دولت سکولار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
     کشورهای سکولار      حکومت دینی      کشورهای بدون اطلاعات کافی

یک دولت سکولار یا کشور سکولار (به انگلیسی: Secular state) دولتی است که نه باورهای مذهبی را پشتیبانی می‌کند و نه با آنها مخالفت می‌کند. یک دولت سکولار با تمامی شهروندان فارغ از دینداری یا بیدینشان، یکسان رفتار می‌کند. در بیشتر حالات چنین دولتی دین رسمی یا چیز مشابهی ندارد.

دولت سکولار برپایه دفاع از آزادی ادیان که هدف سکولاریسم است بنا شده‌است. از دیگر ویژگی‌های این دولت عدم دخالت دین در سیاست و قانون است. قانون همگی شهروندان را به طور یکسان بدون دخالت دین، تحت پوشش قرار می‌دهد. و از این لحاظ تبعیضی قائل نیست. شهروندان یک دولت سکولار مجبور نیستند بیخدا باشند. در برخی کشورهای سکولار مانند هند، آمریکا یا تایلند اکثریت دیندار هم وجود دارند.

سکولاریسم معمولاً در پرتو عصر روشنگری در اروپا مطرح می‌شود که تاثیر اصلی را بر جوامع غربی داشته‌است. جدایی دین از سیاست در آمریکا و لائیسیته در فرانسه به طور گسترده‌ای بر پایه سکولاریسم رخ داده‌است.

تعاریف[ویرایش]

در یک کشور سکولار، دولت و قوانین در باب دین و مذهب بصورت خنثی عمل می‌کنند، و هیچ فرقه و یا مسلکی را رسماً ترجیح نمی‌دهد.[۱] در یک کشور سکولار، فرقی بطور رسمی ندارد که شهروندان آن از چه دین و مذهبی باشند[۲]، و به افراد خاصی بخاطر داشتن دین و مذهب خاصی بهایی داده نمی‌شود. در یک کشور سکولار، اغلب بطور رسمی دین و مذهبی وجود ندارد، چرا که در کشور سکولار دین و مذهب یک امر شخصی محسوب می‌گردد.[۳]

کشور سکولار لزوماً «سیاست بی‌خدایی» ندارد، بلکه (همانند متمم اول قانون اساسی ایالات متحده آمریکا) مانع ورود مذهب در قلمرو قوانین حکومتی کشور و مانع از چیرگی و مستولی مذهبی در قیاس با مذهبی دیگر (و در نتیجه باعث حفظ توازن و حقوق همه ادیان) است. هدف از کشور سکولار، تشکیل پلورالیسم سیاسی در جامعه‌است.[۴]

دول مهم سکولار در جهان[ویرایش]

فرانسه[ویرایش]

دولت فرانسه از لحاظ قانونی از به رسمیت شناختن ادیان منع شده‌است (به جز در مواردی مانند قاضی‌های نظامی و آلساک-موسل). در عوض دراین کشور سازمان‌های مذهبی برطبق قانون با شرایط خاص به رسمیت شناخته می‌شوند:

  • در صورتی که هدف اصلی آنها سازمان‌دهی فعالیت‌های مذهبی نباشد؛ * فعالیت سازمان نظم عمومی جامعه را به هم نزند.

اولین بار در دهه ۱۸۸۰ با تصویب قانون ژولز فری لائیسیته وارد نظام آموزشی فرانسه گردید، این قانون پس از سقوط دولت ارتجاعی اور درمورال پس از بحران ۱۶ مه ۱۸۷۷ تصویب شد.

امروزه اغلب گروه‌های مذهبی فرانسه لائیسیته را پذیرفته‌اند. برخی از گروه‌ها مانند گروه‌های استبدادی ارتجاعی راست‌گرا که داعیه بازگشت به زمان سلطه مکتب کاتولیک به قدرت سیاسی را درسر می‌پرورانند و برخی رهبران مسلمان که قوانین مذهبی را به قوانین کشور ارجح می‌دانند با این مکتب مخالفت می‌کنند.

لائیسیته به طور ذاتی به معنای وجود خشونت بین دین و سیاست نیست. طبق این مکتب دولت می‌بایست خود را از سازمان‌های مذهبی وامور مذهبی برحذر دارد (البته تا زمانی که این سازمان‌ها بر جامعه تاثیر قابل ملاحظه‌ای ندارند). بنابراین هم دولت از دخالت سازمان‌های مذهبی مصون می‌ماند و هم سازمان‌های مذهبی از وارد شدن به مناقشات سیاسی دور می‌مانند.

رهبران سیاسی فرانسه اگر چه از بیان اظهارات مذهبی منع نشده‌اند، اما همواره از نسبت دادن سیاست‌های خود به امور مذهبی در هراس بوده‌اند. کریستین بوتین که آشکارا بر پایه امور مذهبی در مخالفت با قانون اشتراک داخلی سخن گفت و جنسیت شرکا را مورد توجه قرار داد و در مخالفت با زوج‌های همجنس‌گرا خطابه کرد (رجوع کنید به PACS) به سرعت به حاشیه رانده شد. همواره مناقشات مذهبی دربرابر دعواهای سیاسی معقول از مرتبه پایین‌تری برخوردار هستند. البته رهبران سیاسی ممکن است خود صاحب دین و مذهب باشند (برای مثال ژاک شیراک یک کاتولیک است)، اما از دخالت دادن زندگی خصوصی در امور سیاسی و دولتی منع شده‌اند.

فرانسوی‌ها مذهب را یک مسئله شخصی می‌دانند و آنرا در امور نامربوط به آن دخالت نمی‌دهند. دولت فرانسه می‌بایست از لحاظ فلسفی بی‌طرف باشد و دین و مذهب را با یکدیگر در هم نیامی‌زد و همچنین بروز تمایلات دینی و مذهبی برای این مفهوم ممنوع است.

کلمه لائیسیته در اصل معادل فرانسوی برای اصطلاح «مردم عام» است، یعنی مردمی که روحانی کاتولیک نیستند. پس از انقلاب فرانسه این معنا تغییر پیدا کرده و به مفهوم جدایی دین از شاخه‌های اجرایی، قانونگذاری و قضایی دولت به کار رفت. در این مفهوم جدید سیاست از دین جداست و دولت از اتخاذ مواضع دینی برحذر داشته شده‌است حتی اگر این مواضع در مورد مکاتب الحادی باشند.

اگرچه این اصطلاح در قرن نوزده به مفهوم امروزی آن نزدیکتر شد، اما دولت وقت فرانسه تا قبل از سال ۱۹۰۵ جدایی دین از سیاست را نپذیرفت اما دراین سال با تصویب قانون سال ۱۹۰۵ فرانسه در مورد سکولاریسم دولت از دخالت در امور مذهبی و تامین مالی کلیساهای کاتولیک برحذر داشته شد. دربرخی از نواحی کشور فرانسه که در آن زمان تحت سلطه آلمان بود و تا سال ۱۹۱۸ به کشور فرانسه برگردانده نشد بارقه‌هایی از همکاری بین دین وسیاست به چشم می‌خورد که هنوز هم اثرات آن پابرجاست (رجوع کنید به آلساک–موسل).

این اصطلاح امروزه یکی از مفاهیم اساسی در قانون اساسی فرانسه است. بند یکم این قانون تاکید می‌کند که فرانسه یک جمهوری سکولار است. بسیاری از افراد در مورد بروز عقاید مذهبی خود محتاطانه عمل می‌کنند. همین موضوع باعث پدید آمدن انشعابات بسیاری در میان مهاجران غیر مسیحی به خصوص جامعه مسلمانان فرانسه شده‌است. اخیراً بحث‌هایی در مورد شعائر مذهبی مانند حجاب، عمامه شیوخ و صلیب مسیحیان و همچنین ستاره داوود صورت گرفته‌است و بر حذف آنها از مدارس دولتی تاکید شده‌است. بالاخره پس از سالها بحث سیاسی دراین مورد تصمیم گرفته شد تا این نمادها از مدارس فرانسه حذف شوند.

ایالات متحده[ویرایش]

در ایالات متحده اولین اصلاحیه قانون اساسی آمریکا بندهایی وجود دارد که دولت رااز دخالت در مسائل آزاد دینی و تاسیس سازمان‌های دینی منع می‌کند. این قوانین توسط دادگاه برای استفاده دولت‌های فدرال و ایالتی[۵] ارائه شده‌است. هر دو بند آزادی اتخاذ دین و بند تاسیس با هدف جدایی دین از سیاست به قانون افزوده شده‌اند.

با این وجود، این قوانین در مکان‌های عمومی و درمورد افرادی که دراین مکان‌ها مشغول به کار هستند لزوماً صادق نیست. درآمریکا کارمندان وحتی رئیس جمهور عقاید دینی خود را آشکارا بیان می‌کنند. و برخلاف فرانسه، پوشش‌های مذهبی در مدارس دولتی آمریکا کاملاً قانونی و مجاز است.

ترکیه[ویرایش]

ترکیه کشوری است که در آن پس از جنبش غربی سازی کمال آتاتورک در سوم مارس ۱۳۰۳ و با حذف سیستم خلیفه‌ای سکولاریسم وارد عرصه سیاست شد و بر همهٔ جهت گیری‌های دینی کشور تاثیرگذاشت. امروزه مسلمانان سنی که اکثریت دینی ترکیه را تشکیل می‌دهند توسط وزارت امور مذهبی ترکیه اداره می‌شوند و توسط دولت منابع مالی را دریافت می‌نمایند. همه دیدگاه‌های مذهبی که رنگ و بوی سیاست دارند طبق اصول سکولاریسم سانسور می‌شوند. همه مساجدی که توسط دولت تامین مالی می‌شوند می‌بایست محتوای جلسات هفتگی خود را به دولت اعلام وآن را تصویب نمایند. اقلیت‌های مذهبی مانند اسلام علوی، ارمنیان و ارتودکس یونانی توسط قانون اساسی به عنوان عقاید فردی شناخته می‌شوند و دولت اغلب این جهت گیری‌ها را تحمل می‌کند. اخیراً تاسیس مجدد گروه ارتودکس یونانی در استامبول در مسئله الحاق ترکیه به اتحادیه اروپا به یک موضوع سیاسی داغ تبدیل شد. اتحادیه اروپا چنین محدودیت‌هایی را مساوی سرکوبی آزادی‌های دینی می‌داند. با این وجود اعلام شد که اگر ارتودکس یونانی مجاز به بازگشایی مدرسه‌ای در ترکیه شود، این مذهب تنها مذهبی است که از حق داشتن یک مدرسه مذهبی برخوردار است. تلاش‌های اخیر برای غیر قانونی کردن زنا باعث ایجاد سرو صدا در اروپا شد واین قانون مانند شیوع قوانین مذهبی در ترکیه تلقی گردید. عده‌ای معتقدند که این قانون تلاشی برای مبارزه با چند شوهری بودن زنان است که هنوز دربرخی مناطق روستایی ترکیه رواج دارد. در ترکیه نیز همانند فرانسه زنان مجاز به پوشیدن حجاب در موسسات دولتی مانند مدارس اماکن خدماتی یا دانشگاه‌ها نیستند.

کشورهای سکولار بر اساس قاره[ویرایش]

لیست کشورهایی که رسماً سکولار هستند:

آفریقا
*Flag of Angola.svg آنگولا[۶]
آمریکا
*Flag of Bolivia.svg بولیوی
آسیا
*Flag of the People's Republic of China.svg چین[۳۵]
اروپا
*Flag of Albania.svg آلبانی[۴۷]
اقیانوسیه
Flag of Australia.svg استرالیا[۷۲]

کشورهای پیشتر سکولار[ویرایش]

  • Flag of Bangladesh.svg بنگلادش (۱۳۵۰-۱۳۵۶) در آغاز ۱۳۵۰ یک جمهوری سکولار شد اما سال ۱۳۵۶ رییس جمهور حسین ارشاد، دین اسلام را رسمی کرد.
  • پرچم ایران ایران (۱۳۰۴-۱۳۵۷) سال ۱۳۰۴ رضا شاه، ایران را سکولار کرد اما سال ۱۳۵۸ در قانون اساسی جدید اسلام دین رسمی شد.
  • عراق (۱۳۱۱-۱۳۴۷) سال ۱۳۱۱ پس از استقلال سکولار شد اما در قانون اساسی ۱۳۴۷ عراق اسلام دین رسمی شد.
  • Flag of Madagascar.svg ماداگاسکار (۱۳۳۹–۱۳۸۶)

پانویس[ویرایش]

  1. ترجمه از این تعریف:
    «A state in which the deliberative process doesn’t contain authoritative references to any theism.»
    
    
    بر اساس نوشته‌های Robert Audi، Jürgen Habermas، John Rawls می‌باشند.[۱]
  2. A Treatise on Secular State. T. S. Venkataraman, Jeyā Veṅkaṭrāman̲ Published by s.n. , ۱۹۵۰. Original from the University of California. Digitized Sep ۱۴, ۲۰۰۷
  3. Council of Europe backs the Secular State | International Humanist and Ethical Union
  4. What is a democratic secular state? - Israeli-Palestinian - ProCon.org
  5. بطور مثال در تگزاس، شرط مقید بودن به مذهب برای احراز پست و مقام بالا در دولت تگزاس وجود دارد، اما ایالتها قادر به اعمال اینگونه قوانین در سطوح فدرال نیستند.
  6. Article 8 of Constitution
  7. Article 2 of Constitution
  8. Botswana - International Religious Freedom Report ۲۰۰۷
  9. Leaders say Botswana is a secular state
  10. Article 31 of Constitution
  11. Article 1 of Constitution
  12. Preamble of Constitution
  13. Article 48 of Constitution
  14. Article 1 of Constitution
  15. Article 1 of Constitution
  16. Article 1 of Constitution
  17. Article 11 of Constitution
  18. Article 2 of Constitution
  19. Article 1 of Constitution
  20. Article 1 of Constitution
  21. Article 1 of Constitution
  22. Article 14 of Constitution
  23. Preamble of Constitution
  24. Articles 10, 14, 19 and 21 of Constitution
  25. Senegal - International Religious Freedom Report ۲۰۰۷
  26. Appendix ۱: Draft Constitution for the Republic of Somalia
  27. South Africa - International Religious Freedom Report ۲۰۰۷
  28. Article 19 of Constitution
  29. Section Two of the Canadian Charter of Rights and Freedoms
  30. Article 8 of Constitution
  31. Article 77 of the Constitution
  32. Summary Honduras Constitutions (English)
  33. Article 130 of Constitution
  34. Article II of Constitution Sección ۳
  35. Article 36 of Constitution
  36. Preamble of Constitution
  37. Article 20 of Constitution
  38. Article 1 of Constitution
  39. Article 20 of Constitution
  40. Article 1 of Constitution
  41. Religious Intelligence - News - Nepal moves to become a secular republic
  42. Article 2, Section 6 of Constitution
  43. Section 38 of Constitution
  44. Статья ۱۱
  45. Article 11 of the Constitution
  46. Article 70 of Constitution
  47. Article 7 of Constitution
  48. Article 23 of Constitution
  49. Articles 7 and 14 of Constitution
  50. Article 7 of Constitution
  51. Article 16 of Constitution
  52. Article 20 of Constitution
  53. Article 41 of Constitution
  54. Article 18 of Constitution
  55. Article 2 of the Charter of Fundamental Rights and Basic Freedoms
  56. Article 40 of Constitution
  57. Article 2 of Constitution
  58. Article 9 of Constitution
  59. Article 140 of Constitution
  60. Article 60 of Constitution
  61. U.S. Department of State - Ireland (The Constitution provides for freedom of religion, and the Government does not hamper the teaching or practice of any faith. Even though overwhelmingly Roman Catholic, Ireland has no state religion. )
  62. US governmental report (International Religious Freedom Report ۲۰۰۵) (انگلیسی)
  63. Article 99 of Constitution
  64. But Concordat of ۱۹۹۳ ratified in ۱۹۹۸
  65. Article 41 of Constitution
  66. Article 29 of the Constitution, Article ۹(۱) of Law ۴۸۹/۲۰۰۶ on Religious Freedom
  67. Article 14 of Constitution
  68. Article 11 of the Constitution
  69. Article 1 of Constitution
  70. The Swedish head of state must according to the Swedish Act of Succession adhere to the Augsburg Confession
  71. Article 2 of Constitution
  72. Section 116 of Constitution
  73. Section IV Article 2 of Constitution

منابع[ویرایش]

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Secular state»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۹ سپتامبر ۲۰۰۸).

جستارهای وابسته[ویرایش]