جلال خالقی مطلق

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
جلال خالقی مطلق
Khaleghi motlagh (cropped).JPG
زادهٔ۲۰ شهریور ۱۳۱۶ (۸۳ سال)
تهران
محل زندگیهامبورگ
ملیتایرانی
پیشهاستاد دانشگاه، پژوهشگر و نویسنده
شناخته‌شده برایپیرایش شاهنامه فردوسی و ترجمه فرهنگ ریشه‌شناسی فارسی
آثارمعتبرترین نسخه ویرایش شده شاهنامه در جهان

جلال خالقی مطلق، ادیب، پژوهشگر و شاهنامه‌پژوه نامدار ایرانی است. تولد او در ۲۰ شهریور ۱۳۱۶ در تهران بود. تحصیلات دبیرستانی را در تهران انجام داد. دوره‌های تحصیلات دانشگاهی را در آلمان گذراند و در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰) از دانشگاه کلن در رشته‌های شرق‌شناسی، مردم‌شناسی و تاریخ قدیم درجهٔ دکتری گرفت. از سال ۱۳۵۰ (۱۹۷۱) در بخش مطالعات ایرانی در دانشگاه هامبورگ مشغول به تدریس زبان و ادبیات فارسی و فرهنگ ایران بوده‌است.

جلال خالقی مطلق از آغاز دههٔ ۱۳۵۰ ضمن اقامت و تدریس در کشور آلمان، پژوهش‌های گسترده‌ای در زمینهٔ ادبیات حماسی ایران و شاهنامه انجام داد. مقاله‌های تحقیقی او در مجلهٔ سیمرغ (نشریهٔ بنیاد شاهنامه فردوسی)، مجلهٔ دانشکدهٔ ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی، ایران‌نامه، ایران‌شناسی، کلک و نامهٔ ایران باستان انتشار می‌یافت. دو مجموعهٔ برگزیده از مقاله‌های او با عنوان‌های گل رنج‌های کهن (۱۳۷۲) و سخن‌های دیرینه (۱۳۸۱) در تهران به چاپ رسیده‌است.

مهم‌ترین دستاورد جلال خالقی مطلق، تصحیح شاهنامه فردوسی است در هشت دفتر که طی سال‌های ۱۳۶۶ تا ۱۳۸۶ در نیویورک زیر نظر احسان یارشاطر انتشار یافت. تصحیح شاهنامهٔ فردوسی، حاصل بیش از سی سال کار مداوم خالقی در گردآوری و بررسی کهن‌ترین دست‌نویس‌های شاهنامه و مقابلهٔ آنها با پیروی از روش‌های جدید تصحیح متون است. جلال خالقی در کار مقابلهٔ دست‌نویس‌ها از همکاری محمود امیدسالار و ابوالفضل خطیبی در دفترهای ششم و هفتم بهره گرفت. دورهٔ شاهنامهٔ خالقی در سال ۱۳۸۷ توسط مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در تهران تجدید چاپ شد. او هم‌اکنون به عنوان عضو هیئت علمی کنگره بین‌المللی هزاره شاهنامه فردوسی برگزیده شده‌است.[۱] وی عضو هیئت امنای بنیاد فردوسی است.[۲]

فعالیت‌های پژوهشی[ویرایش]

شاهنامهٔ فردوسی، پیرایش یکُمِ جلال خالقی مطلق

مختصری از فعالیت‌های علمی جلال خالقی مطلق:[۳]

  • نخستین تصحیح علمی ـ انتقادی شاهنامه در هشت دفتر، همراه با یادداشت‌های شاهنامه در سه دفتر و بیت یاب شاهنامه در یک دفتر که در مجموع ۱۲ مجلد، توسط انتشارات دایرةالمعارف بزرگ اسلامی چاپ شده‌است.
  • دومین تصحیح علمی - انتقادی شاهنامه در چهار دفتر، همراه با واژه‌نامه شاهنامه در یک دفتر و بیت یاب شاهنامه در یک دفتر که در مجموع ۶ مجلد، توسط انتشارات سخن چاپ شده‌است.
  • چهار دفتر منتخب مقالات دکتر جلال خالقی مطلق که سه دفتر از آن با نام‌های «شاهنامه و فرهنگ ایران»، «گلِ رنج‌های کهن» و «سخن‌های دیرینه» توسط انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری نشر سخن چاپ شده‌است و یک دفتر هم با نام «جای پای سال‌ها»، توسط انتشارات همیشه چاپ شده‌است.
  • ترجمهٔ کتاب «فرهنگ ریشه‌شناسی فارسی» اثر «پاول هرن» که توسط انتشارات مهرافروز چاپ شده‌است.
  • تألیف صدها مقاله و مدخل تخصصی در دانشنامه‌هایی چون ایرانیکا و دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و دیگر مجلات معتبر
  • تألیف کتاب زنان در شاهنامه که پایان‌نامه دکترای ایشان در دانشگاه کلن آلمان بوده و به زبان آلمانی نگارش شده‌است. این کتاب توسط فرهاد اصلانی و معصومه پورتقی، به زبان فارسی ترجمه شده و توسط انتشارات نگاه معاصر چاپ شده‌است.
  • فیلمنامه «زال و رودابه» که توسط انتشارات همیشه چاپ شده‌است.
  • مجموعه ترانه‌ها با عنوان «آهوی کوهی در دشت» که توسط انتشارات همیشه چاپ شده‌است.
  • تألیف کتاب «واج‌شناسی شاهنامه؛ پژوهشی در خوانش واژگان شاهنامه» که توسط انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری نشر سخن چاپ شده‌است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «همایش بین‌المللی هزارمین سال سرایش شاهنامه فردوسی:: کمیته علمی». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۱.
  2. بنیاد فردوسی شاخه توس::[پیوند مرده]
  3. «معرفی و پاسداشت دکتر «جلال خالقی مطلق» توسط سجاد آیدین‌لو». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۰.

پیوند به بیرون[ویرایش]