سیریلیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

سیریلیک یا کریل یا خطِ روسی (به روسی: Кириллица) به الفبایی می‌‌گویند که زبان‌های روسی و یا زبان ملت‌هایی که زیرچیرگی روس‌ها بوده‌اند بدان نگاشته می‌‌شود. الفبای سیریلیک از الفبای یونانی گرفته شده است.

زبان فارسی نیز در تاجیکستان با خط سیریلیک که کمی تغییر یافته و الفبای تاجیکی نام دارد، نوشته می‌شود.

[ویرایش] تاریخچه

در سده نهم میلادی و پس از پا گرفتن اسلاوها در سرزمین موراویا، راستیسلاو فرمانروای این سرزمین برای پاکسازی این سرزمین از کلیسای رم، از کنستانتین امپراتور بیزانس درخواست می کند که آموزگارانی را برای وی بفرستد تا مردم را به زبان خود با مسیحیت آشنا کنند. پس از آن دو برادر روحانی به نامهای سیریل (درگذشته به سال ۸۶۹ میلادی) و متودیوس (درگذشته به سال ۸۸۵ میلادی) به یک گروه اسلاو سپرده می شوند و آنان نیز در برابر ایستادگی سرسختانه کلیسای رم که برگردان کتاب مقدس را تنها به زبانهای عبری، یونانی و لاتین پذیرفته می دانست، انجیل را به زبان اسلاوی برگرداندند. بدین‌سان الفبای سیریلیک که دارای برخی نویسه‌های یونانی است، به نام پدیدآورنده اش سیریل شناخته و سیریلیک رفته‌رفته خط اسلاوها می‌شود. آنگاه روسها،اوکراینیها، بلغارها و صربها این خط را به همراه آیین ارتدکس یونانی می‌پذیرند و سیریلیک الفبای زبان روسی می‌شود.

[ویرایش] الفبای سیریلیک در زبان روسی

بزرگ	کوچک	ایتالیک	ایتالیک کوچک	نام	آوانویسی	مثال کاربرد
А	а	А	а	آ	/a/	آنتالیا
Б	б	Б	б	بِه	/b/	بوران
В	в	В	в	وِه	/v/	ویکتور
Г	г	Г	г	گِه	/g/	گام
Д	д	Д	д	دِه	/d/	دانوب
Е	е	Е	е	یِه	/je/	یِگانه
Ё	ё	Ё	ё	یُـ	/jo/	یویو
Ж	ж	Ж	ж	ژِه	/ ʒ /	ژاله
З	з	З	з	زِه	/z/	زاگرب
И	и	И	и	ایـ	/i/	ایشان
Й	й	Й	й	آیـ کوتاه	/j/	--
К	к	К	к	کا	/k/	کارتون
Л	л	Л	л	اِل	/l/	لادا
М	м	М	м	اِم	/m/	مسکو
Н	н	Н	н	اِن	/n/	نادیا
О	о	О	о	اُ	/o/	اُتاق
П	п	П	п	پِه	/p/	پاریس
Р	р	Р	р	اِر	/r/	رادیو
С	с	С	с	اِس	/s/	سیر
Т	т	Т	т	تِه	/t/	تانک
У	у	У	у	او	/u/	اوشان
Ф	ф	Ф	ф	اِف	/f/	فاز
Х	х	Х	х	خا	/x/	خاویار
Ц	ц	Ц	ц	تْسه	/ts/	عطسه
Ч	ч	Ч	ч	چِه	/t∫/	چه‌گوارا
Ш	ш	Ш	ш	شا	/∫/	شامپو
Щ	щ	Щ	щ	شْچا	/∫t∫/	خروشچف
Ъ	ъ	Ъ	ъ	نشان سختی		--
Ы	ы	Ы	ы	یـِری	/ɨ/	--
Ь	ь	Ь	ь	نشان نرمی		--
Э	э	Э	э	اِ	/ ə /	اِکباتان
Ю	ю	Ю	ю	یُو	/ju/	یورش
Я	я	Я	я	یا	/ja/	یاماها