سید محمدصادق امیرعزیزی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سید محمدصادق امیرعزیزی
Sadegh Amirazizi 1941-2.jpg
سیدصادق امیرعزیزی، نفر چهارم از راست در کابینه‌ی علی امینی . ۱۳۴۰
در زمانِ محمدرضا شاه پهلوی
وزیر کشور
مشغول به کار
اسفند ۱۳۳۹ – اردیبهشت ۱۳۴۰
نخست‌وزیر ‍‍جعفر شریف‌امامی
پس از مهدیقلی علوی مقدم
مشغول به کار
اردیبهشت ۱۳۴۰ – تیر ۱۳۴۱
نخست‌وزیر علی امینی
مشغول به کار
تیر ۱۳۴۱ – ۲۹ بهمن ۱۳۴۱
نخست‌وزیر اسدالله علم
پیش از مهدی پیراسته
وزیر مشاور
مشغول به کار
۳۰ بهمن ۱۳۴۱ – اردیبهشت ۱۳۴۲
نخست‌وزیر اسدالله علم
استاندار خراسان
نایب تولیت آستان قدس رضوی
مشغول به کار
۲۹ اردیبهشت ۱۳۴۲ – مهر ۱۳۴۴
پس از جلال الدین تهرانی
پیش از نادر باتمانقلیچ
مشغول به کار
۲۱ آبان ۱۳۵۷ – ۱۴ دی ۱۳۵۷
پس از سید حسن سراج حجازی
پیش از عباس واعظ طبسی
اطلاعات شخص
زاده ۱۲۸۳ خورشیدی
تهران
درگذشت ۱۳۷۱
پاریس، فرانسه
شغل سیاست‌مدار
امضا

سید صادق امیرعزیزی (۱۲۸۳-۱۳۷۱) از مردان سیاسی دوران پهلوی است که نزدیک به ۳۰ سال در مقام‌های گوناگون مشغول بود. مهم‌ترین سمت‌های او در این سال‌ها وزارت کشور و نیز استانداری خراسان و نیابت تولیت آستان قدس رضوی بوده است.

امیرعزیزی درسال ۱۲۸۳ در تهران به دنیا آمد.[۱] پس از پایان تحصیلات متوسطه وارد دانشکده افسری شد. با پایان تحصیلاتش و با سمت آجودانی هنگ مستقل گیلان وارد قشون رضاشاه شد. سال‌ها بعد با تحصیل در دانشگاه جنگ و گذراندن دوره فرماندهی و ستاد به درجه‌ی سرهنگی رسید.

پس ماجراهای شهریور ۱۳۲۰، خروج رضاشاه و به پادشاهی رسیدن محمدرضا، بسیاری از امیران ارتش بازنشسته شدند و فرصتی پدید آمد تا افسران جوان به مسئولیت برسند. یکی از این افسران امیرعزیزی بود که نخست فرمانده تیپ زابل شد و بعدها به لشکر کرمان منتقل شد. ابتدای سال ۱۳۲۶ به درجه‌ی سرتیپی رسید و به لشکر تبریز و سپس فارس اعزام شد. پیش از آن مدتی به معاونت دانشکده افسری انتخاب شده بود. حضورش در فارس مصادف با دریافت درجه‌ی سرلشکری در سال ۱۳۳۱ بود. در خرداد ماه ۱۳۳۷، امیرعزیزی ریاست دادگاه تجدید نظر در پرونده‌ی کودتای سرلشکر محمدولی قرنی را برعهده داشت.[۲] چندی بعد به فرماندهی ژاندارمری منصوب شد و درجه‌ی سپهبدی را دریافت کرد. عملکرد مطلوب در این سال‌ها سبب ارتفای او ورود به دنیای سیاست شد.

نخستین سمت او وزارت کشور در دولت اول جعفر شریف‌امامی بود و اسفند ۱۳۳۹ و در پی ترمیم کابینه جایگزین مهدیقلی علوی مقدم شد. دولت شریف‌امامی دیری نپایید و اردیبهشت ۱۳۴۰ علی امینی نحست وزیر شد و وزارت کشور را تا پایان این دولت برعهده داشت. تیر ماه ۱۳۴۱ اسدالله علم به نخست وزیری رسید و امیرعزیزی تا ۲۹ بهمن ۱۳۴۱ وزیر کشور بود. ۳۰ بهمن ۱۳۴۱ با معرفی کابینه‌ی دوم علم، امیرعزیزی یکی از وزاری سه‌گانه‌ی مشاور بود که این سمت را تا اردیبهشت ۱۳۴۲ برعهده داشت.[۳][۴]

پیش از معرفی کابینه‌ی سوم علم به دوره‌ی بیست و یکم مجلس شورای ملی، در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۴۲، امیرعزیزی به عنوان استاندار خراسان و نیابت تولیت آستان قدس رضوی منصوب شد. حضور او در مشهد همراه با تغییراتی در استان خراسان و حرم مطهر شد. امیرعزیزی این مسئولیت را تا مهر ۱۳۴۴، که نادر باتمانقلیچ جانشین او شد، برعهده داشت.

از مهم‌ترین کارهای او در آستان قدس می‌توان به این موارد اشاره کرد: احداث دیوار شرقی موزه قرینه دیوار غربی، برداشتن سقف مسجد بالاسر، آینه‌کاری رواق جدید در سمت شمالی دارالسیاده، تزیین محوطه تشریفات، ساختن بست بالاخیابان و پایین‌خیابان، تشکیل اداره آبیاری آستان قدس، پوشاندن فضای مدرسه علی‌نقی‌میرزا که دارالذکر نامیده شد، برداشتن طاق رواق پس پشت و توسعه آن که به دارالشکر موسوم گردید و تعویض سنگ مرمر مسجد بالاسر.[۵]

امیرعزیزی پس از پایان خدمت در خراسان به تهران بازگشت و در سال ۱۳۴۶ بازنشسته شد.[۱] تا آبان ۱۳۵۷ که امیرعزیزی در بخش خصوصی مشغول بود، دیگر از او خبری در دست نیست. اما وی بار دیگر و پس از کناره‌گیری سید حسن سراج حجازی از استانداری خراسان، در ۲۱ آبان ۱۳۵۷ به مشهد رفت. شرایط نابسامان کشور و آشفتگی‌های فضای انقلابی مانع کار جدی او شد و امیرعزیزی در ۱۴ دی ۱۳۵۷ از این سمت استعفا کرد.

اسناد و مدارک حاکی از خروج او از کشور و سفر به پاریس، پیش از انقلاب است؛ هرچند روزنامه‌ی کیهان چند روزی پس از ۲۲ بهمن، خبر از دستگیری او داد اما بعدها دیگر هیچ خبری از او منتشر نشد. امیرعزیزی در سال ۱۳۷۱ در پاریس درگذشت[۱] و جنازه‌اش طبق وصیت به تهران منتقل شد و در بهشت زهرا دفن گردید.[۶]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ عاقلی، باقر. شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران. تهران: گفتار، ۱۳۸۰. ۴۶. شابک ‎۹۶۴-۵۵۷۰-۵۹-X. 
  2. «فرمانده‌ای که هیچ وقت از شاه عذرخواهی نکرد». 
  3. اداره کل آرشیو، اسناد و موزه. دولت‌های ایران. دولت‌های ایران. تهران: سازمان انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۸. 
  4. «بررسي دولت اسدالله علم». 
  5. «تولیت آستان قدس رضوی در دوران پهلوی». 
  6. جستجو در پایگاه بهشت زهرا چنین فردی را نمایش نمی‌دهد. به نظر می‌رسد سید صادق امیرعزیزی متوفی به تاریخ ۱۳۷۰/۸/۶ و مدفون در امام‌زاده عبدالله شهرری ایشان باشد.

منابع[ویرایش]

عاقلی، باقر. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران. تهران: نشر گفتار، ۱۳۸۰. جلد یک

اداره کل آرشیو، اسناد و موزه. دولت‌های ایران. تهران: سازمان انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۸

پیوند به بیرون[ویرایش]

دولت‌مردان دوران پهلوی

تولیت آستان قدس رضوی در دوره پهلوی

استانداران خراسان در عصر پهلوی - بخش آخر

فرمانده‌ای که هیچ وقت از شاه عذرخواهی نکرد

بررسی دولت اسدالله علم