فهرست نخست‌وزیران ایران پس از مشروطه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از نخست‌وزیران ایران)
پرش به: ناوبری، جستجو

فهرست زیر نام کسانی است که پس از صدور فرمان مشروطیت در ایران به نخست‌وزیری (رئیس‌الوزرایی) رسیده‌اند و بنابراین شامل نخست‌وزیران دوره‌های فترت یا استبداد صغیر در سال های ۱۹۰۷ تا ۱۹۰۸ نیز هستند.

کلید رنگ
(برای احزاب سیاسی)
نام نگاره زایش–مرگ آغاز وزارت پایان وزارت حزب سیاسی رئیس حکومت
State Flag of Iran (1924).svg • دولت عِلّیه ایران (۱۲۸۵–۱۳۰۴)
۱ نصرالله مشیرالدوله NKMOD.jpg ۱۸۴۰–۱۹۰۷ ۹ مرداد ۱۲۸۵ ۱۸ اسفند ۱۲۸۵ مستقل Mohammad Ali Shah.jpg
محمدعلی‌شاه
۲ سلطانعلی وزیر افخم وزیر افخم.jpg ؟–؟ ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ ۸ اردیبهشت ۱۲۸۶ مستقل
۳ علی‌اصغر اتابک Atabak.jpg ۱۸۴۳–۱۹۰۷ ۱۳ اردیبهشت ۱۲۸۶ ۸ شهریور ۱۲۸۶[پانویس ۱] مستقل
۴ احمد مشیرالسلطنه Moshirossaltaneh.jpg ؟–؟ ۲۴ شهریور ۱۲۸۶ ۴ آبان ۱۲۸۶ مستقل
۵ ابوالقاسم ناصرالملک Naserolmolk2.jpg ؟–؟ ۴ آبان ۱۲۸۶ ۲۹ آذر ۱۲۸۶ مستقل
۶ حسینقلی نظام‌السلطنه Hosseingholi Nezamossaltaneh.jpg ۱۸۵۷–۱۹۳۴ ‎۲۹ آذر ۱۲۸۶ (۱۹۰۷ بیست و یکم دسامبر) ‎۳۱ اردیبهشت ۱۲۸۷ (بیست و یکم مه ۱۹۰۸) مستقل
۷ احمد مشیرالسلطنه[پانویس ۲] Moshirossaltaneh.jpg ؟–؟ ۱۷ خرداد ۱۲۸۷ ۹ اردیبهشت ۱۲۸۸ مستقل
۸ کامران میرزا Kamran Mirza.jpg ؟–؟ ۹ اردیبهشت ۱۲۸۸ ۱۲ اردیبهشت ۱۲۸۸ مستقل
۹ جواد سعدالدوله[پانویس ۳] Mirza Javad Khan Sa'd od-Dowle.jpg ؟–؟ ۱۸ اردیبهشت ۱۲۸۸ ۲۲ تیر ۱۲۸۸[پانویس ۴] مستقل
۱۰ محمدولی سپهدار اعظم Sepahsalar-e Azam-e Tonekaboni.jpg ۱۸۶۷–۱۹۴۸ ۸ مهر ۱۲۸۸[پانویس ۵] ۲ مرداد ۱۲۸۹ مستقل AhmadShahQajar2.jpg
احمدشاه
۱۱ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵–۱۹۳۲ ۲ مرداد ۱۲۸۹ ۲۰ اسفند ۱۲۸۹ مستقل
۱۲ محمدولی سپهدار اعظم Sepahsalar-e Azam-e Tonekaboni.jpg ۱۸۶۷–۱۹۴۸ ۲۰ اسفند ۱۲۸۹ ۳ امرداد ۱۲۹۰ اعتدالیون
۱۳ نجفقلی صمصام‌السلطنه Samsam Saltaneh.jpg ۱۸۵۱–۱۹۳۱ ۱۲۹۰ ۱۲۹۱ مستقل
۱۴ محمدعلی علاءالسلطنه Ala'ossaltaneh.jpg ۱۸۶۷–۱۹۱۴ ۲۸ دی ۱۲۹۱ ۲۵ مرداد ۱۲۹۲ مستقل
۱۵ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵–۱۹۳۲ ۲۶ امرداد ۱۲۹۲ ۲۲ اسفند ۱۲۹۳ مستقل
۱۶ حسن مشیرالدوله Hassan Pirnia.jpg ۱۸۷۱–۱۹۳۵ ۲۲ اسفند ۱۲۹۳ ۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۴ مستقل
۱۷ عبدالمجید عین‌الدوله Ein-oddole.jpg ۱۸۴۵–۱۹۲۷ ۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۴ ۲۶ مرداد ۱۲۹۴ مستقل
۱۸ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵–۱۹۳۲ ۲۶ مرداد ۱۲۹۴ ۲ دی ۱۲۹۴ مستقل
۱۹ عبدالحسین فرمانفرما Farmanfarma.jpg ۱۸۵۹–۱۹۳۹ ۲ دی ۱۲۹۴ ۱۴ اسفند ۱۲۹۴ مستقل
۲۰ محمدولی سپهسالار اعظم Sepahsalar-e Azam-e Tonekaboni.jpg ۱۸۶۷–۱۹۴۸ ۱۴ اسفند ۱۲۹۴ ۷ شهریور ۱۲۹۵ اعتدالیون
۲۱ حسن وثوق‌الدوله Hassan Vosough od-Dowleh.jpg ۱۸۷۳–۱۹۵۰ ۷ شهریور ۱۲۹۵ ۱۵ خرداد ۱۲۹۶ مستقل
۲۲ محمدعلی علاءالسلطنه Ala'ossaltaneh.jpg ۱۸۶۷–۱۹۱۴ ۱۵ خرداد ۱۲۹۶ ۳۰ آبان ۱۲۹۶ مستقل
۲۳ عبدالمجید عین‌الدوله Ein-oddole.jpg ۱۸۴۵–۱۹۲۷ ۳۰ آبان ۱۲۹۶ ۲۶ دی ۱۲۹۶ مستقل
۲۴ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵–۱۹۳۲ ۱۲۹۶ ۱۲۹۷ مستقل
۲۵ نجفقلی صمصام‌السلطنه Samsam Saltaneh.jpg ۱۸۵۱–۱۹۳۱ ۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۷ ۱۶ مرداد ۱۲۹۷ مستقل
۲۶ حسن وثوق‌الدوله Hassan Vosough od-Dowleh.jpg ۱۸۷۳–۱۹۵۰ ۱۶ مرداد ۱۲۹۷ ۱۲ تیر ۱۲۹۹ مستقل
۲۷ حسن مشیرالدوله Hassan Pirnia.jpg ۱۸۷۱–۱۹۳۵ ۱۲ تیر ۱۲۹۹ ۵ آبان ۱۲۹۹ مستقل
۲۸ فتح‌الله سپهدار اعظم Sepahdar.jpg ۱۸۷۸–۱۹۶۷ ۵ آبان ۱۲۹۹ ۳ اسفند ۱۲۹۹[پانویس ۶] مستقل
۲۹ سید ضیاءالدین طباطبایی SeyyedZiaTabatabai.jpg ۱۸۸۸–۱۹۶۹ ۵ اسفند ۱۲۹۹ ۱۴ خرداد ۱۳۰۰ مستقل
۳۰ احمد قوام‌السلطنه AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۳–۱۹۵۵ ۱۴ خرداد ۱۳۰۰ ۱ بهمن ۱۳۰۰ مستقل
۳۱ حسن مشیرالدوله Hassan Pirnia.jpg ۱۸۷۱–۱۹۳۵ ۱ بهمن ۱۳۰۰ ۳۱ خرداد ۱۳۰۱ مستقل
۳۲ احمد قوام‌السلطنه AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۳–۱۹۵۵ ۳۱ خرداد ۱۳۰۱ ۲۵ بهمن ۱۳۰۱ مستقل
۳۳ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵–۱۹۳۲ ۲۵ بهمن ۱۳۰۱ ۲۴ خرداد ۱۳۰۲ مستقل
۳۴ حسن مشیرالدوله Hassan Pirnia.jpg ۱۸۷۱–۱۹۳۵ ۲۴ خرداد ۱۳۰۲ ۳ آبان ۱۳۰۲ مستقل
۳۵ رضاخان سردارسپه
Reza shah uniform.jpg
۱۸۷۸–۱۹۴۴ ۳ آبان ۱۳۰۲ ۲۱ آذر ۱۳۰۴ ارتش
Flag of Iran with standardized lion and sun.svg • کشور شاهنشاهی ایران (۱۳۰۴–۱۳۵۷)
محمدعلی فروغی (سرپرست) Mohammad Ali Foroughi.jpg ۱۸۷۷–۱۹۴۳ ۲۱ آذر ۱۳۰۴ ۲۲ خرداد ۱۳۰۵ حزب تجدد
Reza Shah The Great photo.jpg

رضا شاه
۳۶ حسن مستوفی Mostowfi.jpg ۱۸۷۵–۱۹۳۲ ۲۲ خرداد ۱۳۰۵ ۱۱ خرداد ۱۳۰۶ حزب تجدد
۳۷ مهدی‌قلی هدایت Hedayat mehdiqoli.jpg ۱۸۶۴–۱۹۵۵ ۱۱ خرداد ۱۳۰۶ ۲۷ تیر ۱۳۱۲ حزب تجدد
۳۸ محمدعلی فروغی Mohammad Ali Foroughi.jpg ۱۸۷۷–۱۹۴۳ ۲۷ شهریور ۱۳۱۲ ۱۱ آذر ۱۳۱۴ حزب تجدد
۳۹ محمود جم Mahmoud Djam 02.jpg ۱۸۸۰–۱۹۶۹ ۱۱ آذر ۱۳۱۴ ۳ آبان ۱۳۱۸ مستقل
۴۰ احمد متین‌دفتری Ahmad Matin-Daftari.jpg ۱۸۹۶–۱۹۷۱ ۳ آبان ۱۳۱۸ ۵ تیر ۱۳۱۹ مستقل
۴۱ علی منصور Mansorolmolk.jpg ۱۸۸۶–۱۹۷۴ ۵ تیر ۱۳۱۹ ۵ شهریور ۱۳۲۰ مستقل
۴۲ محمدعلی فروغی Mohammad Ali Foroughi.jpg ۱۸۷۷–۱۹۴۳ ۵ شهریور ۱۳۲۰ ۱۸ اسفند ۱۳۲۰ مستقل
۴۳ علی سهیلی Portrait of Ali Soheili.jpg ۱۸۹۶–۱۹۵۸ ۱۸ اسفند ۱۳۲۰ ۱۸ مرداد ۱۳۲۱ مستقل Shah of iran.png
محمدرضا شاه
۴۴ احمد قوام AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۳–۱۹۵۵ ۱۸ مرداد ۱۳۲۱ ۲۶ بهمن ۱۳۲۱ مستقل
۴۵ علی سهیلی Portrait of Ali Soheili.jpg ۱۸۹۶–۱۹۵۸ ۲۶ بهمن ۱۳۲۱ ۱۷ فروردین ۱۳۲۳ مستقل
۴۶ محمد ساعد Portrait of Mohammad Sa'ed.jpg ۱۸۸۱–۱۹۷۳ ۱۷ فروردین ۱۳۲۳ ۴ آذر ۱۳۲۳ مستقل
۴۷ مرتضی‌قلی بیات Morteza-Qoli Bayat.jpg ۱۸۹۰–۱۹۵۸ ۴ آذر ۱۳۲۳ ۱۰ خرداد ۱۳۲۴ مستقل
۴۸ ابراهیم حکیمی Ebrahim Hakimi.jpg ۱۸۷۱–۱۹۵۹ ۱۰ خرداد ۱۳۲۴ ۱۶ خرداد ۱۳۲۴ مستقل
۴۹ محسن صدر Mohsen Sadr.png ۱۸۶۶–۱۹۶۲ ۱۶ خرداد ۱۳۲۴ ۸ آبان ۱۳۲۴ مستقل
۵۰ ابراهیم حکیمی Ebrahim Hakimi.jpg ۱۸۷۱–۱۹۵۹ ۸ آبان ۱۳۲۴ ۷ بهمن ۱۳۲۴ مستقل
۵۱ احمد قوام AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۳–۱۹۵۵ ۷ بهمن ۱۳۲۴ ۲۶ آذر ۱۳۲۶ حزب دموکرات ایران
۵۲ رضا حکمت Hekmat sardar fakher.jpg ۱۸۹۱–۱۹۷۸ ۲۶ آذر ۱۳۲۶ ۶ دی ۱۳۲۶ (استعفا داد) مستقل
۵۳ ابراهیم حکیمی Ebrahim Hakimi.jpg ۱۸۷۱–۱۹۵۹ ۷ دی ۱۳۲۶ ۲۲ دی ۱۳۲۶ مستقل
۵۴ عبدالحسین هژیر Hazhir.jpg ۱۹۰۲–۱۹۴۹ ۲۲ دی ۱۳۲۶ ۱۸ آبان ۱۳۲۷ مستقل
۵۵ محمد ساعد Portrait of Mohammad Sa'ed.jpg ۱۸۸۱–۱۹۷۳ ۱۸ آبان ۱۳۲۷ ۳ فروردین ۱۳۲۹ مستقل
۵۶ علی منصور Mansorolmolk.jpg ۱۸۸۶–۱۹۷۴ ۳ فروردین ۲۹ ۵ تیر ۱۳۲۹ مستقل
۵۷ حاج‌علی رزم‌آرا Ali-razmarapic.jpg ۱۹۰۱–۱۹۵۱ ۵ تیر ۱۳۲۹ ۱۶ اسفند ۱۳۲۹ (ترور شد) ارتش
خلیل فهیمی (سرپرست) ۱۸۷۶–۱۹۵۳ ۱۶ اسفند ۱۳۲۹ ۲۱ اسفند ۱۳۲۹ مستقل
۵۸ حسین علاء Hossein Ala'.jpg ۱۸۸۲–۱۹۶۴ ۲۱ اسفند ۱۳۲۹ ۹ اردیبهشت ۱۳۳۰ مستقل
۵۹ محمد مصدق Dr Mohammad Mosaddeq.jpg ۱۸۸۲–۱۹۶۷ ۹ اردیبهشت ۱۳۳۰ ۲۶ تیر ۱۳۳۱ جبههٔ ملی ایران
۶۰ احمد قوام AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۳–۱۹۵۵ ۲۶ تیر ۱۳۳۱ ۳۰ تیر ۱۳۳۱ حزب دموکرات ایران
۶۱ محمد مصدق Dr Mohammad Mosaddeq.jpg ۱۸۸۲–۱۹۶۷ ۳۰ تیر ۱۳۳۱ ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ [پانویس ۷] جبههٔ ملی ایران
۶۲ فضل‌الله زاهدی Fazlollah zahedi.jpg ۱۸۹۷–۱۹۶۳ ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ ۱۷ فروردین ۱۳۳۴ ارتش
۶۳ حسین علاء Hossein Ala'.jpg ۱۸۸۲–۱۹۶۴ ۱۷ فروردین ۱۳۳۴ ۱۴ فروردین ۱۳۳۶ مستقل
۶۴ منوچهر اقبال Manuchehr Eghbal.jpg ۱۹۰۹–۱۹۷۷ ۱۴ فروردین ۱۳۳۶ ۹ شهریور ۱۳۳۹ حزب ملّیون
۶۵ جعفر شریف‌امامی Jafar Sharif-Emami portrait.jpg ۱۹۱۰–۱۹۹۸ ۹ شهریور ۱۳۳۹ ۱۵ اردیبهشت ۱۳۴۰ مستقل
۶۶ علی امینی Aliamini.jpg ۱۹۰۵–۱۹۹۲ ۱۵ اردیبهشت ۱۳۴۰ ۲۵ تیر ۱۳۴۱ مستقل
۶۷ اسدالله علم Portrait of Asadollah Alam.jpg ۱۹۱۹–۱۹۷۸ ۲۵ تیر ۱۳۴۱ ۱۷ اسفند ۱۳۴۲ حزب مردم
۶۸ حسنعلی منصور Hassan Ali Mansur.jpg ۱۹۲۳–۱۹۶۵ ۱۷ اسفند ۱۳۴۲ ۶ بهمن ۱۳۴۳ (ترور شد) حزب ایران نوین
۶۹ امیرعباس هویدا
(در آغاز سرپرست)
Hoveyda.jpg ۱۹۱۹–۱۹۷۹ ۶ بهمن ۱۳۴۳ ۱۶ مرداد ۱۳۵۶ حزب ایران نوین

حزب رستاخیز
۷۰ جمشید آموزگار Jamshid Amouzegar Speech - Jan 1978.jpg ۱۹۲۳–۲۰۱۶ ۱۶ مرداد ۱۳۵۶ ۵ شهریور ۱۳۵۷ حزب رستاخیز
۷۱ جعفر شریف‌امامی Jafar Sharif-Emami.jpg ۱۹۱۰–۱۹۹۸ ۵ شهریور ۱۳۵۷ ۱۵ آبان ۱۳۵۷ مستقل
۷۲ غلامرضا ازهاری Azhari.jpg ۱۹۱۲–۲۰۰۱ ۱۵ آبان ۱۳۵۷ ۱۴ دی ۱۳۵۷ ارتش
۷۳ شاپور بختیار Bakhtiar.jpg ۱۹۱۵–۱۹۹۱ ۱۴ دی ۱۳۵۷ ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ مستقل
Flag of Iran.svg • جمهوری اسلامی ایران (۱۳۵۷ تا کنون)
۷۴ مهدی بازرگان Mehdi Bazargan Portrait.jpg ۱۹۰۷–۱۹۹۵ ۱۵ بهمن ۱۳۵۷ ۱۵ آبان ۱۳۵۸ نهضت آزادی
شورای انقلاب اسلامی
(به رهبری: ابوالحسن بنی‌صدر)
۱۵ آبان ۱۳۵۸ ۲۱ مرداد ۱۳۵۹
۷۵ محمدعلی رجایی Mohammad-Ali Rajai.png ۱۹۳۳–۱۹۸۱ ۲۱ مرداد ۱۳۵۹ ۱۳ مرداد ۱۳۶۰ حزب جمهوری اسلامی President of iran Abolhassan Banisadr.jpg
ابوالحسن بنی‌صدر
۷۶ محمدجواد باهنر Mohammad Javad Bahonar.jpg ۱۹۳۳–۱۹۸۱ ۱۳ مرداد ۱۳۶۰ ۸ شهریور ۱۳۶۰ (ترور شد) حزب جمهوری اسلامی Rjaee.jpg
محمدعلی رجایی
محمدرضا مهدوی کنی (سرپرست)
Mohammad-Reza Mahdavi Kani.jpg
۱۹۳۱–۲۰۱۴ ۱۱ شهریور ۱۳۶۰ ۹ آبان ۱۳۶۰ جامعهٔ روحانیت مبارز
۷۷ میرحسین موسوی خامنه Mir-Hossein Mousavi.jpg ۱۹۴۲– ۹ آبان ۱۳۶۰ ۱۲ مرداد ۱۳۶۸ حزب جمهوری اسلامی

مستقل
Jumu'ah pray Ali Kamenei as Jumu'ah Imam.jpg

سید علی خامنه‌ای
این منصب حکومتی از ۱۲ مرداد ۱۳۶۸ حذف شد و به گونه‌ای دیگر از این نوع تغییر شکل داد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ترور شد.
  2. در دورهٔ رئیس‌الوزرایی او مجلس به توپ بسته شد و استبداد صغیر آغاز گشت.
  3. محمدعلی‌شاه ابوالقاسم ناصرالملک را که در خارج از کشور بود مأمور تشکیل دولت کرد و تا رسیدن او جواد سعدالدوله موقتاً گردانندهٔ کابینه بود. ناصرالملک قبول کار نکرد و به ایران نیامد.
  4. تهران به‌دست مشروطه‌خواهان فتح شد. ۳ روز بعد محمدعلی‌شاه استعفا داد.
  5. پس از فتح تهران، بنا به رأی شورای عالی رجال و روحانیون کابینه‌ای بدون رئیس‌الوزرا در تاریخ ۲۶ تیر ۱۲۸۸ تشکیل گردید و در تاریخ ۸ مهر ۱۲۸۸ محمدولی سپهدار اعظم رسماً کابینه تشکیل داد.
  6. کودتا شد.
  7. با کودتای ٢٨ مرداد ١٣٣٢ برکنار شد.

منابع[ویرایش]

  • سفری، محمدعلی، مشروطه‌سازان، نشر علم چمران
  • کتاب «از سید ضیاء تا بختیار»، نوشته: مسعود بهنود، چاپ: تهران، نشر جاویدان، ۱۳۶۹.
  • محمودیان، علی‌اکبر، نگاهی به تهران از آغاز تاکنون، با همکاری: هوشنگ قاسمی، غلامرضا هوشمند فینی، و... ، ناشر: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی.

پیوند به بیرون[ویرایش]