سلیم یکم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Osmanli-nisani.svg    سلطان سلیم اوِل
Yavuz Selim.jpg
تصویری از سلطان سلیم اوِل.
دوران 1512–1520
نام کامل سلطان سلیم اوِل
لقب(ها) یاوز
زادگاه آماسیه
پیش از سلطان سلیمان یکم
پس از سلطان بایزید دوم
همسر عایشه حفصه سلطان
دودمان عثمانی
پدر سلطان بایزید دوم
مادر گلبهار سلطان
فرزندان سلیمان اول-شاهزاده اورهان-شاهزادهکرکوت-شاهزاده موسی
دین اسلام
طغرا Tughra of Selim I.JPG

سلطان سلیم یکم (زاده ۱۴۶۵ درگذشته ۱۵۲۰)؛ پس از کشتن ولیعهد و برادر دیگر، پدر بیمار خود بایزید دوم را به دنبال کودتایی از سلطنت خلع کرد و خود در سال ۹۱۸ ه. ق. (۱۵۱۲ میلادی) به جای وی سلطان امپراتوری عثمانی گردید.او در میان پنج برادر خویش از همه جوان‌تر بود. او تا سال ۱۵۲۰ میلادی فقط هشت سال سلطنت کرد. سلیم جسور، خونریز و مستبد بود. تاریخ نگاران ترک او را «یاووز» یعنی بُرنده و قاطع و ثابت قدم لقب داده‌اند.اروپاییان او را سهمناک خوانده‌اند.

او در مدت سلطنت کوتاه خود بدون اعلان جنگ و با یورش سازمان یافته به ایران شاه اسماعیل صفوی را در جنگ چالدران با استفاده از کثرت نیرو و توپخانه به راحتی شکست داد که نتیجهٔ آن، الحاق بخش بزرگی از عراق- کردستان و نیز دیار بکر به سرزمین امپراتوری عثمانی بود وپس از آن به دلیل علاقه وتوجهی که به کشور گشایی در قلب اروپا داشت از ادامه تصرف ایران صرف نظر نمود لازم به ذکر است مطابق شواهد تارثیخی وی علاقه وارادت خاصی به ایران داشته وآن را مقدس میپنداشته وبا هنگام مخاطب قرار دادن سربازان خود از آنان میخواهد که آهسته قدم بردارند که ایران سرزمین بزرگان است .در آغاز سلطنت سلیم وسعت امپراتوری عثمانی2.375.000 کیلومتر مربع بود اما بعد از هشت سال سلطنت وی این وسعت به6.557.000 کیلومتر مربع رسید.

فرهنگ و ادب

سلیم با همه سنگدلی‌اش از دانش و ادب بی‌بهره نبود و از تشویق شاعران فارسی‌گوی دریغ نمی‌کرد. خود به فارسی شعر می‌سرود و سلیم یا سلیمی تخلص می‌کرد. دیوانی مشتمل بر دو هراز بیت فارسی دارد اما گویا تنها یک بیت شعر به ترکی از او بر جای مانده‌است.[۱] وی علمای دینی و اهل فضل و ادب را گرامی می‌داشت و در مذهب تسنن سختگیر و زودکش بود. سلیم به ادبیات شعر فارسی و تاریخ علاقه مند بود و به رغم سنگ دلی به مصاحبت با عالمان علاقه داشت به آنان احترام فراوان می گذاشت و بسیاری از آنها را به مسئولیت های مهم میگماشت. وی شاعران و نویسندگان را همراه خود به میدان های نبرد میبرد تا صحنه های جنگ را نوشته یا به نظم در آورند و اشعاری را بسرایند تا اخبار و رویداد ها را در آن گنجانده و برای نسل بعد به یادگار بگذارند.

جنگ با صفویان

= Abraham Ortelius - Tvrcici imperii descriptio.jpg

=

گستره عثمانی در زمان سلیم اول.

مسئله انتقال خلافت از عباسیان به عثمانی ها

پانویس

منابع