شهر آشور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
آشور
Aššur
ܐܫܘܪ
آشور
Flickr - The U.S. Army - www.Army.mil (218).jpg
نیروهای ارتش ایالات متحده آمریکا در کنار ویرانه‌های شهر آشور _ ۲۰۰۸. م
موقعیتاستان صلاح‌الدین، عراق
منطقهمیانرودان
نوعتأیید شده
تاریخ
ساخته‌شدهحدود ۲۵۰۰ پیش از میلاد
رهاشدهقرن ۱۴ میلادی
دوره‌هاعصر برنز
اطلاعات بیشتر
دسترسی عمومیبسته شده (به علت جنگ و درگیری)
نام رسمیآشور (قلاة الشرقاط)
نوعفرهنگی
زمینهiii, iv
نامزدجلسه بیست و هفتم کمیته میراث جهانی یونسکو، ۲۰۰۳
شمارهٔ ارجاع1130
Regionلیست میراث جهانی در کشورهای عربی
لیست میراث جهانی در خطراز ۲۰۰۳-تا کنون

آشور (‎/ˈæsʊər/‎;سومری: 𒀭𒊹𒆠 AN. ŠAR2KI, خط میخی آشوری: Rassam cylinder Anshar-ki.jpg Aš-šurKI, "شهر خدا آشور";[۱][۲] سریانی: ܐܫܘܪĀšūr; خط میخی فارسی باستان 𐎠𐎰𐎢𐎼 Aθur, (به انگلیسی: Aššur): Āšūr; به زبان عبری: אַשּׁוּר: Aššûr, (به فارسی: آشور)، (به عربی: اشور)), همچنین به عنوان "عاشور "و" قلات شرقاط" نیز شناخته می‌شود، پایتخت امپراتوری کهن آشور (۲۰۲۵–۱۷۵۰ ق. م)، امپراتوری میانه آشور (۱۳۶۵–۱۰۶۵ پ. م) بود، و برای مدتی کوتاه نیز پایتخت امپراتوری آشوری نو (۹۱۱–۶۰۸ پ. م) بود. بقایای شهر در ساحل غربی رود دجله، در شمال محل تلاقی رود دجله با شاخه آن، زاب کوچک، به‌طور دقیق‌تر در منطقه الشرقاط از استان صلاح‌الدین کشور عراق کنونی قرار دارد.[۳]

سابقه ساخت شهر حدود ۴۰۰۰ سال است. سابقه سکونت در آن از ۲۶۰۰ سال پ. م[۴] تا اواسط قرن ۱۴ میلادی، هنگامی که نیروهای تیمور جمعیت آن را قتل‌عام کردند، بوده‌است. این شهر یک سایت از میراث جهانی سازمان یونسکو است، که در سال ۲۰۰۳. م پس از جنگی که تحت هدایت ایالات متحده آمریکا - و به دنبال حمله ۲۰۰۳ به عراق به راه افتاد و همچنین یک سد انتقالی که باعث آبگرفتگی برخی از مناطق می‌شود به لیست مکانهای در معرض خطر آن سازمان اضافه شد. شهر آشور در ۶۵ کیلومتری در جنوب سایت باستانی کالح و ۱۰۰ کیلومتری جنوب نینوا قرار دارد.

پیشینه اکتشافات[ویرایش]

کاوش در سایت آشور در سال ۱۸۹۸ توسط باستانشناسان آلمانی آغاز شد. حفاریها در سال ۱۹۰۰ توسط فردریش دلیتس آغاز شد و در سال ۱۹۰۳–۱۹۱۳ توسط تیمی از Deutsche Orient-Gesellschaft ابتدا به رهبری رابرت کولدوی و بعداً والتر آندرا ادامه یافت. در این حفاری‌ها بیش از ۱۶۰۰۰ لوح سفالی با متن میخی کشف شد. بسیاری از اشیاء یافته شده به موزه پرگامون در برلین راه یافتند.

آخرین اکتشاف در شهر آشور توسط B. Hrouda برای دانشگاه لودویگ ماکسیلیان مونیخ و وزارت فرهنگ باواریا و در سال ۱۹۹۰ انجام شد.[۵] در همان دوره، در ۱۹۸۸ و ۱۹۸۹، سایت توسط R. Dittmann به نمایندگی از Deutsche Forschungsgemeinschaft کار می‌کرد.[۶]

ریشه نام[ویرایش]

Aššur نام شهر و همچنین سرزمینی است که توسط این شهر اداره میشد و آشور خدای متولی آن است که بومیان نام خود را از آن گرفته‌اند. سرزمین آشور امروزه شمال عراق، شمال شرق سوریه و جنوب شرق ترکیه را در بر می‌گیرد. امروزه آشوریان در سراسر خاورمیانه، به ویژه در عراق، ایران، سوریه، ترکیه و دیاسپورا در جهان غرب یافت می‌شوند. Assur همچنین منشأ نامهای سوریه (Syria) و اصطلاحات مسیحیان سریانی است، اینها در اصل مشتقات هند و اروپایی آشور بوده‌اند و برای قرن‌های متمادی فقط در آشور اعمال می‌شده و آشوریان (نگاه کنید به ریشه‌شناسی سوریه) قبل از اینکه توسط امپراتوری سلوکی در قرن ۳ قبل از میلاد به شام و ساکنان آن اعمال شود.

اوایل عصر برنز[ویرایش]

باستان‌شناسی نشان می‌دهد که مکان این شهر در اواسط هزاره سوم پیش از میلاد توسط انسان اشغال شده است. این دوره سومری قبل از ظهور آشور در قرن ٢۵ تا ٢١ پیش از میلاد بود. قدیمی‌ترین بقایای شهر در پایه‌های معبد ایشتار و همچنین در کاخ قدیمی کشف شد. در دوره بعدی، پادشاهان اکدی این شهر را اداره می‌کردند. در طی سلسله سوم اور، این شهر توسط والیان آشوری تابع سومری‌ها اداره می‌شد. [۷]

امپراتوری آشور کهن (قدیم) و آشور میانه[ویرایش]

میانرودان در هزاره دوم پیش از میلاد
طرح گسترش شهر آشور در طول قرن‌ها

در زمان سلسله سوم اور، در اواخر قرن بیست و یکم پیش از میلاد مطابق با تقویم میانه و اواسط قرن بیستم، در پی حملات فزاینده توسط گوتیان و آموری‌ها، پادشاهان بومی آشوری‌تبار آکدی‌زبان اکنون آزاد بودند در حالی که سومر زیر یوغ آموری‌ها قرار گرفت. پادشاه آشور اوشپیا که در حدود قرن بیست و یکم قبل از میلاد سلطنت کرد، به دلیل اختصاص اولین معبد به خدای آشور در شهر خود شناخته می‌شود، گرچه نام این پادشاه از کتیبه بعدی شلمنسر یکم در قرن سیزدهم به دست آمده است. قدمت مکان این معبد به زمان اسکان اولیه زمانی است که مردم آشور ملت خود را تحت حمایت خدای شهر تأسیس کردند. اندکی پس از حدود دوهزار سال پیش از میلاد، پوزور-آشور یکم سلسله جدیدی را بنیان نهاد، با جانشینان خود مانند ایلو-شوما ، اریشوم یکم و سارگون یکم کتیبه‌هایی در مورد ساختمان معابد آشور، آداد و ایشتار در شهر به جای گذاشتند. سعادت و استقلال اولین استحکامات قابل توجه در این دوره را ایجاد کرد. هرچه منطقه از صلح و ثبات نسبی برخوردار بود، تجارت بین میانرودان و آناتولی افزایش می‌یافت و شهر آشور از موقعیت استراتژیک آن بسیار بهرهمند می‌شد. بازرگانان کالاهای خود را از طریق کاروان به آناتولی میفرستادند و در وهله اول در مستعمرات آشور در آناتولی تجارت میکردند، عمده کالاها در Karum Kanesh (Kültepe) بود. [۸]

با به حکومت رسیدن شمشی-آداد یکم (١٨١٨-١٧٨١ پیش از میلاد) در آشور، او قدرت و نفوذ شهر را در آن سوی دره رود دجله بزرگتر کرد و آنچه را اولین امپراتوری آشور می‌دانند، ایجاد کرد. در این زمان، کاخ سلطنتی بزرگ ساخته شد و معبد آشور با زیگورات گسترش و بزرگ شد. با این حال، این دوران هنگامی که حمورابی، پادشاه اموری‌ بابل، پس از مرگ ایشمن-داگان یکم شهر را تسخیر کرد و این شهر را به امپراتوری کوتاه‌مدت خود اضافه نمود، پایان یافت. در حالی که سه پادشاه بعدی آشوری به عنوان پادشاهان ناپسند بودند. چندی نگذشته بود که پادشاه بومی آداسی حدود ١٧۵۶ سال پیش از میلاد، بابلیان را از شهر و سرزمین آشور به طور کلی اخراج کرد، اگرچه از جانشینان وی اطلاعات کمی در دست است. شواهد مربوط به فعالیت‌های بیشتر ساختمانی از چند قرن بعد، در زمان پادشاهی یک پادشاه بومی پوزور-آشور سوم، هنگامی که شهر دوباره مورد استفاده قرار گرفت و مناطق جنوبی در دفاع از شهر اصلی قرار گرفت ، شناخته شده است. معابد خدای ماه سین (نانا-سین) و خدای خورشید شمش از قرن پانزدهم پیش از میلاد ساخته شده و وقف شده‌اند. در اواخر قرن پانزدهم پیش از میلاد این شهر متعاقباً تحت سلطه پادشاه میتانی، شوشتاتار قرار گرفت و درهای طلا و نقره معبد را به عنوان غنایم به پایتخت خود، واشوکانی برد. [۹]

آشوراوبالیت یکم از جد خود آداسی تقلید کرد و امپراتوری میتانی را در سال ١٣۶۵ پیش از میلاد سرنگون کرد. آشوریان با در اختیار گرفتن بخش شرقی امپراتوری میتانی، و بعداً نیز الحاق هیتی، بابل‌آموری و هوریان از این پیروزی سود بردند. قلمرو قرن‌های بعدی شاهد بازسازی معابد و کاخ‌های قدیمی آشور بود و این شهر بار دیگر از سال ١٣۶۵ پیش از میلاد تا ١٠٧۶ پیش از میلاد به یک امپراتوری بزرگ تبدیل شد. توکولتی‌نینورتای یکم (١٢۴۴–١٢٠٨ پیش از میلاد) همچنین معبد جدیدی را برای الهه ایشتار ساخت. معبد آنو - ادد بعداً در زمان تیگلت پیلسر یکم (١١١۵–١٠٧۵ پیش از میلاد) تأسیس شد. محوطه دیواری شهر در دوره آشور میانه مقداری ٢ هکتار را تشکیل می‌داد.

امپراتوری آشوری نو[ویرایش]

مجسمه ناتمام شلمنسر سوم (٨۵٨-٨٢۴ پ.م) یافت شده در شهر آشور ، عراق. موزه باستان استانبول
مجسمه خدای کیدودو ، روح نگهبان دیوار شهر آشور. حدود ٨٣۵ ق.م از آشور عراق. موزه بریتانیا ، لندن
نقشه قلمرو آشور نو
آشور-ناصیر-پال دوم به همراه منشی

در امپراتوری آشوری نو (٩١٢–۶٠۵ پیش از میلاد)، پایتخت به سایر شهرهای آشور منتقل شد. آشور-ناصیر-پال دوم (٨٨۴–٨۵٩ پیش از میلاد) پس از یک سری تهاجمات موفق، پایتخت را از شهر آشور به کالح (نیمرود) منتقل کرد و بزرگترین آثار هنری را در شکل مجسمه‌های عظیم لاماسو و تصاویر برجسته دربار سلطنتی و همچنین نبردها به وجود آورد. [۱۰] با سلطنت سارگون دوم (٧٢٢–٧٠۵ پیش از میلاد)، یک پایتخت جدید شروع به ظهور کرد. دور شاروکین (قلعه سارگون) در مقیاسی تنظیم شده تا از مقیاس آشور-ناصیر-پال دوم پیشی بگیرد. [۱۱] با این حال، او در جنگ کشته شد و پسر و جانشین او سناخریب (٧٠۵–۶٨٢ پیش از میلاد) شهر را رها کرد، و تصمیم گرفت که نینوا را بزرگ کند و به عنوان پایتخت سلطنتی انتخاب کند. با این حال، شهر آشور به دلیل داشتن معبد خدای ملی آشور، همچنان به عنوان مرکز مذهبی امپراتوری باقی ماند و همچنان به عنوان نهاد مقدس امپراتوری مورد احترام قرار گرفت. در زمان سناخریب (٧٠۵–۶٨٢ پیش از میلاد)، خانه سال جدید، "آکیتو"، ساخته شد و جشن‌ها در شهر گرفته شد. بسیاری از پادشاهان نیز در زیر کاخ قدیمی به خاک سپرده شدند در حالی که برخی از ملکه‌ها در سایر پایتخت‌ها مانند همسر سارگون، آتالیا به خاک سپرده شدند. این شهر در طی جنگ نینوا، که درگیری بزرگی بین ارتش امپراتوری آشوری نو و مادها وجود داشت، تا حد زیادی ویران شد. [۱۲][۱۳]

شاهنشاهی هخامنشی[ویرایش]

پس از سرنگونی مادها توسط پارسیان به عنوان نیروی مسلط در ایران باستان، از سال ۵۴٩ پ.م تا ٣٣٠ پ.م آشور توسط ایران (امپراتوری هخامنشی) به عنوان آتورا اداره می‌شد.[۱۴] آشوریان ماد و آتورا (آشور) به ترتیب مسئول کارهای طلا و لعاب کاخ و تهیه چوب سرو لبنان بودند. شهر و منطقه آشور بار دیگر به درجه‌ای از قدرت نظامی و اقتصادی رسیده بود. آشوریان همراه با آشوریان در ماد، یک شورش در سال ۵٢٠ پیش از میلاد برپا نمودند که در نهایت ناکام ماند. به نظر می‌رسد آشور به طرز چشمگیری بهبود یافته و در این دوره شکوفا شده است. این مرکز به یک مرکز عمده کشاورزی و اداری شاهنشاهی هخامنشی تبدیل شد و سربازان آن تکیه‌گاه اصلی ارتش ایران بودند. [۱۵]

شاهنشاهی اشکانی[ویرایش]

معبد اشکانی در آشور.

این شهر در دوره شاهنشاهی اشکانی به ویژه بین سال‌های ١۵٠ پیش از میلاد تا ٢٧٠ پس از میلاد، احیا شد و به مرکز اداری پارتیان آشورستان تبدیل شد. آشورشناسان سیمو پارپولا و پاتریشیا کرون معتقدند که احتمالاً آشور در این دوره استقلال کامل داشته است. سایر آشورشناسان مانند بت گرمائی، بت نوهادرا و آدیابنه نیز به این دلیل شکوفا شدند که اشکانیان فقط کنترل سست یا متناوب آشور را اعمال می‌کردند. ساختمانهای جدید اداری در شمال شهر قدیمی و یک کاخ در جنوب ساخته شده است. معبد قدیمی که به خدای ملی آشوریان، آشور (آشور) اختصاص داده شده بود، و همچنین معابد سایر خدایان آشوری بازسازی شد.

کتیبه های آشوری آرامی شرقی از بقایای آشور، نگرشی در شهر دوره اشکانیان ایجاد کرده است که آشور دارای خط آرامی سریانی خود است، که از نظر دستور زبان و نحو همان است که در ادسا و جاهای دیگر در ایالت اوسروئن یافت شده است.

سامی‌شناس آلمانی کلاوس بیر (١٩٢٩-٢٠١۴) بیش از ۶٠٠ کتیبه از شهرها و مناطق مختلف میانرودان از جمله آشور، دورا اروپوس، هاترا ، گادالا، تکریت و تور عبدین منتشر کرد. با توجه به اینکه مسیحیت در طول دوره اشکانیان در میان آشوریان گسترش یافته بود، فرهنگ و آیین اصیل آشوری برای مدتی ادامه یافت، همانطور که توسط کتیبه‌هایی که شامل التزام به خدایان آشور، نرگل، سین، ایشتار و شمش است و همچنین ذکر نام‌هایی از شهروندان با نام‌های مرکب که به خدایان آشوری اشاره دارد، مانند ssAsur-ḥēl (عشق من قدرت من است) ، )Asur-emar (آاشور حکم کرد/امر کرد)، ssAsur-ntan (آاشور [پسری داد]) و ssAsur-šma (آاشور شنیده است ؛ رجوع کنید به [آسرحدون]]). [۱۶]

مورخ رومی فستوس در حدود سال ٣٧٠ میلادی نوشت که در سال ١١۶ میلادی تراژان از فتوحات خود در شرق فرات استانهای جدید رومی میانرودان و آشور نام برده‌است. وجود ایالت رومی اخیر توسط CS Lightfoot و F. Miller مورد تردید است. [۱۷] [۱۸] [۱۹] در هر صورت ، فقط دو سال پس از ایجاد ایالت‌های ذکر شده، جانشین تراژان هادریان، فتوحات شرقی تراژان را به اشکانیان بازگرداند و ترجیح داد با آنان در صلح و دوستی زندگی کند. [۲۰]

رومیان بعداً در زمان حکمرانی لوسیوس وروس و سپس سپتیمیوس سوروس، برای تاسیس استان‌های رومی بین النهرین و اوسروئن، به میانرودان حمله کردند.

در سال ٢۵٧ میلادی پادشاه ایرانی شاپور یکم ساسانی (٢۴١–٢٧٢ میلادی) شهر را پس از بازپس‌گیری اوسروئن، آدیابن، بت نوهادرا، بت گرمائی و ‌هاترا شهر را تصرف و رومیان را اخراج کرد و این شهرها را در شاهنشاهی ساسانی ادغام کرد. [۲۱][۲۲] این شهر اگر چه توسط شاپور یکم ساسانی ویران شد، اما تا قرن ١٢ و ١٣ میلادی همچنان مسکونی بود و این شهر پی‌درپی به دودمان آل زنگی و ایلخانان تعلق داشت. سپس رها شد و تا حدی به عنوان قبرستان استفاده شد.[۲۳]

منابع[ویرایش]

  • Klaus Beyer: Die aramäischen Inschriften aus Assur, Hatra und dem übrigen Ostmesopotamien, Germany 1998.
  • Walter Andrae: Babylon. Die versunkene Weltstadt und ihr Ausgräber Robert Koldewey. de Gruyter, Berlin 1952.
  • Stefan Heidemann: Al-'Aqr, das islamische Assur. Ein Beitrag zur historischen Topographie Nordmesopotamiens. In: Karin Bartl and Stefan hauser et al. (eds.): Berliner Beiträge zum Vorderen Orient. Seminar fur Altorientalische Philologie und Seminar für Vorderasiatische Altertumskunde der Freien Universität Berlin, Fachbereich Altertumswissenschaften. Dietrich Reimer Verlag, Berlin 1996, pp. 259–285
  • Eva Cancik-Kirschbaum: Die Assyrer. Geschichte, Gesellschaft, Kultur. C.H.Beck Wissen, München 2003. شابک ‎۳−۴۰۶−۵۰۸۲۸−۶
  • Olaf Matthes: Zur Vorgeschichte der Ausgrabungen in Assur 1898-1903/05. MDOG Berlin 129, 1997, 9-27. ISSN 0342-118X
  • Peter A. Miglus: Das Wohngebiet von Assur, Stratigraphie und Architektur. Berlin 1996. شابک ‎۳−۷۸۶۱−۱۷۳۱−۴
  • Susan L. Marchand: Down from Olympus. Archaeology and Philhellenism in Germany 1750-1970. Princeton University Press, Princeton 1996. شابک ‎۰−۶۹۱−۰۴۳۹۳−۰
  • Conrad Preusser: Die Paläste in Assur. Gebr. Mann, Berlin 1955, 1996. شابک ‎۳−۷۸۶۱−۲۰۰۴−۸
  • Friedhelm Pedde, The Assur-Project. An old excavation newly analyzed, in: J.M. Córdoba et al. (Ed.), Proceedings of the 5th International Congress on the Archaeology of the Ancient Near East, Madrid, April 3–8, 2006. Universidad Autónoma de Madrid Ediciones, Madrid 2008, Vol. II, 743-752.https://www.jstor.org/stable/41147573
  • Steven Lundström, From six to seven Royal Tombs. The documentation of the Deutsche Orient-Gesellschaft excavation at Assur (1903-1914) – Possibilities and limits of its reexamination, in: J.M. Córdoba et al. (Ed.), Proceedings of the 5th International Congress on the Archaeology of the Ancient Near East, Madrid, April 3–8, 2006. Universidad Autónoma de Madrid Ediciones, Madrid 2008, Vol. II, 445-463.
  • Friedhelm Pedde, The Assur-Project: A new Analysis of the Middle- and Neo-Assyrian Graves and Tombs, in: P. Matthiae – F. Pinnock – L. Nigro – N. Marchetti (Ed.), Proceedings of the 6th International Congress on the Archaeology of the Ancient Near East, May, 5th-10th 2008, "Sapienza" – Università di Roma. Harrassowitz, Wiesbaden 2010, Vol. 1, 913–923.
  • Barbara Feller, Seal Images and Social Status: Sealings on Middle Assyrian Tablets from Ashur, in: P. Matthiae – F. Pinnock – L. Nigro – N. Marchetti (Ed.), Proceedings of the 6th International Congress on the Archaeology of the Ancient Near East, May, 5th-10th 2008, "Sapienza" – Università di Roma. Harrassowitz, Wiesbaden 2010, Vol. 1, 721-729.
  • Friedhelm Pedde, The Assur Project: The Middle and Neo-Assyrian Graves and Tombs, in: R. Matthews – J. Curtis (Ed.), Proceedings of the 7th International Congress on the Archaeology of the Ancient Near East, London 2010. Harrassowitz, Wiesbaden 2012, Vol. 1, 93-108.
  • Friedhelm Pedde, The Assyrian heartland, in: D.T. Potts (Ed.), A Companion to the Archaeology of the Ancient Near East. Wiley-Blackwell, Chichester 2012, Vol. II, 851-866.

جستارهای وابسته[ویرایش]

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Assur». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۲ ژانویه ۲۰۲۱.

پانویس[ویرایش]

  1. Also phonetically 𒀀𒇳𒊬 a-šur4 or 𒀸𒋩 aš-šur Sumerian dictionary entry Aššur (GN)
  2. Pongratz-Leisten, Beate (2015). Religion and Ideology in Assyria. Walter de Gruyter GmbH & Co KG. p. 110. ISBN 978-1-61451-426-8.
  3. ۳۵°۲۷′۲۴″ شمالی ۴۳°۱۵′۴۵″ شرقی / ۳۵٫۴۵۶۶۷°شمالی ۴۳٫۲۶۲۵۰°شرقی / 35.45667; 43.26250مختصات: ۳۵°۲۷′۲۴″ شمالی ۴۳°۱۵′۴۵″ شرقی / ۳۵٫۴۵۶۶۷°شمالی ۴۳٫۲۶۲۵۰°شرقی / 35.45667; 43.26250
  4. -ancient-city-Iraq Encyclopædia Britannica : "آشور (شهر باستانی ، عراق)"
  5. حفاری‌ها در عراق 1989–1990، عراق، ج. 53، صص 169-182، 1991
  6. R. Dittmann, Ausgrabungen der Freien Universitat Berlin in Ashur und Kar-Tukulti-Ninurta in den Jahren 1986-1989، MDOG, vol. 122، صص 157–171، 1990
  7. Joshua J. Mark. [http: //www.ancient.eu/ ashur / "آشور"] Check |url= value (help).
  8. Joshua J. Mark. [http: //www.ancient .eu / ashur / "آشور"] Check |url= value (help).
  9. Joshua J. Mark. [http: //www.ancient.eu/ashur/ "Ashur"] Check |url= value (help).
  10. Joshua J. Mark. [http: //www.ancient.eu/ashur/ "Kalhu"] Check |url= value (help).
  11. Joshua J. Mark. [http: //www.ancient.eu/ashur / "Dur-Sharrukin"] Check |url= value (help).
  12. A Companion to the Archaeology of the Ancient Near East "در سال ۶١۴ پیش از میلاد، آشور به دست پادشاه ماد Cyaxares (۶٢۵-۵٨۵ پیش از میلاد) توسط مادها فتح شد"
  13. https://books.google.fr/books?id=78nRWgb-rp8C&pg=PA18&lpg=PA18&dq=fall+of+nimrud+medes&source=bl&ots=GXv9WjYvo5&sig=TrdBe6iJy6DgKZ-D3XfEfi2oues&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwifm5eU1dbaAhUQYVAKHSobBbcQ6AEIdDAL#v=onepage&q=fall%20of%20nimrud%20medes&f=false/سقوط و طغیان بیت المقدس: یهودیه تحت سلطه بابل" مادها از آرراپا خارج شدند ک، به کالح (نمرود) و نینوا حمله کردند و با سرعت به سمت شمال ادامه دادند تا شهر نزدیک تربیسو را تصرف کنند. پس از آن، آنها به دجله بازگشتند و شهر آشور محاصره شد. ارتش بابل تنها پس از آغاز حمله قاطع مادها علیه شهر، با تصرف آن و کشته شدن بسیاری از ساکنان آن و اسارت بسیاری دیگر، به کمک مادها آمد."
  14. نگاه کنید به آشور هخامنشی
  15. [https: //web.archive.org/web/20110714183623/http: //www.nineveh.com/Assyrians٪20after٪20Assyria.html "آشوریان پس از آشور"] Check |archive-url= value (help). Nineveh.com. 4 September 1999. Archived from [http: //www.nineveh.com/Assyrians٪20after٪20 Assyria. html the original] Check |url= value (help) on |archive-url= requires |archive-date= (help). Retrieved 19 June 2011. Unknown parameter |بایگانی-تاریخ= ignored (help)
  16. Beyer 1998, p. 155
  17. و-چهارمین قرن-چشم انداز / D5CCE57D517EE6E9AF24CAD504E72371 CS Lightfoot ، "جنگ اشکانیان تراژان و چشم انداز قرن چهارم" در "مجله مطالعات رومی" ، جلد 1. 80 (1990) ، صفحات 115-126
  18. اریش kettenhofen ، "تراژان" در "Encyclopædia Iranica" (2004 )
  19. سیمون گروت ، "دیگری به "Breviarium" از Festus "در" The Classical Quarterly "، جلد 61 ، شماره 2 (دسامبر 2011) ، ص 704-721 نگاه کنید
  20. "Römische Geschichte" (برلین 1885) ، جلد 1 V ("Die Provinzen von Caesar bis Diocletian") ، ص. 403
  21. Geoff Hann (2015). Iraq: The ancient sites and Iraqi Kurdistan. p. 246. ISBN 9781841624884.
  22. "Hatra". Encyclopædia Britannica.
  23. "History of the city". Assur.de.