گرینلند

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
گرینلند
Kalaallit Nunaat (گرینلندی)
Grønland (دانمارکی )
سرود ملی
سرود ملی گرینلند
You Our Ancient Land
Nuna asiilasooq[الف]
The Land of Great Length
Location of Greenland
Location of Greenland
موقعیت دانمارک consisting of گرینلند, جزایر فارو (circled) و دانمارک
موقعیت دانمارک consisting of گرینلند, جزایر فارو (circled) و دانمارک
پایتختنوک
بزرگترین شهر پایتخت
زبان‌های دیگر زبان دانمارکی[a]
اقلیتها;
نام اهلیت
  • Greenlander
  • Greenlandic
دولت حاکم  دانمارک
دولت قلمروی دانمارک within نظام پارلمانی پادشاهی مشروطه
 -  پادشاه مارگریت دوم دانمارک
 -  High Commissioner Mikaela Engell
 -  نخست‌وزیر کیم کیلسن
 -  Speaker of the Inatsisartut لارس امیل یوهانسن
قوه مقننه Inatsisartut
Autonomy within the دانمارک
 •  تاریخ گرینلند قرن ۱۱ میلادی 
 •  Unified with Norway[b] ۱۲۶۲ 
 •  Contact re-established (امپراطوری استعماری دانمارک) ۱۷۲۱ 
 •  Ceded to Denmark[c] ۱۴ ژانویه ۱۸۱۴ 
 •  Amt status ۵ ژوئن ۱۹۵۳ 
 •  Home rule ۱ مه ۱۹۷۹ 
 •  Further autonomy and self rule ۲۱ ژوئن ۲۰۰۹[۴] 
مساحت
 -  مجموع ۲٬۱۶۶٬۰۸۶ کیلومترمربع 
۸۳۶٬۱۰۹ مایل مربع 
 -  درصد آب‌ها 83.1[d]
جمعیت
 -   تخمین ۵۶٬۴۸۳ (۱۴ سپتامبر ۲۰۱۶)[۵] 
 -  تراکم ۰٫۰۲۸/کیلومترمربع (last)
۰٫۰۶۹/مایل‌مربع
تولید ناخالص داخلی (PPP) ۲۰۱۱ تخمین
 -  مجموع ۱۱٫۶ میلیارد kr.($۱٫۸ میلیارد)[۶] (n/a)
 -  تولید سرانه $۳۷٬۰۰۰ (n/a)
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۰) ۰٫۷۸۶ (۶۱ام)
واحد پول کرون دانمارک (DKK)
منطقه زمانی (ساعت جهانی+0 to −۴)
قالب‌های تاریخ
dd-mm-yyyy
جهت رانندگی right
ISO 3166 code GL
دامنه اینترنت .gl
پیش‌شماره تلفن +299

گروئنلند یا گرینلند (به زبان گرینلندی: کالالیت نونات؛ به زبان دانمارکی: گرونلند Grønland [ˈgʀœnlanʔ) نام ناحیه خودگردانی از دانمارک است. این سرزمین که در آب‌های اقیانوس منجمد شمالی واقع شده محل سکونت حدود ۵۶ هزار نفر است.[۷] جمعیت آن از سکنهٔ بومی (از تبار اسکیموها) و مهاجران دانمارکی تشکیل شده‌است. پایتخت آن به زبان کالاآلیت، نووک و به زبان دانمارکی، گودت‌هاب نام دارد. نام گروئنلند به معنی «سرزمین سبز» یا «سبزستان» است. گرینلند در ایران گروئنلند هم نامیده می‌شود که از تلفط آن به زبان فرانسوی گرفته شده‌است.

به‌جز چند نقطه محدود که محل سکونت اهالی گروئنلند است سایر مناطق این جزیره یخ‌زده و بطور کلی خالی از سکنه است. این سرزمین از نظر جغرافیایی در محیط قاره آمریکای شمالی واقع شده‌است اما از نظر سیاسی و فرهنگی با اروپا به ویژه کشورهای نروژ و دانمارک مراوده بیشتری دارد.

ریشه نام[ویرایش]

نام گرونلند ریشه در زبان‌های اسکاندیناوی دارد. حماسه‌های ایسلندی گزارش می‌دهند که شخصی نروژی‌تبار به نام اریک سرخ به خاطر جنایت و از خاک ایسلند تبعید شد. او به همراه خانواده و بردگانش با قایق خاک ایسلند را ترک نمود و به جزیره‌ای دورتر در شمال غرب رسید؛ و آنجا را گرونلند به معنی سرزمین سبز نامید به این امید که این نام فریبندگی خاصی برای مهاجران تازه داشته و جمعیت بیشتری را برای مهاجرت به آن نقطه اغوا نماید.[۸]

تاریخ[ویرایش]

مردم اسکیمو که نیاکانشان از کانادا آمده‌بودند دست‌کم طی ۴۵۰۰ سال گذشته به‌طور متناوب در بخش‌هایی از گرینلند نشیمن می‌گزیدند.[۹][۱۰] گرینلند با وجود اینکه از اواسط هزاره سوم پیش از میلاد سابقه سکونت (البته نه به‌طور مداوم) داشته تا سده دهم میلادی برای اروپائیان ناشناخته مانده بود تا اینکه گروهی وایکینگ نروژی که در راه ایسلند بودند راه خود را گم کرده و به کرانه‌های غیر مسکونی گرینلند رسیدند. نورس‌ها (وایکینگ‌های نروژی) در سده دهم در مناطق غیرمسکونی جنوب گرینلند سکونت یافتند و پس از آن، در قرن سیزدهم اینوئیت‌ها و در قرن پانزدهم سایر بومیان در این جزیره به‌طور دائمی مستقر شدند. سکونتگاه‌های نورس‌ها اما رفته‌رفته برچیده شد تا این‌که در اواخر سده پانزدهم دیگر از روستاهای نورس اثری در گرینلند باقی نماند. کمی پس از ترک گرینلند از سوی نورس‌ها، پرتغالی‌ها در سال ۱۴۹۹ به اکتشاف بخش‌های کوچکی از گرینلند روی آوردند و مدعی مالکیت کل جزیره گرینلند شدند. پرتغالی‌ها برای گرینلند نام «تِرا دو لاورادور» را استفاده می‌کردند.[۱۱] در اوایل سده هیجدهم مردم اسکاندیناوی و گرینلند بار دیگر تماس پیدا کردند و دانمارک در سده هیجدهم میلادی پس از اختلافات با نروژ گرینلند را مستعمره خود ساخت.

جغرافیا[ویرایش]

گرینلند با پهناوری ۲٬۱۶۶٬۰۸۶ کیلومتر مربع، کمابیش هم‌اندازه عربستان سعودی است و بزرگ‌ترین جزیرهٔ غیر قاره‌ای جهان است که در شمال اقیانوس اطلس جای دارد و دریای گرینلند از مهم‌ترین دریاهای آن است. بلندترین نقطه آن کوه گون‌بیورن است. بیشتر مساحت گرینلند در بالای مدار شمالگان قرار دارد، به همین دلیل در بخش شمالی جزیره، ۵ ماه از سال خورشید پیوسته و بدون غروب در آسمان می‌تابد. در بخش میانی گرینلند نیز، از پایان ماه مه تا پایان ماه ژوئیه، پدیده غروب خورشید روی نمی‌دهد.

پدیده شفق قطبی (نور شمالگان) در گرینلند.

گرینلند، سرزمینی سرد و خشک و دارای آب‌وهوای قطبی است. ۸۱٪ رویه آن پوشیده از یخچال‌های طبیعی است. این یخچال‌ها، یخسار بزرگی را می‌سازند که پهناوری آن، در حدود ۸/۱ میلیون کیلومتر مربع است. در آب‌های پیرامون گرینلند، یخکوه‌های بسیاری روی آب شناورند. در درون جزیره، دمای هوا در گرم‌ترین ماه‌های سال (ژوئن، ژوئیه و اوت)، به ۱۰ درجه سلسیوس می‌رسد، حال آن‌که در کرانه‌های جنوبی گاه از ۲۰ درجه سلسیوس افزایش می‌یابد، که دلیل آن، کمتر بودن عرض جغرافیایی و جریان‌های آب گرم اقیانوس اطلس شمالی است. گرینلند سرزمینی کم‌باران است، اما میزان بارندگی در جنوب گرینلند از شمال آن بیشتر است. بارش رگبار به‌ندرت رخ می‌دهد. میزان بارش برف نیز در بخش‌های مختلف، متفاوت است. در کرانه‌ها (که بیشتر شهرهای گرینلند در آن سامان ساخته شده‌اند)، بارش عمده برف از ماه دسامبر آغاز شده و تا ماه مارس ادامه می‌یابد.

در پی گرم‌شدن زمین در میان سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸، در حدود ۱۵۰۰ میلیارد تن از تاقچه‌های یخی گرینلند از میان رفته که این برابر افزایش میانگین سالانه ۰٫۴۶ میلیمتر به ارتفاع آب دریاهاست. تاقچه‌های یخی، لایه‌های افقی بزرگی از یخند که از یک سو با یخچال‌های روی خشکی پیوند داشته و از سویی دیگر به دریا راه دارند.[۱۲]

پوشش گیاهی گرینلند، شامل گیاهان، گل‌ها، خزه‌ها و درختچه‌های بید است که در تابستان‌های کوتاه این سرزمین می‌رویند. خرس‌های قطبی، گوزن‌های شمالی و نهنگ‌ها، مهم‌ترین جانوران اقلیم قطبی گرینلند هستند.

سیاست[ویرایش]

با این که گرینلند هنوز بخشی از پادشاهی دانمارک به‌شمار می‌آید اما از سال ۱۹۷۹ به خودگردانی رسیده‌است.

مردم[ویرایش]

شکارچی گرینلندی در حال حمل گوشت گوزن.

جمعیت گرینلند ۵۶٬۳۰۹ نفر (برآورد سال ۲۰۰۰) است که ۸۷ درصد آن بومی (اسکیموهای اینویت) و ۱۳ درصد بقیه بیشتر دانمارکی‌اند.

بیشینه مردم گرینلند شهرنشین هستند. کمتر از ۲۰٪ در روستاها و اردوگاه‌ها می‌زیَند. گرینلند تنها ۱۸ شهر و ۶۰ روستا و اردوگاه دارد. زبان گرینلند دانمارکی و گرینلندی است و دین مردم آن مسیحیت و جان‌باوری (اسکیموها) است.

فرهنگ[ویرایش]

ساحل جنوب شرقی گروئنلند.
آبدره فرانز یوسف در گرینلند، که شماری یخکوه نیز در آن دیده می‌شود.

واژه «اِکومیتسولیورنِک» در زبان گرینلندی، «آفریدن چیزهای شگفت‌انگیز» معنی می‌دهد و می‌توان آن را هم‌ارز واژه پارسی هنر دانست. هنر مردم بومی گرینلند، ملهم از حیات وحش و طبیعت سخت و منجمد این سرزمین است و به باورهای سنتی مردم بستگی دارد.

صنایع دستی گرینلند، بیشتر شامل توپیلاک‌ها هستند. هر توپیلاک (به معنی «روح نیاکان»)، پیکره کوچک و کنده‌کاری شده‌ای از استخوان‌های جانوران است که به رغم سادگی، بازتابی است از عناصر طبیعی، تاریخ و اسطوره‌های این سرزمین. بومیان بر این باور بوده‌اند که هر توپیلاک، تقدیس‌کننده ارواح نیاکان و طلسمی است که به شکست دشمن می‌انجامد.

امروزه در بیشتر شهرهای گرینلند، موزههایی ساخته شده‌اند که در آنها، آثار هنری تاریخی و معاصر، به صورت دایم یا موقت به نمایش درمی‌آیند. خانه فرهنگ گرینلند در نووک، یکی از مهم‌ترین این موزه‌هاست.

اقتصاد[ویرایش]

نمایی از یکی از شهرهای گرینلند در سال ۱۹۸۰ میلادی.

مرکز زمین‌شناسی آمریکا در سال ۲۰۰۸ میلادی از ذخایر نفت و گاز فراوان گرینلند پرده برداشت. به‌تدریج اکتشاف‌های دیگری برای یافتن ذخایر معدنی مختلف انجام و مشخص شد که گرینلند، کانسارهای زیادی از سنگ‌آهن، مس، روی، سرب، اورانیوم، فلورید، طلا، یاقوت و عناصر نادر خاکی (مورد استفاده در برخی صنایع مانند تولید تلفن همراه، پنل‌های خورشیدی و توربین‌های بادی) دارد. کشف این منابع باعث شد که تمام احزاب سیاسی اصلی گرینلند، به اتفاق آرا از توسعه صنعت معدن این کشور حمایت کنند اما مطرح شدن موضوعاتی مانند این‌که فعالیت‌های معدنی منجر به افزایش دمای قطب و ذوب شدن ذخایر یخ و یخچال‌های طبیعی این کشور می‌شود، باعث شد که وحدت عقیده شهروندان گرینلند از بین برود. توسعه معادن گرینلند بر افزایش دمای زمین خواهد افزود و نهادهای بین‌المللی و سیاستگذاران زیست‌محیطی برای اطمینان یافتن از اینکه میانگین دمای کره زمین در سطح مطلوب ۲ درجه باقی می‌ماند، بر فعالیت‌های معدنکاری گرینلند نظارت خواهند داشت.[۱۳]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

تقسیمات جدید کشوری گرینلند که از ۱ ژانویهٔ ۲۰۰۹ رسمی شده‌است. مراکز استان‌ها با شماره نشان داده شده‌اند.

گرینلند به چهار استان بخش می‌شود:

منطقه بزرگ «پارک ملی شمال خاوری گرینلند» جزء استان‌های این کشور به‌شمار نمی‌آید.

توضیحات[ویرایش]

  1. Nuna asiilasooq has equal status as a سرود ملی but is generally used only on the self-government of Greenland.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. "Not one but two national anthems". Government of Greenland. Retrieved 7 October 2003. 
  2. Kleinschmidt, Samuel 1968 (1851): Grammatik der grønlændischen Sprache: mit teilweisem Einschluss des Labradordialekts. Hildesheim: Olms, 1968.
  3. "Greenland". CIA World Factbook. 
  4. "Self-rule introduced in Greenland". BBC News. 21 June 2009. Retrieved 4 May 2010. 
  5. "Grønlands Statistik". stat.gl.
  6. Greenland in Figures 2013 (PDF). Statistics Greenland. ISBN 978-87-986787-7-9. ISSN 1602-5709. Retrieved 2 September 2013. 
  7. "Grønlands Statistik". stat.gl.
  8. «EIRIK THE RED'S SAGA»(انگلیسی). بازبینی‌شده در ۱۵ اوت ۲۰۱۱. 
  9. "Saqqaq-kulturen kronologi". National Museum of Denmark. Retrieved 2 August 2013. 
  10. Saillard J, Forster P, Lynnerup N, Bandelt HJ, Nørby S (2000). "mtDNA variation among Greenland Eskimos: the edge of the Beringian expansion". American Journal of Human Genetics. 67 (3): 718–726. doi:10.1086/303038. PMC 1287530Freely accessible. PMID 10924403. 
  11. The Portuguese Explorers. Heritage.nf.ca. Retrieved on 21 June 2016.
  12. سنایی، احسان، رؤیای سرزمین سبز و کابوس یک زمین سرد، در: رادیو زمانه. تاریخ انتشار: ۲۴ آبان ۱۳۸۸. بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
  13. نیکوئی، مهدی: جنگ سیاسی بر سر معادن گرینلند. در: گسترش صنعت. ۲۱ مهر ۱۳۹۴.