وزارت راه و شهرسازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از وزارت راه و ترابری)
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۴۴′۴۸.۲″ شمالی ۵۱°۲۵′۱۴.۵″ شرقی / ۳۵.۷۴۶۷۲۲° شمالی ۵۱.۴۲۰۶۹۴° شرقی / 35.746722; 51.420694

جمهوری اسلامی ایران
Emblem of Iran.svg

سیاست و حکومت ایران


ساختمان وزارت راه و شهرسازی

وزارت راه و شهرسازی یکی از وزارت‌خانه‌های دولت ایران است. در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۳۹۰ با رأی مجلس و تأیید شورای نگهبان وزارت راه و ترابری با وزارت مسکن و شهرسازی ادغام شده وزارت راه و شهرسازی را تشکیل داد.

این وزارت مسئول اداره امور حمل و نقل زمینی، دریایی و هوایی در محدوده داخلی کشور و ازتباطات ترابری میان ایران و دیگر کشورهای جهان بود.

هدف وزارت راه و ترابری عبارت بود از پی‌ریزی سیاست جامع و هماهنگ برای ترابری کشور، توسعه، تجهیز، گسترش، نگاهداری و ایجاد تاسیسات زیربنایی آن با توجه به مقتضیات توسعه اقتصادی، اجتماعی وعمرانی و دفاع ملی. بدین ترتیب احداث راه‌های ارتباطی کشور اعم از زمینی (راه و راه‌آهن) و راه‌های آبی و فراهم آوردن وسایل ترابری و تنظیم مقررات استفاده صحیح از آنها- تأمین ترابری کشور جزو هدف اساسی این وزارت محسوب می‌شد.

هم‌اکنون عباس آخوندی وزیر این وزارتخانه است.

تاریخچه وزارتخانه[ویرایش]

ساختار و سازمان وزارت راه و ترابری در طول مدتی که از فعالیت آن می‌گذشته‌است به دلیل ضرورت‌های ملی به دفعات دچار تغییر و تحول گشته‌است. روند این تحول را می‌توان به دوره‌های زیر تقسیم‌بندی نمود:

وزارت فوائد عامه[ویرایش]

در سال ۱۲۹۸ هجری قمری و در دوران سلطنت ناصرالدین‌شاه وزارت فوائد عامه تأسیس شد و امور مربوط بر احداث راه، پل و راه‌داری برعهده وزارت‌خانه مذکور گذاشته شد. این وزارتخانه تدریجاً در سال‌های پس از تأسیس به وظائف دیگری مانند تجارت و فلاحت پرداخته که به همین دلیل بعدها به نام فوائد عامه و تجارت و فلاحت تغییر نام یافته‌است. هزینه‌های راه‌سازی در این دوران با اخذ «باج راه» که در راه‌دارخانه‌ها گرفته می‌شده تأمین می‌گردید و این مبلغ سالیانه از سه میلیون ریال تجاوز نمی‌کرد.

اداره کل طرق و شوارع[ویرایش]

از سال ۱۳۰۱ اداره‌ای به نام «اداره کل طرق و شوارع» در وزارت فلاحت و تجارت و فوائد عامه به منظور اقدام مؤثر برای ساختمان راه‌ها، نگهداری و بهره‌برداری تشکیل گردید. اداره کل طرق و شوارع، راه‌های کشور را به نواحی مختلف تقسیم و مسئولیتی برای اداره امور تعمیر و نگهداری آنها معین کرد.

تشکیل وزارت طرق و شوارع[ویرایش]

در سال ۱۳۰۸ به موجب قانونی که از مجلس شورای ملی گذشت، اداره کل طرق و شوارع به وزارت طرق و شوارع تبدیل شد. با تأسیس وزارت مذکور راه‌سازی در ایران گسترش یافت و با امکاناتی که تدریجاً فراهم شد برنامه‌ها و پروژه‌های راه‌سازی ادامه پیدا کرد.

تشکیل وزارت راه[ویرایش]

در سال ۱۳۱۵ وزارت طرق و شوارع با تصویب مجلس شورای ملی به وزارت راه تغییر نام یافت.

تغییر نام وزارت راه به وزارت راه و ترابری[ویرایش]

در تاریخ ۱۶ تیر ۱۳۵۳ به‌منظور اعمال سیاست جامع و هماهنگ برای ترابری کشور و توسعه و تجهیز، گسترش، نگاهداری و ایجاد تاسیسات زیربنایی آن با توجه به مقتضیات توسعه اجتماعی، اقتصادی و عمرانی و دفاع ملی با رعایت قوانین مربوط نام وزارت راه به وزارت راه و ترابری تغییر یافت.

ادغام و جابه‌جایی[ویرایش]

طبق برنامهٔ پنجم توسعه برای کوچک‌سازی دولت قرار بود که وزارت‌خانه‌های دولت از ۲۱ (که پس از تشکیل وزارت ورزش و جوانان به ۲۲ تا رسید) به ۱۷ تا بکاهد. برای همین دولت تصمیم گرفت که فرایند ادغام چند وزارت‌خانه را آغاز کند؛ از جمله ادغام وزارت راه و ترابری در مسکن و شهرسازی. از این رو ماجرا در هیئت دولت تصویب شد و آمادهٔ ارایه به مجلس.[۱]

پس در آغاز ادغام دو وزارت‌خانهٔ راه و ترابری و مسکن و شهرسازی در هیئت دولت تصویب شد و وزارت امور زیربنایی نام گرفت. در آن هنگام وزارت راه و ترابری پس از استیضاح وحید بهبهانی هنوز زیر دست رئیس‌جمهور بود. وی همان وزیر مسکن و شهرسازی علی نیکزاد را به سرپرستی وزارت گماشت و برای وزارت امور زیربنایی به مجلس معرفی کرد.[۲]

در ۴ خرداد ۱۳۹۰ لایحهٔ وظیفه‌ها و اختیارات وزارت را به مجلس دادند.[۳]

۱۱ خرداد مجلس به ادغام وزارت‌خانه‌های راه و ترابری، مسکن و شهرسازی و ارتباطات و فناوری اطلاعات رای داد و وزارت امور زیربنایی و ارتباطات رای داد[۴] که شورای نگهبان، چون دولت ادغام وزارت ارتباطات با این دو را تصویب نکرده‌بود، رد کرد.

در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۳۹۰ با تصویب مجلس شورای اسلامی و در ۱ تیر تأیید شورای نگهبان قانون اساسی،[۵] وزارت راه و ترابری با وزارت‌خانهٔ مسکن و شهرسازی ادغام شد و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از او بیرون رفت،[۶] و با تصویب مجلس تغییر نام آن را،[۷] وزارت راه و شهرسازی درست شد. پس همهٔ وظیفه‌های دو وزارت‌خانه و وزیرهایشان به وزارت نوین و وزیر او رسید.[۸]

معاونت‌های ستادی وزارت راه و شهرسازي[ویرایش]

  • معاونت برنامه ریزی و اقتصاد حمل و نقل
  • معاونت توسعه مدیریت و منابع
  • معاونت آموزش، تحقیقات و فناوری
  • معاونت امور مجلس و هماهنگی استانها

پیوند به بیرون[ویرایش]

پی‌نوشت‌ها و منبع‌ها[ویرایش]

وزارت راه در دوره پهلوي نام کابینه
٣ آبان ١٣١٨ تا ٥ تير ١٣١٩ محمد سجادي احمد متين دفتري
١٣ آذر ١٣٢٠ تا ١٥ اسفند ١٣٢٠ امان الله جهانباني محمد علي فروغي
٨ اسفند ١٣٢٠ تا ١٠ مرداد ١٣٢١ يدالله عضدي علي سهيلي
١٨ مرداد ١٣٢١ تا ١٥ بهمن ١٣٢١ يدالله عضدي احمد قوام
٢٨ بهمن ١٣٢١ تا ١٥ آذر ١٣٢٢ يدالله عضدي علي سهيلي
٢٣ آذر ١٣٢٢ تا ٢٥ اسفند ١٣٢٢ عبدالحسین هژیر علي سهيلي
٦ فروردين ١٣٢٣ تا ٥ شهريور ١٣٢٣ يدالله عضدي محمد ساعد مراغه اي
١١ شهريور ١٣٢٣ تا ٢٠ ارديبهشت ١٣٢٤ نصرالله انتظام مرتضي قلي بيات
٢٧ ارديبهشت ١٣٢٤ تا ١٨ خرداد ١٣٢٤ نادر آراسته ابراهيم حكيمي
٢٢ خرداد ١٣٢٤ تا اول آبان ١٣٢٤ نادر آراسته محسن صدر
٩ آبان ١٣٢٤ تا ٢٥ آذر ١٣٢٤ محمدحسين فيروز ابراهيم حكيمي
٢٩ آذر ١٣٢٤ تا ٢ بهمن ١٣٢٤ نادر آراسته ابراهيم حكيمي
٢٥ بهمن ١٣٢٤ تا ٩ مرداد ١٣٢٥ نادر آراسته احمد قوام
١٢ مرداد ١٣٢٥ تا ٢ خرداد ١٣٢٦ محمدحسين فيروز احمد قوام
٣٠ خرداد ١٣٢٦ تا ١٩ آذر ١٣٢٦ غلامحسين فروهر احمد قوام
٦ دي ١٣٢٦ تا ١٤ بهمن ١٣٢٦ علي معتمدي ابراهيم حكيمي
١٥ بهمن ١٣٢٦ تا ١٧ خرداد ١٣٢٧ امان الله اردلان ابراهيم حكيمي
٨ تير ١٣٢٧ تا ١٦ آبان ١٣٢٧ وزير راه نداشت عبدالحسين هژير
٢٧ آبان ١٣٢٧ تا ٢٢ اسفند ١٣٢٧ محمد سجادي محمد ساعد مراغه اي
٢٣ اسفند ١٣٢٧ تا ٨ ارديبهشت ١٣٢٨ نادر آراسته محمد ساعد مراغه اي
٩ اسفند ١٣٢٨ تا ٢ فروردين ١٣٢٩ حميد سياح محمد ساعد مراغه اي
٨ فروردين ١٣٢٩ تا ٢٣ خرداد ١٣٢٩ منوچهر اقبال علي منصور
٤ خرداد ١٣٢٩ تا ٣٠ تير ١٣٢٩ محمد سجادي علي منصور
٦ مرداد ١٣٢٩ تا ١٧ اسفند ١٣٢٩ جعفر شريف امامي حاجيعلي رزم آرا
١٨ فروردين ١٣٣٠ تا ٥ ارديبهشت١٣٣٠ حسن ارفع حسين علا
٨ ارديبهشت ١٣٣٠ تا ٢٦ تير ١٣٣٠ جواد شهرستاني محمد مصدق
٢٧ تير ١٣٣٠ تا ٣٠ تير ١٣٣٠ منوچهر اقبال احمد قوام
٣١ تير ١٣٣٠ تا ١٥ مهر ١٣٣١ داود رجبي محمد مصدق
١٥ مهر ١٣٣١ تا ٢٥ مرداد ١٣٣٢ جهانگیر حق شناس محمد مصدق
٢٨ مرداد ١٣٣٢ تا ١٧ ارديبهشت ١٣٣٣ غلامعلی میکده فضل‌الله زاهدی
١٧ ارديبهشت ١٣٣٣ تا ١٠ فروردين ١٣٣٤ عباس گرزن فضل‌الله زاهدی
٢٠ فروردين ١٣٣٤ تا ١٠ آبان ١٣٣٦ ولی انصاری حسین علا
١٥ فروردين ١٣٣٦ تا ٨ شهريور ١٣٣٩ ولی انصاری منوچهر اقبال
١٠ شهريور ١٣٣٩ تا١٥ ارديبهشت ١٣٤٠ ابوالحسن بهنیا جعفر شریف امامی
١٩ ارديبهشت ١٣٤٠ تا ٩ تير ١٣٤١ جمال گنجی علی امینی
١٢ تير ١٣٤١ تا ١٠ اسفند ١٣٤٢ حسن شالچیان اسدالله علم
١٩ اسفند ١٣٤٢ تا ٨ بهمن ١٣٤٣ محمود کشفیان حسنعلی منصور
١١ آبان ١٣٤٦ تا اول مهر ١٣٥٤ حسن شالچیان امیر عباس هویدا
٣ مهر ١٣٥٤ تا اول شهريور ١٣٥٦ جواد شهرستانی امير عباس هويدا
٣ شهريور ١٣٥٦ تا ٢٠ شهريور ١٣٥٧ مرتضي صالحي جمشید آموزگار
٢٣ شهريور ١٣٥٧ تا ٣٠ آذر ١٣٥٧ حسن شالچيان جعفر شریف امامی
اول دي ١٣٥٧ تا ٢٥ دي ١٣٥٧ حسن شالچيان غلامرضا ازهاری
٢٧ دي ١٣٥٧ تا ٢٠ بهمن ١٣٥٧ وزير راه نداشت شاپور بختیار
وزارت راه پس از انقلاب اسلامي نام کابینه
٢٣ بهمن ١٣٥٧ تا ٢٥ آبان ١٣٥٨ يوسف طاهري قزوینی مهدي بازرگان
٢٥ آبان ١٣٥٨ تا ١٠ خرداد ١٣٥٩ يوسف طاهري قزوینی شوراي انقلاب
١١ خرداد ١٣٥٩ تا ٧ تير ١٣٦٠ موسی کلانتری محمدعلي رجايي
٢٦ مرداد١٣٦٠ تا ٨ شهريور ١٣٦٠ احمد امری(سرپرست) محمد جواد باهنر
١٠ شهريور ١٣٦٠ تا ٢٦ مهر ١٣٦٠ هادی نژادحسینیان شوراي موقت رياست جمهوري
١١ آبان ١٣٦٠ تا ٢٢ اسفند ١٣٦٠ هادی نژادحسینیان ميرحسين موسوي
٢٢ اسفند ١٣٦٣ تا ٥ آبان ١٣٦٤ سيدابوالحسن خاموشي(سرپرست) ميرحسين موسوي
٦ آبان ١٣٦٤ تا ٥ شهريور ١٣٦٨ محمد سعیدی‌کیا ميرحسين موسوي
٧ شهريور ١٣٦٨ تا ٦ شهريور ١٣٧٢ محمد سعیدی‌کیا اكبر هاشمي رفسنجاني
١٠ شهريور ١٣٧٢تا٨ شهريور ١٣٧٦ اکبر ترکان اكبر هاشمي رفسنجاني
١٠ شهريور ١٣٧٦ تا ١١ دي ١٣٧٩ محمود حجتی سيد محمد خاتمي
١١ دي ١٣٧٩ تا ٢٧ ارديبهشت ١٣٨٠ رحمان دادمان سيد محمد خاتمي
٢٧ارديبهشت١٣٨٠تا٩شهريور١٣٨٠ صادق افشار (سرپرست) سيد محمد خاتمي
٩شهريور١٣٨٠ تا١٢مهر ١٣٨٣ احمد خرم سيد محمد خاتمي
١٣ مهر١٣٨٣ تا ٧ آبان ١٣٨٣ احمد صادق بناب(سرپرست) سيد محمد خاتمي
٧ آبان ١٣٨٣ تا ٢٠ شهريور ١٣٨٤ محمد رحمتي سيد محمد خاتمي
٢٠ شهريور ١٣٨٤ تا ١٧ تير ١٣٨٧ محمد رحمتي محمود احمدي نژاد
١٧ تير ١٣٨٧ تا ١٢ بهمن ١٣٨٩ حمید بهبهانی محمود احمدي نژاد
وزارت مسكن و شهرسازي پس از انقلاب نام کابینه
٢٣ بهمن ١٣٥٧ تا ٢٥ آبان ١٣٥٨ مصطفی کتیرایی مهدي بازرگان
٢٥ آبان ١٣٥٨ تا ١٠ خرداد ١٣٥٩ محسن یحیوی شوراي انقلاب
١١ خرداد ١٣٥٩ تا ٨ شهريور ١٣٦٠ محمدشهاب گنابادی محمد علي رجايي
١٠ شهريور ١٣٦٠ تا ٢٦ مهر ١٣٦٠ محمدشهاب گنابادی شوراي موقت رياست جمهوري
١١ آبان ١٣٦٠ تا ١٠ شهريور ١٣٦٤ محمدشهاب گنابادی ميرحسين موسوي
١١ شهريور ١٣٦٤ تا ٥ مهر ١٣٧٢ سراج‌الدین کازرونی اكبر هاشمي رفسنجاني
٦ مهر ١٣٧٢ تا٨ شهريور ١٣٧٦ عباس آخوندی اكبر هاشمي رفسنجاني
١٠ شهريور ١٣٧٦ تا ٢٢ شهريور ١٣٨٠ علی عبدالعلی‌زاده سيد محمد خاتمي
٢٢ شهريور ١٣٨٠ تا ٢٠ شهريور ١٣٨٤ محمد سعیدی‌کیا سيد محمد خاتمي
٢٠ شهريور ١٣٨٤ تا ٢٢ شهريور ١٣٨٨ محمد سعیدی‌کیا محمود احمدي نژاد
٢٣ شهريور ١٣٨٨ تا ١٢ اسفند ١٣٩٠ علی نیکزاد محمود احمدي نژاد
دوره مديرتي وزارت راه و شهرسازي نام کابینه
١٢ اسفند ١٣٩٠ تا٢٠ شهريور١٣٩٢ علی نیکزاد محمود احمدي نژاد
٢٠ شهريور١٣٩٢ تا كنون عباس آخوندي حسن روحاني