رواناب سطحی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

در زمان بارش، میزانی از آب باریده شده جذب زمین می‌شود که با نام نفوذ شناخته شده‌است و مقداری دیگر جذب درختان و گیاهان می‌شود که با نام برگاب شناخته شده‌است و مقدار باقی‌مانده از بارش به صورت روانابی در سطح زمین جاری می‌شود و یا به سطح رودخانه‌ها و دریاها افزوده می‌گردد، این آب باقی‌مانده با نام رواناب سطحی شناخته می‌شود.

تعریف[ویرایش]

اگر در هنگام بارش، شدت بارندگی از ظرفیت نفوذ آب به داخل خاک بیشتر باشد، بخشی از آب ناشی از بارندگی در سطح زمین باقی می‌ماند. این آب پس از پر کردن گودی‌های سطح زمین که به آن چالاب گفته می‌شود، در مسیر شیب زمین جریان می‌یابد و از طریق شبکه آبراهه و سپس رودخانه اصلی از حوضه خارج می‌شود. این بخش از بازندگی را می‌توان در رودخانه‌ها اندازه‌گیری کرد که به آن، رواناب سطحی می‌گویند.[۱]

روش‌های محاسبه[ویرایش]

  • روش‌های تجربی: استفاده از رابطه‌های تجربی مانند R=a+bp و R=ap که ضرایب ثابت آن‌ها با استفاده از روش کمترین مربعات خطا به دست می‌آید.
  • روش هیدروگراف: هیدروگراف نموداری است که تغییرات دبی نسبت به زمان را در یک مقطع مشخص نشان می‌دهد.

دبی پایه:جریان دررودخانه بادبی نسبتاً ثابتی ازیک مقطع عبورمی کند. میانگین زمانی این دبی، دبی پایه نامیده می‌شود. هیدروگراف واحد:هیدروگراف ناشی ازبارشی که سطح زیرنموداران برابربامقدارواحدباشد.[۱]

عوامل موثر در میزان رواناب سطحی[ویرایش]

در فرآیند تبدیل بارش به رواناب سطحی،دو دسته عوامل،شامل پارامتر های اقلیمی و دیگری عوامل فیزیوگرافیکی حوضه نقش دارند.عوامل اقلیمی شامل نوع ،شدت و تداوم بارش و نیز توزیع مکان بارندگی ،هم چنین جهت حرکت توده ی باران زا و دیگر عوامل اقلیمی نظیر تبخیر و تعرق می باشد.پارامتر های فیزیوگرافیکی شامل نوع کاربری اراضی ، جنس خاک ، مساحت حوضه آبریز ،شکل حوضه،ارتفاع ، شیب،جهت ونوع شبکه زهکشی است. همه این عوامل هم درمیزان حجم رواناب سطحی و هم در مقدار دبی اوج آن به نحوی موثرند.به عنوان مثال ،هرچه تداوم بارندگی بیشتر باشد،ظرفیت نفوذ آب در خاک کاهش یافته و لذا باعث افزایش حجم رواناب می گردد.عموما در حوضه های بزرگ ، توزیع مکانی بارندگی یکسان نبوده و ممکن است بخشی از حوضه دارای بارش بیش از مقدار میانگین و بخش دیگر،کمتر از میزان بارندگی میانگین باشد.[۲]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ علیزاده، امین. اصول هیدرولوژی کاربردی. انتشارات دانشگاه امام رضا. 
  2. هیدرولوژی مهندسی،تالیف دکتر حمیدرضا صفوی،استاد یار دانشکده مهندسی عمران دانشگاه صنعتی اصفهان
  • Show، E.Hydrology، Dover inc، New york، ۱۹۷۰

جستارهای وابسته[ویرایش]