جزیره

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جزیره آتافو در توکلائو
ایرلند (سمت چپ) و بریتانیا (راست)، جزایر بزرگ شمال غرب اروپا
یک جزیره کوچک در کوه‌های ادیراندک در ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا
یک جزیره خرد در دالیان چین
جزیره فرناندو دی نورونیا در برزیل
جزیره منتهن
جزایر هاوایی از فضا
فرودگاه بین‌المللی کانزای ژاپن

جَزیره یا آبخوست یک خشکی است که گرداگردش را آب فرا گرفته باشد.[۱]

یک جزیره می‌تواند در یک رودخانه یا یک دریاچه یا ممکن است در کنار ساحل باشد. یک گروه از جزایر مجمع الجزایر نامیده می‌شوند. مانند فیلیپین. بزرگ‌ترین جزیره جهان گرینلند است با ۲۱۷۵۵۹۰ کیلومتر مربع پهناوری که بخشی از خاک کشور دانمارک شمرده می‌شود.

البته استرالیا با مساحت ۷۶۸۶۸۵۰ کیلومتر مربع از گرینلند بزرگتر است ولی از نظر زمین‌شناسی یک قاره محسوب می‌شود.

دو نوع اصلی از جزایر وجود دارد: جزایر قاره ای و جزایر اقیانوسی

جزیره‌های ایران[ویرایش]

حدود ۴۰ جزیره ایرانی خلیج فارس در حوزه سیاسی سه استان بوشهر، خوزستان و هرمزگان قرار دارند که بیش از نیمی از آن غیرمسکونی هستند. همچنین در دریای خزر نیز یک جزیره ایرانی وجود دارد. جزیره شیطان نیز که جزیره ای بسیار کوچک بوده در دریای عمان واقع شده و در حوزه سیاسی استان سیستان و بلوچستان قرار دارد.

تمایز قاره‌ها و جزایر[ویرایش]

گرینلند بزرگترین جزیره جهانبا مساحت بیش از ۲٫۱ میلیون کیلومتر است، در حالی که استرالیا، کوچکترین قاره جهان، با مساحت ۷٫۶ میلیون کیلومتر است، اما هیچ استاندارد که جزایر را ازقاره متمایز سازد وجود ندارد.[۲][۳]

بین جزایر و قاره‌ها از لحاظ زمین‌شناسی تفاوت است.[۴][۵] قاره‌ها بزرگترین جزایر قاره ای هستند؛ استرالیا در لتیوسفر قاره ای و صفحه تکتونیکی خود (صفحه استرالیا) قرار دارد. در مقابل، جزایر متعلق به یک صفحه قاره ای است که حاوی زمین‌های بزرگتر است؛ به عنوان مثال گرینلند که در صفحه آمریکای شمالی قرار دارد.

انواع جزایر[ویرایش]

جزایر قاره ای[ویرایش]

جزایر قاره ای بخشی از فلات قاره هستند. (فلات قاره بخشی از بستر دریا در اطراف یک خشکی بزرگ است که در آن دریا نسبتاً کم عمق است)[۶] مثل بورنئو، جاوه، سوماترا، ساخالین، تایوان و هاینان از آسیا.

گینه نو، تاسمانی و جزیره کانگارو استرالیا؛ بریتانیا، ایرلند و سیسیل از اروپا.

گرینلند، نیوفاندلند، لانگ آیلند و جزیره سبل در شمال آمریکا؛ و باربادوس، جزایر فالکلند و ترینیداد در جنوب آمریکا.

جزایر اقیانوسی[ویرایش]

جزایر اقیانوسی جزایری هستند که روی فلات قاره قرار ندارند و در قفسه‌های قاره نشین نشسته‌اند. اکثریت قریب به اتفاق آتشفشانها از جمله جزایر سنت هلن در اقیانوس اطلس جنوبی جزایر اقیانوسی هستند.[۷] جزایر اقیانوسی که آتشفشانی نیستند از لحاظ زمین شناختی زمانی به وجود می‌آیند که در آنجا حرکات پلاک‌ها باعث افزایش سطح کف اقیانوس‌ها می‌شود. نمونه‌هایی از سنگهای سنت پیتر و پل نمونه‌هایی در اقیانوس اطلس و جزیره Macquarie در اقیانوس آرام است.

یک نوع جزیره اقیانوس آتشفشانی در قوس جزیره آتشفشانی یافت می‌شود. این جزایر از آتشفشان‌ها بوجود می‌آیند که در آن فرورفتگی یک صفحه زیر دیگری رخ می‌دهد. نمونه‌هایی جزایر Aleutian، جزایر ماریانا و اکثر تونگا در اقیانوس آرام است. تنها نمونه‌های موجود در اقیانوس اطلس، بعضی از آنتیل‌های کوچک و جزایر ساندویچ جنوبی هستند.

جزایر گرمسیری[ویرایش]

فرود هواپیما در فرودگاه بین‌المللی ابراهیم نصیر

تقریباً ۴۵٬۰۰۰ جزیره گرمسیری با مساحت حداقل ۵ هکتار (۱۲ acre) وجود دارد.[۸] نمونه‌هایی از جزایر صخره‌های مرجانی شامل مالدیوها، تونگا، ساموا، نائورو و پولینزی است.[۸] جزایر گرانیتی شامل سیشل و تایتان و جزایر آتشفشانی مانند سنت هلن است.

تنوع اجتماعی و اقتصادی جزایر گرمسیری از جوامع سن سنگ در داخل ماداگاسکار، بورنو و پاپوآ گینه نو به شیوه‌های پیشرفته ای از شهرها و جزایر مانند سنگاپور و هنگ کنگ متفاوت است.[۹]

گردشگری بین‌المللی عامل مهمی در اقتصاد بسیاری از جزایر گرمسیری از جمله سیشل، سریلانکا، موریس، رئونیون، هاوایی، و مالدیو است.

جزایر مصنوعی[ویرایش]

تقریباً تمام جزایر زمین طبیعی هستند و توسط نیروهای تکتونیکی یا فوران آتشفشانی شکل گرفته‌اند. با این حال، جزایر مصنوعی (ساخت انسان) نیز وجود دارد، مانند فرودگاه بین‌المللی کانسیای در جزیره اوزاکا از جزیره ژاپن.

جزایر مصنوعی می‌توان با استفاده از مواد طبیعی (به عنوان مثال، زمین، سنگ، یا شن و ماسه) یا آنهایی که مصنوعی (ساخته شده از بتن اسلب یا بازیافت زباله) ساخت.[۱۰][۱۱] بعضی اوقات جزایر طبیعی به‌طور مصنوعی بزرگ شده‌اند، مانند جزیره Vasilyevsky در شهر روسیه سنت پترزبورگ.[۱۲]

کوچکترین جزایر[ویرایش]

کوچکترین جزایر دنیا که به عنوان کشورهای مستقل نیز شناخته می‌شوند به ترتیب عبارتند از:

دربارهٔ جزیره‌ها[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]



منابع[ویرایش]

  1. "Webster's Dictionary-Island". Archived from the original on October 9, 2011.
  2. Brown, Mike. How I Killed Pluto and Why It Had It Coming Archived April 19, 2016, at the Wayback Machine.. New York: Random House Digital, 2010. ISBN 0-385-53108-7
  3. Royle, Stephen A. A Geography of Islands: Small Island Insularity Archived 2015 at the Wayback Machine.. Psychology Press, 2001. pp. 7–11 ISBN 1-85728-865-3
  4. [۱]
  5. [۲]
  6. "Island (geography)". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on October 8, 2014. Retrieved 16 September 2014.
  7. Lomolino, Mark V. (editor); (et al.) (2004) Foundations of Biogeography: Classic Papers with Commentaries Archived April 18, 2016, at the Wayback Machine.. University of Chicago Press. p. 316. ISBN 0-226-49236-2
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ Austrian Academy of Sciences. "The Tropical Islands of the Indian and Pacific Oceans". doi:10.1553/3-7001-2738-3. Missing or empty |url= (help)
  9. Arnberger, Hertha, Erik (2011). The Tropical Islands of the Indian and Pacific Oceans. Vienna: Austrian Academy of Sciences Press. ISBN 978-3-7001-2738-3.
  10. "Building Artificial Islands That Rise With the Sea". Archived from the original on June 5, 2016. Retrieved 2016-06-28.
  11. "What Makes an Island? Land Reclamation and the South China Sea Arbitration | Asia Maritime Transparency Initiative". 2015-07-15. Archived from the original on May 27, 2016. Retrieved 2016-06-28.
  12. "Conception of development of the artificial lands of Vasilievsky island". Archived from the original on September 25, 2016. Retrieved 2016-06-28.

پیوند به بیرون[ویرایش]