متنبی

احمد بن حسین مُتِنَبّی شاعر و ادیب مدیحه‌سرا و نامدار عرب در قرن چهارم هـ ق، در دوران خلافت عباسی بود. ستایش‌سروده‌های او بیشتر به خاطر کسب مقام و ثروت بوده است.

وی از بزرگترین شاعران تمام طول تاریخ عرب است و هیچ شاعری در بین اعراب دیوانش مانند دیوان متنبی و شعر او مورد نقد و استقبال واقع نشده است و از این جهت با انوری در ادبیات ایران قابل مقایسه است.

از برجسته‌ترین ویژگی های ستایش‌چامه‌های متنبی مبالغه و اغراق می‌باشد؛ او در مدایح خود به ستودن ویژگی‌های معنوی چون دلاوری، گشاده‌دستی، نیرومندی، دانشمندی و تدبیر و... بیشتر توجه داشته تا ویژگی‌های مادی و ظاهری مانند زیبایی ظاهری، بسیاری دارای، بستگان و فرزندان.

نمونه‌ای از سروده‌ها: این بیت را او در وصف دلاوری و گشاده‌دستی محمد بن زریق طوسی با مبالغه و اغراق گفته است:

و لحظت انمله فسلن مواهبا و لمست منصله فسال نفوسا

(معنی): از سرانگشتان او بخشش می‌ریزد و از دم تیغش خون دشمنان.

متنبی در ستایش علی، پیشوای شیعیان نیز سروده‌هایی دارد.

پیشینه

کنیهٔ وی ابوطیب است و سعدی به اشعار وی نظر دارد. از لحاظ مذهبی متنبی شیعه مذهب است و اینکه برخی وی را مدعی پیامبری خوانده‌اند درست نیست. الواسطه بین المتنبی یکی از کتاب‌های مشهوری است که درباره اش نوشته شده. ابوالعلا معری بسیار به متنبی عقیده داشت و او را بزرگترین شاعر جهان می‌دانست و کتاب:"معجز احمد" معری دربارهٔ متنبی است. متنبی که با خاندان حمدانی‌های شیعه در حلب مرتبط بود.

متنبی در میانهٔ سده چهارم در سال ۳۵۴ ق در یک درگیری کشته شد.

منابع

• جمالی بهنام، علی‌محمد: مبالغه و اغراق در مدایح متنبی. در نشریه: «دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران» تابستان و پاییز ۱۳۸۰ - شماره ۱۵۸ و ۱۵۹ (علمی-پژوهشی). (از صفحه ۳۳۳ تا ۳۵۴)
• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Al-Mutanabbi»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۸ می‌۲۰۱۱).