منابع طبیعی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

طبیعت دارای امکانات بسیاری است که تداوم زندگی بشر و همهٔ موجودات روی زمین، وابسته به آن است. اما آنچه منابع طبیعی نامیده می‌شود، منابع تجدیدشونده‌ای هستند که از آن‌ها بهره‌برداری می‌کنیم و عمدتاً به خاک، گیاه، درخت و آب محدود می‌شود. «خاک» به‌معنای مالکیت بر زمین در آن عرصه، «گیاه» محدود به مراتع، و «درخت» در جنگل‌ها است، که جوامع بشری بهره‌برداری‌های گوناگونی از آن‌ها دارند.

دسته‌بندی[ویرایش]

بسیاری از منابع طبیعی را می‌توان به دو دستهٔ زیر تقسیم کرد:

  • منابع تجدیدپذیر — منابع تجدیدپذیر به‌طور عمده از جانداران تشکیل شده و قابل جایگزینی است؛ مثل محصولات دامی، درختان، نخ و پشم.
  • منابع تجدیدناپذیر — منابع تجدیدناپذیر شامل موادی است که در صورت اتمام، قابل جبران نیستند یا زمان لازم برای تجدیدشان به‌قدری طولانی است که عملاً تجدیدپذیر محسوب نمی‌شوند.

کاهش منابع[ویرایش]

امروزه منابع طبیعی تجدیدپذیر، نقش مهمی را در ابعاد مختلف زندگی بشر (اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست‌محیطی) ایفا می‌کنند. در اغلب کشورهای در حال توسعه بر اثر تبدیل عرصه، گسترش روزافزون شهرها، توسعهٔ غیراصولی صنعت، رشد فزایندهٔ جمعیت، و فقدان برنامه‌ریزی مناسب برای نگهداری از منابع طبیعی، سطح این عرصه‌ها کاهش یافته و در خطر نابودی قرار گرفته‌است. خسارات ناشی از این تخریب به شکل‌های گوناگون از قبیل جاری شدن سیلاب‌ها و شسته شدن خاک، پر شدن سریع مخازن سدها از رسوبات آبرفتی، افت سطح آب‌های زیرزمینی، نابودی خاک‌های حاصل‌خیز، تغییرات نامطلوب آب و هوایی، کاهش فراورده‌های جنگلی و مرتعی، برهم خوردن تعادل اکوسیستم، به مخاطره افتادن روند طبیعی محیط زیست و حیات وحش، و گسترش بیابان‌ها و کویرها ظاهر می‌شود.[۱]

محافظت از منابع[ویرایش]

در ایران، وظیفهٔ حفظ و نگهداری و توسعهٔ عوامل منابع طبیعی بر عهدهٔ سازمانی تحت نظارت وزارت جهاد کشاورزی است، که اکنون سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور نام دارد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. مقالهٔ «نقش زنان در بیابان‌زدایی و توسعهٔ پایدار منابع طبیعی». زهرا عسگری مقدم. سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور
• علوم تجربی سال سوم دورهٔ راهنمایی تحصیلی (سابق)