عبدالله عزام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
عبدالله عزام
Abdullah Azzam.jpg
زاده۱۹۴۱
Silat al-Harithiya، قیمومت بریتانیا بر فلسطین
درگذشت۲۴ نوامبر ۱۹۸۹(1989-11-24) (۴۷–۴۸سال)
پیشاور، پاکستان
ملیتقیمومت بریتانیا بر فلسطین (۱۹۴۱–۴۸)
Jordanian (۱۹۴۸–۸۹)
محل تحصیلدانشگاه دمشق
شغلIslamic scholar and theologian
شناخته‌شده برایپدر جهاد جهانی
دیناسلام

عبدالله عزام (۱۹۴۱ در جنین، فلسطین- ۲۴ نوامبر ۱۹۸۹ در پیشاور پاکستان) یک اسلام‌گرای فلسطینی بود که در دهه ۱۹۸۰ در افغانستان با ارتش شوروی می‌جنگید. او در سال ۱۹۸۹، درحالی‌که برای امامت نماز جمعه به‌سوی یکی از مسجدهای پیشاور پاکستان در حرکت بود، بر اثر انفجار بمب به همراه دو پسرش کشته شد.[۱]

عزام که به «پدر جهاد جهانی» معروف است کمک‌های مالی زیادی را برای مجاهدین افغان جمع‌آوری کرده و داوطلبان مسلمان زیادی را از کشورهای مختلف برای جنگ به افغانستان آورد. عزام همچنین از معلمان اسامه بن لادن بود. اسامه به تشویق او برای جهاد به افغانستان آمد.

تحصیلات و فعالیت‌ها پیش از افغانستان[ویرایش]

عزام در سال ۱۹۶۶ لیسانس/کارشناس خود را در رشته علوم شرعی از دانشگاه دمشق دریافت کرد. سپس به عضویت اخوان‌المسلمین درآمد و پس از یک سال در جنگ شش‌روزه عرب‌ها و اسرائیل در صف داوطلبان اخوان‌المسلمین در نبرد شرکت داشت. او در سال‌های ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۰ امیر اخوان المسلمین در اردن بود. او در سال ۱۹۶۹ از دانشگاه الازهر کارشناسی‌ارشد در رشته اصول دین و در سال ۱۹۷۳ دکترای اصول فقه را دریافت نمود و تا سال ۱۹۸۰ در دانشگاه‌های اردن به تدریس اشتغال داشت. پس از آن به دلیل فعالیت‌هایش از اردن اخراج شده و به جده در عربستان سعودی رفت و در دانشگاه ملک عبدالعزیز آغاز به تدریس نمود و تا سال ۱۹۸۱ در جده ماند.[۲][۳]

عزام در سال‌های بودنِ خود در اردن با حمایت دولت‌های عربی و افراد سلفی اقدام به تأسیس و بنیانگذاری حماس نمود و ارتباط خود را تا از قبل از حضور در افغانستان با گروهش حفظ کرد.[۲][۴][۵][۶]

در جنگ افغانستان[ویرایش]

از عبدالله عزام به عنوان سردار اعراب در جنگ شوروی در افغانستان نام برده شده‌است. او بود که از سال ۱۹۸۰ میلادی زمینهٔ ورود هزاران جوان عرب به افغانستان را فراهم آورد. عزام در ابتدا در یک جمعیت خیریه عربی در پیشاور برای کمک به مهاجرین افغان مشغول کار شد اما کمی پسانتر تشکیلات مستقل جهادی را بنام مکتب الخدمات المجاهدین پایه‌گذار کرد. او برنامه خود را آزاد سازی فلسطین پس از آزاد سازی افغانستان اعلام کرد.[۲]

عبدالله عزام برخلاف همفکران و متحدان خود دیدگاه مثبتی نسبت به احمدشاه مسعود داشت. به گفته موسی القرنی در آن دوران تقریباً تمام مجاهدین عرب در پیشاور به جز عبدالله عزام نسبت به مسعود نظر منفی داشتند و اتهام‌های زیادی تا حد کفر را به او وارد می‌کردند. همچنین این بحث مطرح شده بود که آیا کمک مالی به مسعود از نظر شرعی جایز است یا نه؟ حتی یک محاکمه غیابی نیز در پیشاور برگزار شد که در آن ۲۱ نفر علیه مسعود شهادت داده و دو نفر نیز از او دفاع کردند. عبدالله عزام، اسامه بن لادن و عبدالمجید الزندانی در این دادگاه به عنوان قاضی حضور داشتند و در نهایت دادگاه در حکم خود اعلام کرد که نمی‌تواند مسعود را تأیید یا رد کند.[۷]

نقل قول‌ها[ویرایش]

  • «همانا او (احمد شاه مسعود) قهرمان شمال است.»
  • «مسلمان‌ها از دشمن شکست نمی‌خورند. ما مسلمانان با ارتش‌هایمان شکست نمی‌خوریم. در عوض از خودمان شکست می‌خوریم.»
  • «احمد شاه مسعود قهرمان اسلام است.»

کتاب‌ها[ویرایش]

  • «تیتان شمال» دربارهٔ احمد شاه مسعود.
  • «دفاع از سرزمین‌های اسلامی: اولین ضرورت پس از ایمان».
  • «پیوستن به کاروان»
  • «کوه رفیع» دربارهٔ تمیم عدنانی از مجاهدین افغان.
  • «نشانه‌های رحمت در جهاد افغان».
  • وصیتنامه امام شهید عبدالله عزام

شاگردان[ویرایش]

در طول مدت فعالیت شیخ عزام در افغانستان نفرات بسیاری از دنیای عرب و اسلام با او همراه شدند. برخی از سرشناس‌ترین این افراد که در گروه عبدالله عزام بودند عبارتند از:

سرنوشت مکتب الخدمات المجاهدین[ویرایش]

پس از کشته شدن عبدالله عزام؛ مریدانش با عبدالحمید زندانی بیعت کردند اما او از رهبری این گروه سر باز زد و با توجه به ایجاد قاعده الانصار توسط اسامه بن لادن بسیاری از اعضای این گروه به گروه بن لادن پیوستند.[۲]

پانویس[ویرایش]

  1. BBC فارسی - ایران - هشدار درباره سفر احمدی‌نژاد با تهدید حمله به لبنان
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ گوشه‌ای از فضایل شیخ شخید عبدالله عزام-ابو عباده مرکز نشراتی شهید عبدالله عزم- پاکستان - پیشاور ۱۹۹۴
  3. «جایگاه عبدالله عزام در فلسطین». دریافت‌شده در ۶ اکتبر ۲۰۱۶.
  4. وحید مژده، «افغانستان و 5سال سلطه طالبان»، نشر نی، ایران ،1382، صص 49 – 80
  5. پیتز مارسدن، طالبان «جنگ، مذهب، و نظام جدید در افغانستان» ترجمه کاظو فیروزمند، نشر مرکز، ایران، 1379، ص178 و ص203
  6. ریموند اچ میلر، «جنگ در افغانستان»، ترجمه نجمله خندق، نشر پاژنگ، ایران، 1383، صص31- 48
  7. "Saudi academic recounts experiences from Afghan war". الحیات/Ariana. 2006. Archived from the original on 13 March 2016.