سلیم یکم

سلطان سلیم اوِل
تصویری از سلطان سلیم اوِل.
دوران	1512–1520
نام کامل	سلطان سلیم اوِل
لقب(ها)	یاوز
زادگاه	آماسیه
پیش از	سلطان سلیمان یکم
پس از	سلطان بایزید دوم
دودمان	عثمانی
پدر	سلطان بایزید دوم
دین	اسلام
طغرا

سلطان سلیم یکم (زاده ۱۴۶۵ درگذشته ۱۵۲۰)؛ پس از کشتن ولیعهد و برادر دیگر، پدر بیمار خود بایزید دوم را به دنبال کودتایی از سلطنت خلع کرد و خود در سال ۹۱۸ ه. ق. (۱۵۱۲ میلادی) به جای وی سلطان امپراتوری عثمانی گردید.او در میان پنج برادر خویش از همه جوان‌تر بود. او تا سال ۱۵۲۰ میلادی فقط هشت سال سلطنت کرد. سلیم جسور، خونریز و مستبد بود. تاریخ نگاران ترک او را «یاووز» یعنی بُرنده و قاطع و ثابت قدم لقب داده‌اند.اروپاییان او را سهمناک خوانده‌اند.

او در مدت سلطنت کوتاه خود بدون اعلان جنگ و با یورش سازمان یافته به ایران شاه اسماعیل صفوی را در جنگ چالدران با استفاده از کثرت نیرو و توپخانه با مشقت شکست داد که نتیجهٔ آن، الحاق بخش بزرگی از عراق- کردستان و نیز دیار بکر به سرزمین امپراتوری عثمانی بود.

فرهنگ و ادب

سلیم با همه سنگدلی‌اش از دانش و ادب بی‌بهره نبود و از تشویق شاعران فارسی‌گوی دریغ نمی‌کرد. خود به فارسی شعر می‌سرود و سلیم یا سلیمی تخلص می‌کرد. دیوانی مشتمل بر دو هراز بیت فارسی دارد اما گویا تنها یک بیت شعر به ترکی از او بر جای مانده‌است. وی علمای دینی و اهل فضل و ادب را گرامی می‌داشت و در مذهب تسنن سختگیر و زودکش بود.

منابع

• ریاحی، محمدامین. زبان و ادب فارسی در قلمرو عثمانی. تهران: پاژنگ، ۱۳۶۹. 
• «جنگ‌های ایران و عثمانی». روزنامه شرق. بازبینی‌شده در ۴ شهریور ۸۶.