احسان طبری
 |
این مقاله تخصصی نیازمند گسترش است. لطفاً اگر تخصص و توانایی گسترش این مقاله را دارید، آن را بهبود بخشید. |
| احسان طبری | |
|---|---|
| زادروز | ۱۲۹۵ ساری |
| درگذشت | ۱۳۶۸ (۷۳ سال) تهران |
| محل زندگی | ساری، تهران، مسکو، لایپزیگ |
| ملیت | ایرانی |
| نامهای دیگر | احسانالله طبری رفیق طبری |
| پیشه | نویسنده، شاعر و نظریهپرداز مارکسیست |
| مکتب | مارکسیسم، مارکسیسم-لنینیسم |
احسانالله طبری (زاده: ۱۲۹۵ در ساری، درگذشته: ۹ اردیبهشت ۱۳۶۸ در تهران) مشهور به «احسان طبری» و در میان اعضا و هواداران حزب توده به «رفیق طبری»، نویسنده، نظریهپرداز مارکسیست و عضو کمیته مرکزی حزب توده ایران در سالهای انقلاب ۱۳۵۷ ایران بود.[۱] وی از نخستین سالهای دهه سی خورشیدی تا سال ۱۳۶۲ که به زندانهای حکومت جمهوری اسلامی ایران افتاد، «بانفوذترین، معروفترین و برجستهترین چهره نظری حزب توده ایران» شناخته میشد.[۲] احسان طبری در شب ۶ به ۷ اردیبهشت ۱۳۶۲ دستگیر و در زندانهای حکومت جمهوری اسلامی مجبور به اقرار تلویزیونی و مکتوب شد.[۳] برخی معتقدند شکست چهره او با ادعای «گرویدن به اسلام» و «باور به حقانیت حکومت جمهوری اسلامی»، ابهت چند دهه حزب توده ایران را فروریخت.[۴] نهایتا احسان طبری، پس از سالها تحمل زندان و شکنجه، در بیرون از زندان و به مرگ طبیعی درگذشت.[۵]
محتویات |
[ویرایش] ابتدای زندگی
در سال ۱۲۹۵ در شهر ساری متولد شد. در سال ۱۳۱۶ در دوران رضاشاه به خاطر ارتباط با دکتر تقی ارانی دستگیر و زندانی گردید.
پس از شهریور ۱۳۲۰ مانند دیگر زندانیان سیاسی دوره رضاشاه آزاد شد و در تأسیس حزب توده ایران شرکت داشت.
[ویرایش] زندگی سیاسی
مقالات زیادی از او در نشریه مردم ارگان حزب توده ایران منتشر شد. در سال ۱۳۲۵ در نخستین کنگره نویسندگان ایران شرکت کرد.
در سال ۱۳۲۵ خورشیدی و در اوج سیاستهای فرقه دمکرات آذربایجان و دخالتهای ارتش سرخ که در آن زمان در ایران مستقر بود، دولت وقت اتحاد جماهیر شوروی فرستادهای به نام «کافتارادزه» را برای جلب نظر دولت ایران در زمینه «انعقاد قرارداد امتیاز نفت شمال ایران» به آن کشور فرستاد. حزب توده ایران تظاهراتی را در پشتیبانی از سیاست اتحاد شوروری برگزار کرد. در چنین اوضاع و احوالی بود که احسان طبری با نوشتن مقالهای، این موضوع را مطرح کرد که: «اگر دولت ایران برای شرکت نفت ایران و انگلیس در جنوب ایران امتیازی قائل است، به یقین درست خواهد بود که برای همسایه شمالی -شوروی- هم در شمال کشور چنین امتیازی را در نظر بگیرد و این کار، حفظ موازنه منفی است». این سیاست همسازی و همراهی با سیاست شوروی که نفی منافع و مصالح ملی ایران را هدف قرار داده بود، عدهای از کادرهای برجسته حزب توده از جمله اپریم اسحاق و خلیل ملکی را به عصیان واداشت و در نتیجه انشعاب اول حزب شکل گرفت.[۶] دفتر مرکزی حزب پس از استعفای اپریم اسحاق، در بیانیهای او را «جاسوس انگلیس» معرفی کرد و احسان طبری، خلیل ملکی را «خائن و جاسوسی خواند که سرانجام به زبالهدان تاریخ افتاد».[۷]
در سال ۱۳۲۷ پس از سوءقصدی که به شاه شد، حزب توده ایران منحل اعلام شد و اعضا و هوادارانش تحت تعقیب قرار گرفتند. عدهای از رهبران حزب از جمله طبری غیابا محاکمه و محکوم به اعدام شدند. او در سال ۱۳۲۸ بنا به تصمیم حزب ناگزیر از ایران خارج شد.
[ویرایش] نویسندگی
احسان طبری از جوانی در رشتههای مختلف شعر، قصه، نقد هنری، بررسیهای فلسفی و تاریخی و زبانی، آثاری ایجاد کرده و در دوران طولانی مهاجرت این تلاش را ادامه داده و در هر زمینه آثاری متعددی نگاشتهاست. احسان طبری تحصیلات خود را در آکادمی علوم اجتماعی مسکو انجام داده و به دریافت مقام علمی نامزد علوم فلسفی موفق شده سپس آن را در آکادمی علوم اجتماعی برلین ادامه و به دریافت مقام علمی (دکتر هابیل در فلسفه) رسید. طبری به هفت زبان مختلف آشنایی کامل داشت.[۸]
[ویرایش] پس از انقلاب
پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ همراه با دیگر رهبران حزب به ایران بازگشت و در حزب توده ایران فعالیت میکرد. با شروع سرکوبی حزب، در یورش دوم، او نیز دستگیر و زندانی شد. پس از مدتی مانند بسیاری از دیگر رهبران حزب توده ایران در مصاحبههای تلویزیونی که دستگاههای اطلاعاتی جمهوری اسلامی ترتیب داده بودند، شرکت کرد و از کارها و عقاید گذشته خود ابراز ندامت و خود را نفی کرد.
وی همچنین کتابی به نام «شناخت و سنجش مارکسیسم» را نوشت که به نوعی توبهنامه او در دوران حکومت جمهوری اسلامی ایران بود.[۹] در همین دوران کتابی بهنام «کژراهه» به نام او منتشر شد که ظاهراً در آن از گذشته خود انتقاد کردهاست.[نیازمند منبع]
[ویرایش] آثار
[ویرایش] کتابها
- فروپاشی نظام سنتی و زایش سرمایهداری
- شناخت و سنجش مارکسیسم
- خانواده برومند
- روشنفکر مأیوس
- زایش و تکامل تئوری انقلابی
- راندهٔ ستم
- دهه نخستین
- کژراهه
- حماسه گئومات
- شکنجه و امید
- در دوزخ
- رویای چینی
- برخی بررسیها در باره جهانبینیها و بینشهای اجتماعی در ایران
- درباره اسلوب هیوریستک (دانش کشف) و برخی مسایل تئوری احتمالات
- درباره سیبرنتیک یا دانش گردانش
- درباره «منطق عمل»
[ویرایش] مجموعهٔ شعر
[ویرایش] ترجمه
- آنتی دورینگ
[ویرایش] منابع
- ↑ داستان بازگشت طبری به ایران پس از سی سال، بیبیسی فارسی
- ↑ احسان طبری، متفکری خلاق یا نظریه پرداز باورهای جزمی؟، بیبیسی فارسی
- ↑ 'یورش' اول به حزب توده در سال ۶۱، بیبیسی فارسی
- ↑ نبرد روحانیت و حزب بر سر توده مردم، بیبیسی فارسی
- ↑ 'یورش' اول به حزب توده در سال ۶۱، بیبیسی فارسی
- ↑ انشعابهای حزب توده، بیبیسی فارسی
- ↑ آداب نقد ایرانی، میراث ماندگارحزب توده، بیبیسی فارسی
- ↑ DEATHS ELSEWHERE, The Washington Post (pre-۱۹۹۷ Fulltext) - Washington, D. (Archive Search)
- ↑ حزب توده ایران؛ تأثیرات فرهنگی و بازتابهای منطقهای، بیبیسی فارسی
- راسخون، زندگینامهٔ احسان طبری.
