جامائیکا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
جامائیکا

پرچم Jamaica
پرچم
نشان ملی Jamaica
نشان ملی
شعار: "یک مردم، از میان مردم‌های بسیار"

موقعیت Jamaica
موقعیت Jamaica
پایتختکینگستون، جامائیکا
۱۷°۵۸′۱۷″ شمالی ۷۶°۴۷′۳۵″ غربی / ۱۷٫۹۷۱۳۹°شمالی ۷۶٫۷۹۳۰۶°غربی / 17.97139; -76.79306
بزرگترین شهرپایتخت
زبان(های) رسمیانگلیسی جامائیکایی
زبان(های) دیگرپاتوای جامائیکایی (دفاکتو)
گروه‌های قومی
(۲۰۱۱[۲])
دین(ها)
حکومتحکومت متمرکز نظام پارلمانی پادشاهی مشروطه
• ملکه
الیزابت دوم
پاتریک آلن
اندرو هولنس
Bryan Sykes
قوه مقننهپارلمان
مجلس سنا
مجلس نمایندگان
استقلال 
• اعطا شده
۶ اوت ۱۹۶۲
مساحت
• کل
۱۰٬۹۹۱ کیلومتر مربع (۴٬۲۴۴ مایل مربع) (۱۶۰ام)
• آبها (٪)
۱٫۵
جمعیت
• سرشماری
۲٬۶۹۷٬۹۸۳
دامنه سطح‌بالا.jm

جامائیکا (به انگلیسی: Jamaica) (به گویش محلی جامائیکا: Jumieka) کشوری است جزیره‌ای در دریای کارائیب و پایتخت آن کینگستون است. جامائیکا در جنوب کوبا و در غرب جزیره هیسپانیولا قرار دارد. این کشور ۱۰٬۹۹۰ کیلومتر مربع وسعت دارد و جمعیت آن ۲ میلیون و ۹۰۰ هزار نفر است.[۴][۵] جامائیکا پس از ایالات متحده و کانادا سومین کشور پرجمعیت انگلیسی‌زبان قارهٔ آمریکا است. واحد پول جامائیکا دلار جامائیکا و سمت رانندگی در این کشور از سمت چپ است.

این مستعمره سابق بریتانیا، در قرن هفدهم پناهگاه امنی برای دزدان دریایی بود و بعداً با اقتصاد وابسته به برده‌داری به تولیدکننده عمده شکر تبدیل شد. این جزیره که جامائیکایی‌ها آن را The Rock (صخره) نیز می‌نامند، زادگاه جنبش راستافاری و موسیقی رگی است.

جامائیکا در سال ۱۹۶۲ استقلال خود را از بریتانیا دریافت کرد. جامائیکا در قلمرو همسود قرار دارد و ملکه الیزابت دوم را رئیس کشور خود می‌شناسد. نمایندهٔ کنونی ملکه در جامائیکا پاتریک آلن است. حکومت این کشور نظام پارلمانی با دو مجلس است و نخست‌وزیر کنونی اندرو هولنس نام دارد. جامائیکا همچنین از تاریخ ۱۸ سپتامبر ۱۹۶۲ در سازمان ملل متحد نیز عضو است.

بیشتر مردم این کشور سیاه‌پوست هستند. ساکنان اولیهٔ جامائیکا، سرخ‌پوستان آراواک بودند که مهم‌ترین آن‌ها قوم تاینو نام داشتند. در سال ۱۴۹۴، کریستوف کلمب دریانورد اسپانیایی جامائیکا را کشف نمود و نام آن را سانتیاگو[۶] گذاشت. از اوایل قرن ۱۶ سیل مهاجرت اسپانیاییان به جامائیکا آغاز شد. جامائیکا تا سال ۱۶۵۵ تحت تسلط اسپانیا بود، از آن پس به دست بریتانیا افتاد و تا سال ۱۹۶۲ مستعمرهٔ بریتانیا بود.

نام[ویرایش]

این جزیره در زبان آراواکی سرخ‌پوستان تاینو یعنی ساکنان بومی جزیره، خایماکا[۷] نام داشت که نام جامائیکا دگرگون‌شده همان نام است. حرف «خ» را در اسپانیایی با حرف J نشان می‌دهند و همین حرف در انگلیسی «ج» تلفظ می‌شود. واژه خایماکا یا به معنی «سرزمین بهار» یا «سرزمین چوب و آب» است. جامائیکا در دوره‌ای از تملکات امپراتوری اسپانیا بود و سانتیاگو نام گرفته بود. پس از آن به دست بریتانیایی‌ها افتاد و «مستعمره سلطنتی هند غربی بریتانیایی جامائیکا» نامیده شد. این کشور عضو اتحادیه کشورهای همسود (مشترک‌المنافع بریتانیا) است. جمعیت امروزی آن بیشتر از نسل بردگان سیاه‌پوست آفریقایی هستند. جامائیکا پس از ایالات متحده آمریکا و کانادا سومین کشور پرجمعیت انگلیسی‌زبان در قاره آمریکا است.

تاریخ[ویرایش]

قدیم[ویرایش]

این جزیره در حدود سال ۶۵۰ میلادی توسط تاینوها و آراواک‌ها که از آمریکای جنوبی آمده و در این جزیره نشیمن گزیدند خایماکا (Xaymaca) نامیده شد، به معنی «سرزمین چوب و آب». در حدود سال ۱۴۰۰، کاریب‌ها، یک قبیله آدمخوار از آمریکای جنوبی، به جزیره آمدند و زندگی صلح‌آمیز آراواک‌ها را مختل کردند.

دوره اسپانیایی‌ها[ویرایش]

در سال ۱۴۹۴ این جزیره توسط کریستف کلمب در طول سفر دوم خود کشف شد که جزیره را در مالکیت خصوصی خود قرار داد. در سال ۱۵۰۹، اولین مهاجران اسپانیایی که جزیره را سانتیاگو نامیدند وارد شدند و از سال ۱۵۱۷ بردگان آفریقایی را به آنجا آوردند. آراواک‌ها با ترکیبی از بیماری‌های عفونی، برده‌داری و جنگ از بین رفتند. فقط گروه کوچکی در کوه‌ها زنده ماندند. در دوره اسپانیایی‌ها، بیش از دو هزار نفر در این جزیره زندگی می‌کردند که نیمی از آنها اسپانیایی بودند. این افراد عمدتاً به کشاورزی و دامداری برای صادرات به اسپانیا و مستعمره اسپانیایی کوبا مشغول بودند. اسپانیایی‌ها دو شهر در جامائیکا بنا کردند، سویلا لا نوئوا و بعداً اسپنیش تاون که در دوره‌ای پایتخت جامائیکا شد.

دوره بریتانیایی‌ها[ویرایش]

جامائیکا اولین مستعمره بریتانیا با حاکمیت دولت بریتانیا شد. پیش از آن زمان، مستعمرات انگلیسی در دریای کارائیب و در آمریکای شمالی در دست شرکت‌های خصوصی بود. اولیور کرامول برای برپایی یک مستعمره بریتانیایی در منطقه ناوگان خود را فرستاد. در ابتدا، انتخاب او جزیره هیسپانیولا بود، اما وقتی افراد او با دفاع نیرومند آن جزیره روبه‌رو شدند، تصمیم گرفتند منطقه دیگری را از اسپانیایی‌ها فتح کنند. این انتخاب بر جزیره همسایه، یعنی جامائیکا افتاد که قابلیت دفاعی ضعیفی داشت. جامائیکا در سال ۱۶۵۵ توسط بریتانیایی‌ها تصرف شد. بسیاری از اسپانیایی‌هایی که در آنجا زندگی می‌کردند به کوبا گریختند. آنها بردگان را با خود نبردند با این فکر که شاید بعدها در تسخیر احتمالی دوباره جزیره به اسپانیا کمک کنند. این بردگان به کوه‌ها نقل مکان کردند و زندگی جدیدی در آنجا آغاز کردند و به مارون‌ها معروف شدند. مارون‌ها برای مدت طولانی به حملات چریکی علیه انگلیسی‌ها ادامه دادند. در سال ۱۶۵۸ اسپانیایی‌ها برای بازپس‌گیری جزیره تلاش ناموفقی کردند. جامائیکا در سال ۱۶۷۰ به‌طور رسمی به انگلستان تحویل داده شد. جامائیکا سپس پایه و اساس امپراتوری استعماری بریتانیا شد.

جغرافیا[ویرایش]

پایتخت جامائیکا شهر کینگستون[۸] با ۶۵۱٬۸۸۰ نفر جمعیت می‌باشد. مساحت جامائیکا ۱۱٬۱۰۰ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۲٬۸۹۱٬۰۰۰ نفر می‌باشد.

سیاست[ویرایش]

در سال ۱۶۹۲ زلزلهٔ مهیبی جامائیکا را لرزاند، پس از آن ابتلا به بیماری‌های مسری بسیاری از ساکنان بومی جزیره را کشت. پس از آن بردگان آفریقایی‌تبار برای کار در مزارع نیشکر به جامائیکا آورده شدند. در طول قرن ۱۷ و ۱۸ میلادی مارون ها[۹] که بردگان آزاد شدهٔ مسلحی بودند که در سطح جزیره پرسه می‌زدند و برای ساکنین تولید زحمت می‌نمودند به مشکلی برای بریتانیا تبدیل شده بودند. تصویب قانون لغو تجارت برده در سال ۱۸۰۷ و قانون آزادی بردگان در سال ۱۸۳۳ میلادی باعث افت قیمت شکر در جامائیکا شد که در سال ۱۸۶۵ شورش‌هایی نیز رخ داد. پس از اینکه جامائیکا به صورت مستعمرهٔ پادشاهی[۱۰] یا بریتانیا درآمد اوضاع اقتصادی نسبتاً بهتر شد. تولید موز در جامائیکا باعث کاهش وابستگی به نیشکر شد. در ۵ می ۱۹۵۳ جامائیکا به خودگردانی داخلی دست یافت و در سال ۱۹۵۸ به عضویت فدراسیون هند غربی درآمد. در سال ۱۹۶۱ رهبر حزب کارگر ناسیونالیست جامائیکا، آلکساندر بوستامنته[۱۱] تقاضای جدایی از فدراسیون هند غربی و رسیدن به استقلال کامل را کرد. پس از آن در جامائیکا رفراندومی برگزار شد و همهٔ ساکنان جزیره به استقلال رأی دادند، در ۶ آگوست ۱۹۶۲، جامائیکا از بریتانیا اعلام استقلال کرد. اولین نخست‌وزیر جامائیکا، مایکل مانلی از حزب سوسیالست خلق نام داشت که در سال ۱۹۷۲ قدرت را در دست گرفت. در سال ۱۹۸۹ مانلی مجدداً به سمت نخست‌وزیری انتخاب شد، ولی در سال ۱۹۹۲ از سمتش استعفا داد و پی.جی. پترسون جایگزین او شد. در ماه مه۱۹۹۷ دولت جامائیکا با طرح[۱۲] موافقت کرد، به موجب این طرح کشتی‌ها و ادوات دریایی آمریکایی اجازه دارند به منظور مقابله با قاچاقچیان مواد مخدر و کشتی‌های آن‌ها آزادانه در آب‌های جامائیکا تردد کنند. در اکتبر ۲۰۰۲ پترسون به مدت ۴ سال دیگر در سمت خود ابقا شد. در سپتامبر ۲۰۰۴ طوفان ایوان، بدترین طوفان در تاریخ جامائیکا موجب کشته شدن ده‌ها نفر، آواره شدن هزاران تن و به بار آوردن خسارات سنگین به خصوص به صنعت توریسم جامائیکا شد. در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۷ نیز بروس گودلینگ[۱۳] از حزب کارگر جامائیکا نخست‌وزیر این کشور شد، همچنین در ۱۵ فوریه ۲۰۰۶ کنت هال به عنوان فرماندار جامائیکا انتخاب شد. و در سال ۲۰۰۹ پاتریک آلن جایگزین وی شد.

اقتصاد[ویرایش]

واحد پول جامائیکا، دلار با واحد جزء (سنت) نام دارد. از جمله اقلام صادراتی جامائیکا می‌توان به، آلومینیوم، بوکسیت، شکر، موز، قهوه و پوشاک اشاره کرد. جامائیکا از اعضای کشورهای مشترک‌المنافع می‌باشد.

مردم[ویرایش]

نژاد ۹۱٪ جامائیکایی‌ها، سیاه‌پوست ۶٪ دورگه و ۳٪ نیز سفید هستند، همچنین دین ۶۲٪ مردم جامائیکا، پروتستان و ۲٪ نیز کاتولیک می‌باشند. انگلیسی زبان رسمی مردم جامائیکا است.

  • نسل مردم سیاهپوست این منطقه در واقع بردگانی بودند که در دوران استعمار توسط بریتانیا از آفریقا به این جزیره آورده شده بودند.
  • باب مارلی خواننده مشهور و یکی از برجسته‌ترین شخصیت‌های قرن بیستم زاده این کشور است.

پانویس[ویرایش]

  1. "CIA World Factbook (Jamaica)". United States Government.
  2. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام WorldFactbook وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  3. "The World Factbook — Central Intelligence Agency". Cia.gov. Retrieved 2017-09-25.
  4. World Population prospects – Population division"". population.un.org. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved 9 November 2019.
  5. "World Bank Group - International Development, Poverty, & Sustainability". World Bank. Retrieved 2020-06-01.
  6. Santiago
  7. Xaymaca
  8. Kingston
  9. Maroons
  10. Crown Colony
  11. Sir Alexander Bustamente
  12. Ship-Rider Agreement
  13. Bruce Golding

منابع[ویرایش]