عصر لاله

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
طرحی از لاله در سرای توپقاپی یا کتابخانه احمد سوم در استانبول

عصر لاله (به ترکی عثمانی: لاله دورى) به یک دوران اصلاحات در امپراتوری عثمانی گفته می‌شود. این دوران از بستن عهدنامه پاساروفچه در ۲۱ ژوئیه ۱۷۱۶ تا سپتامبر ۱۷۳۰ - (۱۱۰۹) و شورش پاترونا خلیل ادامه داشت. نام‌گذاری این دوران به نام لاله و وجه آن به علت علاقهٔ افراطی و بیش از حد احمد سوم و به پیروی از او اشراف استانبول به گل لاله بود. مردم ترکیه در این دوران چنان در کار کاشت لاله جدیت به خرج دادند که در مدت کوتاهی از لاله‌کاران فرانسه و بلژیک که در آن زمان در جهان به کاشت لاله معروف بودند، پیشی گرفتند. جنون لاله در ترکیه نمادی بود از ولخرجی و تجمل‌گرایی درباریان و در رأس آنان احمد سوم که تمامی امور کشور را به صدراعظم داماد ابراهیم پاشا سپرده بود و خود و اطرافیانش را با شب‌ نشینی‌های باشکوه و لاله بازی سرگرم می‌کرد.[۱]

اصلاحات[ویرایش]

دوران لاله ۷۰ سال بعد از جنون گل لاله در هلند در ترکیه به وقوع پیوست. این دوران به طور نسبی با صلح و آرامش همراه بود. از کشورهای غربی هنر، ادبیات و علم به امپراتوری عثمانی وارد می‌شد و از تلفیق فرهنگ اسلامی با فرهنگ اروپایی فرهنگ جدیدی پدید آمد. از جمله واردات ترکیه از اروپا گل لاله بود که قبلاً از ترکیه به اروپا فرستاده شده و در آنجا انتشار پیدا کرده بود. در این دوران کاشتن گل لاله از قصر احمد سوم (۱۷۳۰-۱۷۰۳ میلادی) گرفته تا تمامی نقاط کشور رایج شد و به همین علت نام این عصر، لاله نامگذاری شده‌است. نخست وزیر داماد ابراهیم پاشا در این دوران دوازده ساله پژوهشگران و شاعران را تشویق می‌کرد، و مورد حمایت قرار می‌داد. در سال ۱۷۲۷ ابراهیم پاشا انتشارات به زبان ترکی را آغاز کرد و کتاب‌های لغت نامه و تاریخی را انتشارداد. همچنین توسط معمارانی که از اروپا دعوت شده‌بودند، قصرها و باغ‌های قصر به سبک روکوکو (سبک قصرهای فرانسوی) ساخته شدند. این عصر نهایت تجمل درباری در امپراتوری عثمانی به شمار می‌آید. بالا رفتن هزینه‌ها باعث بوجود آمدن تورم و ناراضایتی مردم شد. سرانجام در طی شورش خونینی که به رهبری پاترونا خلیل درگرفت، داماد ابراهیم پاشا، معمار اصلی عصر لاله کشته شد، و احمد سوم نیز از پادشاهی خلع شد. بدین ترتیب اولین دوره اصلاحات به سبک غربی در ترکیه با شکست به پایان رسید.[۲]

پس از برکناری احمد سوم در سال ۱۷۳۰ میلادی فرهنگ علاقه به گل لاله در ترکیه بسیار کم‌رنگ شد و نسل انواع بسیاری از گل‌های لاله استانبول برای همیشه از بین رفتند.[۳]

پانویس[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • حضرتی، حسن. «اصلاحات در امپراتوری عثمانی (از عصر لاله تا عهد تنظیمات)». تاریخ اسلام (دانشگاه باقرالعلوم)، ش. ۲۳ (پاییز ۱۳۸۴). 
  • امیر اردوش، محمد حسین. «حکایت اصلاحات در امپراتوری عثمانی، از ریشه تا لاله». مسکویه، ش. ۴ (تابستان ۱۳۸۷). 
  • 「チューリップ時代」. در Encyclopedia Nipponica 2001. ج. 15. 小学館、 1994. ISBN ‎9784095260150. 
  • 加藤، 美香子. «人に愛され狂わせた花 チューリップの歴史». 週刊 古代文明 ビジュアルファイル (デアゴスティーニ ジャパン)، ش. 38 (10 2007): 26-21.