سلیم یکم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سلطان سلیم اوِل
سلطان امپراتوری عثمانی
Yavuz Sultan I. Selim Han.jpg
نگاره‌ای از چهره سلیم اول
دوران ۱۵۱۲–۱۵۲۰
نام کامل سلطان سلیم اوِل
لقب(ها) یاوز
زادگاه آماسیه
پیش از سلطان سلیمان یکم
پس از سلطان بایزید دوم
همسر عایشه حفصه سلطان
دودمان عثمانی
پدر سلطان بایزید دوم
مادر گلبهار سلطان
فرزندان سلیمان اول، شاهزاده اورهان، شاهزاده کرکوت، شاهزاده موسی
دین اسلام

سلطان سلیم یکم (زاده ۱۴۶۵ - درگذشته ۱۵۲۰)؛ پس از کشتن ولیعهد و برادر دیگر، پدر بیمار خود بایزید دوم را به دنبال کودتایی از سلطنت خلع کرد و خود در سال ۹۱۸ ه. ق. (۱۵۱۲ میلادی) به جای وی سلطان امپراتوری عثمانی گردید. او در میان پنج برادر خویش از همه جوان‌تر بود. او تا سال ۱۵۲۰ میلادی فقط هشت سال سلطنت کرد. سلیم جسور، خونریز و مستبد بود. تاریخ نگاران ترک او را «یاووز» یعنی بُرنده و قاطع و ثابت قدم لقب داده‌اند. اروپائیان او را سهمناک خوانده‌اند.

گستره عثمانی در زمان سلیم اول.

او در مدت سلطنت کوتاه خود بدون اعلان جنگ و با یورش سازمان یافته به ایران شاه اسماعیل صفوی را در جنگ چالدران با استفاده از کثرت نیرو و توپخانه به راحتی شکست داد که نتیجهٔ آن، الحاق بخش بزرگی از عراق، کردستان و نیز دیاربکر به سرزمین امپراتوری عثمانی بود و پس از آن به دلیل علاقه و توجهی که به کشور گشایی در قلب اروپا داشت از ادامه تصرف ایران صرف نظر نمود لازم به ذکر است مطابق شواهد تارثیخی وی علاقه وارادت خاصی به ایران داشته وآن را مقدس می پنداشته و با هنگام مخاطب قرار دادن سربازان خود از آنان می‌خواهد که آهسته قدم بردارند که ایران سرزمین بزرگان است. در آغاز سلطنت سلیم وسعت امپراتوری عثمانی ۲٫۳۷۵٫۰۰۰ کیلومتر مربع بود اما بعد از هشت سال سلطنت وی این وسعت به ۶٫۵۵۷٫۰۰۰ کیلومتر مربع رسید.

فرهنگ و ادب

سلیم با همه سنگدلی‌اش از دانش و ادب بی‌بهره نبود و از تشویق شاعران فارسی‌گوی دریغ نمی‌کرد. خود به فارسی شعر می‌سرود و سلیم یا سلیمی تخلص می‌کرد. دیوانی مشتمل بر دو هراز بیت فارسی دارد اما گویا تنها یک بیت شعر به ترکی از او بر جای مانده‌است.[۱] وی علمای دینی و اهل فضل و ادب را گرامی می‌داشت و در مذهب تسنن سختگیر و زودکش بود.

سلیم به ادبیات شعر فارسی و تاریخ علاقه‌مند بود و به رغم سنگ دلی به مصاحبت با عالمان علاقه داشت به آنان احترام فراوان می‌گذاشت و بسیاری از آنها را به مسئولیت‌های مهم می‌گماشت. وی شاعران و نویسندگان را همراه خود به میدان‌های نبرد می‌برد تا صحنه‌های جنگ را نوشته یا به نظم در آورند و اشعاری را بسرایند تا اخبار و رویدادها را در آن گنجانده و برای نسل بعد به یادگار بگذارند.

جنگ با صفویان

مسئله انتقال خلافت از عباسیان به عثمانی‌ها

نگارخانه

پانویس

منابع