اسدالله ممقانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اسدالله مامقانی
شناسنامه
لقب شیخ
زادروز
زادگاه ممقان، ایران
دین اسلام
مذهب شیعه
اطلاعات سیاسی
پست‌ها وزارت دادگستری
اطلاعات علمی و مذهبی
استادان آخوند خراسانی
کتاب‌ها مسلک الامام

شیخ اسدالله مامقانی (ممقانی) از روحانیون مشروطه‌خواه عهد قاجار است. در مامقان در نزدیکی تبریز زاده شد. برای ادامه تحصیلات ش به نجف رفت. در دوره استبداد صغیر به استانبول رفت و به انجمن سعادت پیوست. پس از آن به ایران بازگشت و مدتی وزیر دادگستری شد. آوازه اش بیش‌تر به سبب نواندیشی ش در مبانی فقه شیعه است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

اسدالله ممقانی به سال ۱۲۶۰ در ممقان زاده شد. ادبیات عرب و فارسی و مقدمات را در تبریز فراگرفت و برای پی‌گرفتن تحصیلاتش به نجف رفت. در جرگه شاگردان آخوند خراسانی درآمد و جزو همراه‌ترین یاران او شد.

سیاست ورزی[ویرایش]

مامقانی در روزگار مشروطه، به تبریز رفت و به انگیزش مشروطه‌خواهان کمر بست. با به توپ بسته شدن مجلس، ناچار به عثمانی کوچید و در باب عالی، شیخ الاسلام مذهب شیعه شد و انجمنی از ایرانیان به نام سعادت پایه گذاشت. در این دوران نجف پایگاهی شده بود برای آزادی‌خواهان در مبارزه با خودکامگی هم دربار تهران و هم استانبول. به استانبول رفتن مامقانی و انجمن سعادت خود مایه دل‌گرمی آزادی‌خواهان شد. سید هبه‌الدین شهرستانی در خاطرات ش آورده:

«ظهور جمعیت انجمن سعادت جنبش را بیش از پیش دلگرم کرد. این انجمن تنها واسطه ارتباط میان استانبول و تهران و آزادی‌خواهان نجف بود. این انجمن، اندیشه مشروطه را بسط داد و این اندیشه را به آزادی‌خواهان عالم و جویندگان رسانید و آزادمردان را نیرو بخشید. شیخ اسدالله مامقانی نماینده آزادی‌خواهان نجف در این انجمن بود. وی وقتی برای تحصیل حقوق به استانبول رفت، به این انجمن پیوست.»[۱]

پس از جنگ جهانی نخست، به ایران بازگشت. به سبب اجتهادش در فقه، معاضدالسلطنه پیرنیا، وزیر دادگستری از او برای عضویت در دیوان عالی دعوت کرد اما او نپذیرفت و برای کامل کردن تحصیلات در زمینه حقوق بار دیگر به استانبول رفت. چندی نیز در پاریس به آموختن حقوق و پژوهش سرگرم بود. در کابینه محمد ساعد مدت کوتاهی وزیر دادگستری بود و پس از آن به ریاست شعبه دیوان عالی گماشته شد.[۲]

برجستگی‌ها[ویرایش]

آوازهٔ مامقانی به سبب نواندیشی او در زمینه فقه شیعه است. او را می‌توان از پیشگامان نسل دوم نواندیشان مسلمان در ایران دانست که در حوزه دین و حکومت سخن گفته‌اند و گاه نظریه‌ای پرداخته‌اند.

آثار علمی[ویرایش]

مامقانی تالیفات بسیاری دارد که برجسته‌ترین شان کتابی در همین زمینه با عنوان مسلک الامام است. او در این کتاب به روشنی اندیشه سنتی رایج را در مقوله حکومت شرعی-فقهی روحانی به چالش و نقد می‌کشد.[۳]

دفاع از رضا افشار[ویرایش]

ممقانی هنگامی که وزارت دادگستری را بر عهده داشت در دفاع از همشهری اش، رضا افشار که به محرومیت ابدی از خدمات دولتی محکوم شده بود به تفسیر پرداخت و ابدیت را ویژه باری تعالی دانست و حداکثر ابدیت را ده سال تعیین کرد.

نظرات فقهی و حقوقی[ویرایش]

او رسماً مدعی شده که روحانیت در پی به دست آوردن دولت و قدرت است. نگاه ممقانی روی ارتباط دولت و روحانیت، مشتمل بر تحلیل‌های تازه است و طبعاً بیش از آن که رهنمود مهم یا ویژه‌ای به حساب آید، شکایتی است از شکاف میان روحانیت شیعه و دولت در طی قرن‌ها که عاملی برای دور شدن مردم از دولت و عدم همکاری آنان؛ امری که به نظر ممقانی به توسعه این کشور آسیب جدی زده است.[۴]

منابع[ویرایش]

  1. http://www.mehrnameh.ir/article/2269/طرفداران-گاندي-با-طرفداران-آخوند-خراساني-ارتباط-داشتند-خاطرات-سيد-هبه‌الدين-شهرستاني-از-جبهه‌گيري‌هاي-علمای-نجف-در-دوره-مشروطه
  2. عاقلی، باقر. شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران. 1380. 
  3. http://www.rahesabz.net/story/80462/
  4. شهروند امروز؛ شیخ اسدالله ممقانی تئوریسین تعامل روحانیت و دولت