روئال آمونسن
روئال اِنگِلبِرت گراونینگ آمونسن روئال آمونسن | |
|---|---|
 | |
| زادهٔ | ۱۶ ژوئیهٔ ۱۸۷۲ |
| درگذشت | ۱۸ ژوئن ۱۹۲۸ (۵۵ سال) |
| ملیت | نروژی |
| پیشه | جستجوگر |
| شناخته‌شده برای | دو قطب شمال و جنوبگذرگاه شمال غربی |
| امضاء | |
 | |
روئال اِنگِلبِرت گراونینگ آمونسن[۱] (به نروژی: Roald Engelbregt Gravning Amundsen) (زادهٔ ۱۶ ژوئیه ۱۸۷۲ – مرگ ۱۸ ژوئن ۱۹۲۸) جستجوگر نروژی دو قطب شمال و جنوب بود. او نخستین سفر اکتشافی قطب جنوب را - که منجر به موفقیت و فتح قطب جنوب شد - میان سال‌های ۱۹۱۰–۱۲ رهبری نمود و همچنین نخستین کسی است که توانسته به هر دو قطب شمال و جنوب برسد. آمونسن را نخستین کسی می‌دانند که گذرگاه شمال غربی را درنوردید. او در کنار مردانی چون داگلاس موسن، رابرت فالکون اسکات و ارنست شکلتون یکی از رهبران اصلی دورهٔ اکتشافات قهرمانانهٔ قطب جنوب بود.
روئال آمونسن در سال ۱۹۱۰ میلادی به سمت قطب شمال حرکت کرد و تصمیم داشت اولین کسی باشد که به آن جا می‌رسد، اما این تصمیم را به تعویق انداخت چرا که یک آمریکایی به نام رابرت پری پیش از اقدام او، مدعی شد که به آن جا رسیده است. بعدها ادعای پری در رسیدن به محل دقیق قطب شمال رد شد. این کاشف نروژی سپس تصمیم گرفت به قطب جنوب برود. آمونسن در ۱۴ دسامبر ۱۹۱۱ اولین کسی بود که توانست قطب جنوب را فتح نماید. گروه اعزامی ترا نووا به رهبری کاپیتان اسکات، یک ماه پس از وی وارد آن منطقه شد. او همچنین به اتفاق اسکار ویستینگ - همسفر و همقطار قدیمی وی در سفر به نقطهٔ مرکزی قطب جنوب - در سال ۱۹۲۶، با پرواز موفقیت‌آمیز بر فراز قطب شمال به کمک کشتی هوایی نورج، تبدیل به نخستین مردانی شدند که توانسته بودند هر دو نقطهٔ مرکزی قطب شمال و جنوب را مشاهده نمایند.[۲][۳][۴] آمونسن در ژوئن ۱۹۲۸ در طی یک عملیات نجات اومبرتو نوبیل، با هواپیما عازم شد و ناپدید گشت.
زندگی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]آمونسن در خانواده‌ای کشتی‌دار و ناخدا در بورگه نروژ زاده‌شد. پدرش ینس آمونسن بود و او فرزند چهارم خانواده بود. مادرش کوشید تا او را از پیشهٔ خانوادگیش -دریانوردی- دور نگاه‌دارد و او تا زمان مرگ مادرش یعنی تا ۲۱ سالگی از پرداختن به این کار پرهیز کرد. در این زمان دانشگاه پزشکی را رهاکرد و به دریانوردی پرداخت.
او میان سال‌های ۱۸۹۷–۱۸۹۹ یکی از هموندان گروه بلژیکی گسیل داشته به قطب جنوب بود. این گروه اعزامی را آدرین دوژرلاش رهبری می‌کرد و نخستین سفر زمستانی به قطب جنوب بود. کشتی آنها در یخ گیر کرد و دشواری‌هایی همچون دچارشدن به بیماری اسکوربوت را برای خدمه‌اش پدیدآورد ولی تجربه سودمندی را به آمونسن بخشید.
گذر از میان دو اقیانوس
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]در ۱۹۰۳ آمونسن با کامیابی گذرگاه شمال غربی –میان دو اقیانوس اطلس و آرام را پیمود. آمونسن در روند این سفر از مردمان بومی نتسیلیک آموزه‌هایی را برای زندگی در قطب آموخت، برای نمونه بهره‌برداری از سگ‌های سورتمه. در ۱۹۰۵ و هنگامی که او در آلاسکا بود خبر استقلال نروژ از سوئد را شنید و گزارش کامیابی‌هایش را برای پادشاه تازهٔ نروژ هاکون هفتم فرستاد.
گشایش قطب جنوب
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
آمونسن در اندیشه سفر به قطب شمال بود که شنید فردریک کوک و رابرت پری عزم گشودن آن نقطه را دارند؛ پس به سوی قطب جنوب تغییر مسیر داد. او در این سفر سوار بر کشتی فرام بود. در ۳ ژوئن۱۹۱۰ از اسلو حرکت کرد. وی و مردانش در ۱۴ ژانویه ۱۹۱۱ به جزیره یخی راس رسیدند و نخستین اردوگاه خود را به نام فرامهیم بنیاد نهادند. سپس آمونسن مردانش را از پوشیدن پوشاک پشمی سنگین بازداشت و به جای آن به آنها پوستین‌هایی همانند پوشش اسکیموها پوشاند. آنها همچنین از سورتمه و اسکی بهره بردند و نیز در ۸۰٬۸۱ و ۸۲ درجهٔ جنوبی، یعنی در راه حرکتشان به سوی قطب جنوب، انبارهای آذوقه‌ای برپا ساختند. تیم او دربرگیرنده اولاف بیولاند، کریستیان پرسترود، هلمر هانسن، ساوری هاسل، اسکار ویستینگ و خود وی بود و با ۴ سورتمه و ۲۵ سگ به راه افتادند. پس از ۴ روز بالاروی در ۲۱ نوامبر به لبهٔ پشتهٔ قطبی رسیدند. آمونسن چنین برنامه‌ریزی کرده بود که در میان راه، سگ‌هایی را برای داشتن گوشت تازه کشته و بخورند. در ۱۴ دسامبر ۱۹۱۱ گروه پنج‌نفره به همراه ۱۶ سگ به نقطهٔ قطبی رسید. آنها ۳۵ روز، زودتر از گروه رابرت فالکون اسکات –که هماوردشان در این نبرد بودند- به قطب جنوب رسیده‌بودند. آمونسن اردوگاه قطبی خویش را پولهایم (به معنای خانهٔ قطب) نام‌نهاد. وی همچنین فلات جنوبگان را نیز به نام پادشاه کشورش فلات شاه هاکون هفتم خواند. گروه در ۲۵ ژانویه۱۹۱۲ با ۱۱ سگ به فرامهیم بازگشت. کامیابی او در ۷ مارس۱۹۱۲ هنگامی که او به هوبارت در استرالیا رسید انتشار یافت. دریایی در اقیانوس منجمد جنوبی به افتخار این فتح، دریای آموندسن نامیده شد.
جدال بر سر اولویت قطبی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]سه ادعای قبلی مبنی بر رسیدن به قطب شمال، توسط آمریکایی‌ها، فردریک کوک در سال ۱۹۰۸؛ رابرت پیری در سال ۱۹۰۹؛ و ریچارد ای. برد در سال ۱۹۲۶ (تنها چند روز قبل از نورژ)، توسط برخی مورد مناقشه قرار گرفته است، زیرا یا دقت آنها مشکوک است یا کاملاً جعلی هستند.[۵][۶] اگر این ادعاهای دیگر نادرست باشند، خدمه کشتی نورژ اولین کاوشگرانی خواهند بود که رسیدنشان به قطب شمال تأیید شده است، زمانی که در سال ۱۹۲۶ با نورژ در آن شناور شدند.[۳][۷]
کامیابی‌های دیگر
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]در ۱۹۲۵ او به دستیاری لینکلن الزورت و خلبان هیالمار ریزر لارسن و سه عضو دیگر با دو هواپیما دست به پیمایش عرض شمالی در جایی که مایل‌ها دور از رادار بود زدند.
در ۱۹۲۶ تیم آمونسن با هواپیمایی ساخته اومبرتو نوبیل از روی قطب شمال گذشتند. ایشان از اسپیتس‌برگن در ۱۱ مه ۱۹۲۶ برخاستند و دو روز پس از آن در آلاسکا بر زمین فرودآمدند.
پایان زندگی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]روئال آمونسن در ۱۸ ژوئن ۱۹۲۸ در هنگام انجام یک عملیات نجات ناپدید شد و پیکرش هیچ‌گاه یافت نشد. گویا هواپیمای او در مه دریای بارنتز گیرافتاده و آنگاه سرنگون شده‌بوده است. روز کشف قطب جنوب که چهاردهم سپتامبر بود به روز بزرگداشت آمونسن تبدیل شد و دو دقیقه سکوت در کل کشور نروژ برقرار گردید.
پانویس
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ [ˈɾu:ɑl ˈɑmʉnsən]
- ↑ Fleming, pp. 411–414.
- 1 2 Tierney, John (7 September 2009). "Who Was First at the North Pole?". The New York Times. Archived from the original on 4 May 2022. Retrieved 20 March 2019.
- ↑ Holland, Eva (18 August 2017). "Flying to the North Pole in an Airship Was Easy. Returning Wouldn't Be So Easy". Smithsonian Institution. Archived from the original on 4 May 2022. Retrieved 20 March 2019.
- ↑ Henderson, Bruce (2005). True North: Peary, Cook, and the Race to the Pole. W. W. Norton and Company. ISBN 978-0-393-32738-0. OCLC 63397177.
- ↑ Rawlins, Dennis (January 2000). "Byrd's Heroic 1926 Flight & Its Faked Last Leg" (PDF). DIO, the International Journal of Scientific History. 10: 69–76, also pages 54, 84–88, 99, 105. ISSN 1041-5440. Archived (PDF) from the original on 14 February 2012. Retrieved 13 July 2007.
- ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامdailytelegraphوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- Amundsen, Roald; Nilsen, Thorvald; Prestrud, Kristian; Chater, A.G. (tr.) (1976) [1912]. The South Pole: An Account of the Norwegian expedition in the Fram, 1910–12 (Volumes I and II). London: C. Hurst & Company. ISBN 978-0-903983-47-1. First published in 1912 by John Murray, London.
برای مطالعه بیشتر
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- Stephen Bown. The Last Viking: The Life of Roald Amundsen: conqueror of the South Pole. (London, Aurum Press, 2012)
- Tor Bomann-Larsen. Roald Amundsen. (Sutton Publishing, 2006)
- Garth Cameron. From Pole to Pole: Roald Amundsen's Journey in Flight. (New York, Skyhorse Publishing, 2014)
- Garth Cameron. Umberto Nobile and the Arctic Search for the Airship Italia. (Stroud, Fonthill Media, 2017)
- Hugo Decleir. Roald Amundsen's Belgica Diary: the first Scientific Expedition to the Antarctic. (Erskine Press, 1999)
- Roland Huntford. The Last Place on Earth: Scott and Amundsen's Race to the South Pole. (1979)
- Huntford, Roland (1985). The Last Place on Earth. London and Sydney: Pan Books. ISBN 978-0-330-28816-3.
- Rainer-K. Langner. Scott and Amundsen: Duel in the Ice. (London, Haus Publishing, 2007)
- Julian Sancton. Madhouse at the End of the Earth: The Belgica’s Journey into the Dark Antarctic Night. (New York, Crown Publishing, 2021)
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
| عمومی | |
|---|---|
| کتابخانه‌های ملی | |
| نگارخانه‌های هنری و موزه‌ها | |
| نهادهای پژوهش هنری | |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | |
| سایر | |
- اعضای انجمن عتیقهفروشان ایالات متحده آمریکا
- افراد مفقودالاثر
- افسران بزرگ لژیون دونور
- اهالی فردریکستاد
- پروندههای افراد مفقودالاثر دهه ۱۹۲۰ (میلادی)
- درگذشتگان ۱۹۲۸ (میلادی)
- درگذشتگان حادثههای هوایی
- دریافتکنندگان مدال طلای کنگره
- دریافتکنندگان نشان آنای مقدس (سنت آنا)
- دریانوردان
- زادگان ۱۸۷۲ (میلادی)
- سفر کاوشگری آمونسن به قطب جنوب
- سفر کاوشگری بلژیک در جنوبگان
- قربانیان حملههای جانوران
- کاوشگران آمریکای شمالی اهل اسکاندیناوی
- کاوشگران اهل نروژ
- کاوشگران جنوبگان اهل نروژ
- کاوشگران جنوبگان
- کاوشگران سیبری
- کاوشگران شمالگان
- کاوشگران قطب اهل نروژ
- کاوشگران کانادا
- کشتهشدگان سوانح هوایی در آبهای آزاد
- هوانوردان گمشده