دجله

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دجله
River
About 100 km from its source, the Tigris enables rich agriculture outside دیاربکر, ترکیه.
کشور Turkey، Syria، Iraq
رودهای فرعی
 - چپ رود بطمان، رود گارزان، رود بوتان، خابور، گریت زاب، زاب کوچک، رود عظیم، جزیره ابن عمر، رود سیروان
 - راست دریاچه ثرثار
شهرها دیاربکر، موصل، بغداد
سرچشمه سد هزار
 - ارتفاع ۱٬۱۵۰ متر (۳٬۷۷۳ فوت)
 - مختصات ۳۸°۲۹′۰″ شمالی ۳۹°۲۵′۰″ شرقی / ۳۸.۴۸۳۳۳° شمالی ۳۹.۴۱۶۶۷° شرقی / 38.48333; 39.41667
دهانه رود اروندرود
 - موقعیت قرنه, استان بصره, عراق
طول ۱٬۸۵۰ کیلومتر (۱٬۱۵۰ مایل)
حوزه ۳۷۵٬۰۰۰ کیلومترمربع (۱۴۴٬۷۸۸ مایل‌مربع)
تخلیه for Baghdad
 - میانگین ۱٬۰۱۴ m3/s (۳۵٬۸۰۹ cu ft/s)
 - حداکثر ۲٬۷۷۹ m3/s (۹۸٬۱۳۹ cu ft/s)
 - حداقل ۳۳۷ m3/s (۱۱٬۹۰۱ cu ft/s)
[۱] [۲]

دِجله رودی است که از دامنه‌های جنوبی رشته‌کوه توروس در شرق ترکیه سرچشمه می‌گیرد پس از ورود به کشور عراق از میان شهرهای بزرگی چون بغداد و موصل عبور کرده به فرات و سرانجام هر دو به کارون می‌پیوندد که اروندرود را تشکیل میدهند و در پایان به خلیج فارس سرازیر می‌شوند. این رود با ۱۹۰۰ کیلومتر طول، سی و هشتمین رود جهان از این حیث می‌باشد. بر اساس یکی از نظریه های تاریخی، یکی از قدیمی‌ترین، یا شاید قدیمی ترین، تمدن جهان بین دو رود دجله و فرات پدید آمد و به همین سبب تمدن میان‌رودان نام گرفت.

این رود مرز تاریخی فلات ایران است که همواره چون مرزی طبیعی میان ایران و سرزمین های غرب فلات ایران روان بوده است. با هجوم اعراب و گذر آنها از این رود، پایتخت ساسانی در کناره این رود به تسخیر اعراب مسلمان در آمد.

دجله رود پر آب و بزرگی است، به گونه‌ای که میان بغداد و موصل کشتی‌هایی در آن حرکت می‌کنند که از نظر بازرگانی اهمیت بسیار دارد.

نام‌گذاری[ویرایش]

در زبان پارسی باستان هخامنشی نام این رود "تیگره"(= آب تند و تیز) بود که پس از تازش عرب ها به تیزپن (تیسفون)، پایتخت ساسانیان و تصرف میان رودان به دلیل نبودن صدای "گ" در زبان عربی، واژه پارسی "تیگره" به ریخت "دجله" به کار رفت. این در حالی است که در زبان انگلیسی همچنان این رود را با نام اصلی آن یعنی Tigris می شناسند و واژه ی tiger در زبان انگلیسی نیز هم ریشه با همین نام است.[۳] در زمان ساسانیان به این رود اَروَند نیز گفته می‌شده که همان معنی تیزرو را می‌دهد. در شاهنامه آمده است که:

اگر پهلوانی ندانی زبان به تازی تو اروند را دجله خوان

رویدادهای تاریخی مهم نزدیک این رود[ویرایش]

  • در سال ۵۳۹ پیش از میلاد بابل ثروتمندترین شهر غرب آسیا توسط کوروش فتح می‌گردد. سقوطی که با مقاومت کم سپاه بابل در کرانه ساحلی رود دجله به وقوع پیوست.[۴]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Isaev, V.A.; Mikhailova, M.V. (2009). "The hydrology, evolution, and hydrological regime of the mouth area of the Shatt al-Arab River". Water Resources 36 (4): 380–395. doi:10.1134/S0097807809040022. 
  2. Kolars, J.F.; Mitchell, W.A. (1991). The Euphrates River and the Southeast Anatolia Development Project. Carbondale: Southern Illinois University Press. pp. 6–8. ISBN 0-8093-1572-6. 
  3. Tigris Jona Lendering, Livius
  4. CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 iranicaonline.org