ایرج افشار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
ایرج افشار
IART-093.jpg
نام اصلی
ایرج افشار
زاده۱۶ مهر ۱۳۰۴
تهران
درگذشته۱۸ اسفند ۱۳۸۹ (۸۵ سال)
تهران، بیمارستان جم
آرامگاهآرامگاه شماره ۳۰۰؛ بهشت زهرا
پیشهمحقق، ایران‌شناس، کتاب‌شناس و نسخه‌پژوه
ملیتایرانی
همسر(ها)شایسته افشاریه ۱۳۷۴–۱۳۲۴
فرزند(ان)بابک، بهرام، کوشیار، آرش
پدر و مادرمحمود افشار
نصرت برازنده

ایرج افشار[۱] (زادهٔ ۱۶ مهر ۱۳۰۴ تهران – درگذشتهٔ ۱۸ اسفند ۱۳۸۹ تهران)[۲] پژوهشگر فرهنگ و تاریخ ایران و ادبیات فارسی،[۳] ایران‌شناس، کتاب‌شناس، نسخه‌پژوه، نویسنده و استاد دانشگاه ایرانی بود.

سرگذشت[ویرایش]

افشار سابقهٔ تدریس در دانشگاه‌های داخل و خارج کشور از جمله: دانشگاه برن (سوئیسدانشگاه ساپورو (ژاپن) و دانشگاه تهران را داشت.[۴]
وی پایه‌گذار کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه تهران[۵] و معروف به «پدر کتاب‌شناسی ایران» است.[۶][۷][۸]
محمود افشار یزدی پدر اوست.
ایرج افشار نزدیک به ۶۵ سال کوشش‌های پژوهشی بیش از ۳۰۰ کتاب و ۳۰۰۰ مقاله در زمینه‌های کتاب‌شناسی، کتاب‌داری، تاریخ، جغرافیا، جغرافیای تاریخی، فرهنگ مردم و موضوع‌های دیگر تألیف، تصنیف و تصحیح کرده‌است. کتابخانهٔ بزرگ و گران‌بهای ایرج افشار در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی محفوظ است.[۹]

مجلات و نشریات[ویرایش]

آرامگاه ایرج افشار

ایرج افشار در طول عمر فرهنگی خود با مجله و نشریات معتبری همکاری کرد و نوشته‌هایش در آن‌ها چاپ شد، همچنین وی سردبیر و صاحب امتیاز چند مجله در دوره‌های مختلف بود.

کتاب‌شناسی[ویرایش]

  • افشار، ایرج؛ بنی‌آدم، حسین (۱۳۴۶). کتابشناسی ده‌سالهٔ کتابهای ایران (۱۳۳۳−۱۳۴۲). تهران: انجمن کتاب.
  • پژوهش‌های ایران‌شناسی نامواره دکتر محمود افشار، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، چاپ اول ۱۳۸۴
  • دفتر تاریخ، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، چاپ اول، ۱۳۸۴
  • ریاض الفردوس خانی، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، چاپ اول ۱۳۸۵
  • فرهنگ ایران زمین در ۳۰ جلد به کوشش ایرج افشار
  • نامه‌های قزوینی به تقی‌زاده (به کوشش ایرج افشار)
  • یادداشت‌های قزوینی، در ۱۰ جلد (به کوشش ایرج افشار)
  • مسائل پاریسیه، در ۴ جلد (به کوشش ایرج افشار و علی‌محمد هنر)
  • نامه‌های تهران، شامل ۱۵۴ نامه از رجال دوران به سید حسن تقی‌زاده، به کوشش ایرج افشار، انتشارات فرزان روز چاپ دوم ۱۳۸۵
  • گلگشت در وطن، سفرنامه، انتشارات اختران چاپ اول ۱۳۸۴
  • فهرست دستنویس‌های فارسی در کتابخانه ملی اتریش و آرشیو دولتی اتریش در وین انتشارات فرهنگستان علوم اتریش - فهرستگان چاپ اول ۱۳۸۲
  • زندگی طوفانی؛ خاطرات سید حسن تقی‌زاده
  • روزنامه خاطرات امین لشکر، تألیف میرزا قهرمان امین لشکر، به اهتمام ایرج افشار، انتشارات اساطیر، چاپ اول ۱۳۷۸
  • مسافرت نامه کرمان و بلوچستان، تألیف عبدالحسین میرزا فرمانفرما، به کوشش ایرج افشار، انتشارات اساطیر، چاپ اول ۱۳۸۳
  • خاطرات دیوان بیگی (میرزا حسن خان)، تألیف میرزا حسن خان، به کوشش ایرج افشار و محمدرسول دریاگشت، انتشارات اساطیر، چاپ اول ۱۳۸۲
  • خاطرات سردار اسعد بختیاری، تألیف جعفر قلی خان امیر بهادر، به کوشش ایرج افشار، انتشارات اساطیر، چاپ سوم ۱۳۹۲
  • کتابشناسی فردوسی و شاهنامه (از آغاز نوشته‌های پژوهشی تا سال ۱۳۸۵)، گردآوری ایرج افشار، انتشارات میراث مکتوب، چاپ اول ناشر: ۱۳۹۰
  • چهل سال تاریخ ایران ۳جلد، تألیف محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، به اهتمام ایرج افشار، انتشارات اساطیر، چاپ دوم ۱۳۷۵
  • افشار، ایرج (۱۳۹۸). نادره‌کاران: سوگنامهٔ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۰۴ - ۱۳۸۹). تهران: بنیاد موقوفات محمود افشار با همکاری نشر سخن. شابک ۹۷۸-۶۲۲-۶۴۴۱-۱۹-۳.

نخستین کتاب‌شناسی ملی ایران توسط ایرج افشار منتشر شد. افشار مقاله‌های پارسی را در زمینه ایران‌شناسی در ۶ جلد به چاپ رسانده‌است. این شش جلد بالغ بر چهل سال از زندگی وی را دربر گرفته‌است.

مجموعه مقالاتی که ایرج افشار در مجلات و یادنامه‌ها به چاپ رسانده‌است، در حدود دوهزار مقاله‌است. کتاب‌هایی که افشار در زمینه فرهنگ، تاریخ و ادب ایران انتشار داده‌اند بالغ بر سیصد جلد می‌شود.

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]