بندر سیراف

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بندر سیراف
Siraf beach01.JPG
کشور  ایران
استان بوشهر
شهرستان کنگان
بخش مرکزی
نام(های) دیگر طاهری
مردم
جمعیت ۶٬۹۹۲ نفر(۱۳۹۵)
رشد جمعیت ۲٪- (۵سال)
وبگاه شهرداری سیراف
شناسهٔ ملی خودرو  ایران
کد آماری ۲۶۶۱


بندر سیراف یا (طاهری) از توابع بخش مرکزی شهرستان کنگان در شهرستان کنگان استان بوشهر در جنوب ایران واقع است. این بندر مرکز دهستان طاهری می‌باشد. بندر سیراف -که تا سال ۸۷ بندر طاهری نامیده می‌شد- یکی از قدیمیترین بنادر ایران است که زمانی دارای رونق فراوانی بوده‌است.

جمعیت[ویرایش]

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۶٬۹۹۲ نفر (۱٬۹۴۹ خانوار) بوده‌است.[۱]

جمعیت تاریخی
سال جمعیت
۱۳۸۵ ۳٬۵۰۰
۱۳۹۰ ۷٬۱۳۷ ۱۰۳٫۹ ٪
۱۳۹۵ ۶٬۹۹۲ ۲٫۰ ٪ −

تاریخچه[ویرایش]

در زمان تجارت جاده ابریشم این بندر نقش به سزایی در تجارت بین‌المللی داشته‌است. این شهر در زمان باستان شهری کاملاً یهودی بوده‌است و فرمانداری یهودی به نام روزبه داشته‌است. در آن زمان تقریباً تمامی سکنه بندر سیراف یهودی بودند. بعد از حمله اعراب به ایران نام این بندر به بندر طاهری تغییر میابد. علت این مسئله در متون باستانی چنین ذکر شده‌است که چون یهودیان نجس بودند و مسلمان شده و طاهر شدند نام بندر به طاهری تغییر یافته‌است.

اورل اشتاین در کتاب بررسیهای تاریخی در شمال غربی هندوستان در سال ۱۹۳۷ نیز این روایت را تأیید می‌کند. لویی وایدربرگ باستان‌شناس فرانسوی بندر سیراف را شهری کاملاً یهودی می‌داند که کار ساکنانش تجارت ابریشم بوده‌است.[۲]

در کتاب حدود العالم(۳۲۷ هجری) نوشته شده‌است که: «سیراف شهری بزرگ و گرم است و هوایی درست دارد و جای بازرگانی است و بارگاه پارس است».[۳] اصطخری دربارهٔ سیراف می‌گوید که: «در پارس فرضه بزرگ آن است شهری بزرگ از اعیان پارس و در آنجا کشت و کشاورزی نباشد».[۴] ابن حوقل می‌نویسد که: «از بزرگترین شهرهای اردشیر خوره سیراف است که شهر پرجمعیتی است و مردم آن پول‌های گزاف در ساختن بناها صرف می‌کنند»[۵] وجه تسمیه سیراف از شیر و آب گرفته شده‌است که به گفته یاقوت محل وقوع افسانه کیکاوس سیراف بوده‌است. در اینجا بوده‌است که این شهریار به هنگام کوشش برای عروج به آسمان باز به سوی زمین بازگشت. چون شیر و آب طلب کرد این شهر بدان نامیده شد.[۶] سیراف مرکز مهم تجارت دریایی بود که کالاهای مورد نیاز خاورمیانه را از طریق هندوستان، چین، جنوب شرقی آسیا و شرق آفریقا تأمین می‌کرد[۷] و دریانوردان آن از یک طرف تا سواحل جنوبی عربستان و سواحل شرقی آفریقا، و از طرف دیگر تا سواحل هندوستان، چین جزایر اقیانوس آرام و حتی تا جزایر ژاپن ارتباط برقرار می‌کردند؛ و نقش واسطه راه آبی ابریشم را به غرب داشتهاست.[۸] بندر سیراف به واسطه توجه پادشاهان ساسانی به خلیج فارس و بنادر آن، در حدود قرن سوم میلادی پدید آمد. اردشیر بابکان مؤسس سلسله ساسانی با هدف گسترش بازرگانی در خلیج فارس و مناطق مجاور و تأمین امنیت پس کرانه‌های ایالت فارس به بنا یا تجدید بنای یازده شهر که عمدتاً در سواحل جنوبی ایران و مناطق شمالی خلیج فارس بودند دست زد که یکی از آن‌ها بندر سیراف بود.[۹] سیراف در مرکز سواحل شمالی همدوش با بندر ابله در انتهای سواحل در تجارت خلیج فارس، راه ابریشم یا راه ادویه را با هند و چین پدیدآورده بودند که کالاها و محصولات ملل حوزه خلیج فارس و مهم‌تر از همه ایران و عراق را به هند و چین حمل می‌کردند و در برگشت، کالاها و محصولات شرق دور را که از همه معروفتر ابریشم بود، به سیراف، ابله و سرزمین‌های حوزه خلیج فارس می‌رساندند.[۱۰] از مهمترین شاهراه‌های تجاری سیراف، راهی بود که از راه اقیانوس هند، سیراف را به چین مربوط می‌کرد. سلیمان سیرافی که خود به چین سفر کرده بود، می‌نویسد که کالاها از بصره و عمان و دیگر نقاط به سیراف فرستاده می‌شد، و این به علت وضعیت مساعد بندر سیراف، کم عمقی آب در برخی از جاهای این دریا، کالاها بر کشتی‌های چینی بارگیری می‌شدند[۱۱] صادرات سیراف شامل اقلام کالایی است که از راه دریا به آنجا وارد شده‌است: عود، عنبر، جواهر، مروارید، صندل و همچنین مواد خوشبوی دیگر. سیراف زمینه مصرف این کالاها را در فارس و تمام دنیا تأمین می‌کند و بندری است که این اجناس در آنجا بارگیری می‌شود. اهالی سیراف ثروتمندترین مردم فارس شمرده می‌شوند، بعضی از آن‌ها دارای سرمایه‌های شصت میلیون درهمی هستند که همه از راه تجارت دریایی کسب کرده‌اند. در شهرهای ساحلی و در سراسر دریا مردم سیراف شان خاصی دارند.[۱۲]


موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

این بندر مابین بندر کنگان و بندر عسلویه واقع شده‌است و دارای معماری خاصی می‌باشد. این بندر بین دریا و کوه قرار گرفته و دارای تنها یک خیابان است. در بعضی جاها فاصله کوه تا دریا به ۳۰ متر هم نمی‌رسد به همین دلیل برخی خانه‌های مردم روی کوه بنا شده‌است. از آثار تاریخی آن می‌شود به قلعه نصوری و آثار باستانی بنای مسجد جامع (که بر روی پی یک عمارت ساسانی ساخته شده)، بازار باستانی سیراف و گور دخمه‌ها و سیستم آبرسانی دوره ساسانی اشاره کرد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • محمد صدیق، عبدالرزاق، «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس» ، چاپ اول، شارجه: چاپ خانه المعارف، ۱۹۹۳ میلادی به (عربی).
  • رضا طاهری، از مروارید تا نفت، چاپ اول، انتشارات داستانسرا
  1. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار. 
  2. تروعا، یهودیان ایرانی در تاریخ معاصر، هما سرشار، انتشارات مرکز تاریخ شفاهی یهودیان، پاییز ۱۹۹۶، صفحه 223
  3. ستوده, منوچهر (۱۳۶۱). حدودالعالم من المشرق الی المغرب. تهران: کتابخانه طهوری. pp. ۱۳۱.  Check date values in: |date= (help)
  4. اصطخری, ابواسحاق ابراهیم (۱۳۶۸). مسالک و ممالک، به اهتمام ایرج افشار،. تهران: علمی و فرهنگی. pp. ۳۶.  Check date values in: |date= (help)
  5. ابن حوقل, ابوالقاسم محمد (۱۳۴۵). صوره الارض. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. pp. ۵۱.  Check date values in: |date= (help)
  6. حموی, یاقوت (۱۳۸۳). معجم البلدان. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور. pp. ۲۹۴.  Unknown parameter |جلد= ignored (help); Unknown parameter |ترجمه= ignored (help); Check date values in: |date= (help)
  7. وایتهاوس, دیوید (۱۳۸۶). سیراف بندری ساسانی. تهران: بنیادایرانشناسی. pp. ۱۴۷.  Unknown parameter |ترجمه= ignored (help); Check date values in: |date= (help)
  8. رامهرمزی, ناخدا شهریار (۱۲۴۸). عجایب هند. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. pp. ۱۶۳.  Unknown parameter |ترجمه= ignored (help); Check date values in: |date= (help)
  9. اصفهانی, حمزه بن حسن (۱۳۴۶). تاریخ سنی الملوک و الارض. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. pp. ۴۴–۴۶.  Unknown parameter |ترجمه= ignored (help); Check date values in: |date= (help)
  10. یحیایی, داوود (۱۳۸۴). "بازرگانی دریایی سیراف در سده‌های نخستین اسلامی". مجله تاریخ و تمدن اسلامی.  Check date values in: |access-date=, |date= (help);
  11. سیرافی, سلیمان تاجر (۱۳۸۱). سلسله التواریخ یا اخبار الصین و الهند،. تهران: اساطیر. pp. ۵۶.  Unknown parameter |گرداورنده= ignored (help); Check date values in: |date= (help)
  12. اصطخری, ابواسحاق ابراهیم (۱۳۶۸). مسالک و ممالک، به اهتمام ایرج افشار. تهران: علمی و فرهنگی. pp. ص۱۱۳و ۱۲۰–۱۲۱.  Unknown parameter |به اهتمام= ignored (help); Check date values in: |date= (help)

پیوند به بیرون[ویرایش]