آزادسرو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

آزادسرو از ملازمانِ احمد بن سهل و معاصر فردوسی (قرن چهارم هجری) بود. وی نسب خود را به سام نریمان می‌رسانید و خویشتن را از نوادگان رستم می‌دانست.[۱] آزادسرو از بزرگ‌ترین راویانی بود که داستان‌های رزمِ رستم را به یاد داشت و کتابی در مورد رزم‌های رستم نوشت.[۲] فردوسی از او در شاه‌نامه، در آغازِ داستانِ کشته‌شدنِ رستم نام برده:

یکی پیر بدنام‌اش آزادسرو که با احمد سهل بودی به مرو
کجا نامهٔ خسروان داشتی تن و پیکر پهلوان داشتی
دلی پر ز دانش سری پر سخن زبان پر ز گفتارهای کهن
به سامِ نریمان، کشیدش نژاد بسی داشتی رزم رستم به یاد
بگویم سخن آنچه زو یافتم سخن را یک اندر دگر بافتم

چنین به نظر می‌رسد که فردوسی، آزادسرو را دیده، و این داستان را به صورت شفاهی از او شنیده است.[۳] اما با توجه به زمانی که احمدِ سهل می‌زیسته، بسیار بعید به‌نظر می‌رسد که آزادسرو و فردوسی با هم دیدار کرده باشند.[۴]

بنابر گفتهٔ ذبیح‌الله صفا، فردوسی، در به نظم درآوردنِ شاه‌نامه، از کتابی که آزادسرو در باب رزم‌های رستم نگاشته بود، استفاده کرده‌است.[۵] اما مجتبی مینوی عقیده داشت نامِ آزادسرو در شاه‌نامه ابومنصوری بوده، و فردوسی بنا به امانت‌داری، این نام را با داستانی که از او در کتاب بوده، در شاه‌نامهٔ خود آورده است.[۴]

به جز داستانِ کشته‌شدنِ رستم در شاه‌نامهٔ فردوسی، داستانِ دیگری نیز به نام داستانِ شبرنگ در دست است، که اصل آن به آزادسرو منسوب است:

کنون بشنو از گفتهٔ زادسرو چراغ صف صدر ماهان به مرو
که چون شد به مازندران پور زال همه دیو را کرد او پای‌مال[۶]

پانویس[ویرایش]

  1. حماسهٔ ملّی ایران، ص ۶۱
  2. حماسه‌سرایی درایران، ص ۵۲۶ و ۸۱
  3. فردوسی و شعر او، ص ۶۶
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ فردوسی و شعر او، ص ۶۷
  5. حماسه‌سرایی درایران، ص ۸۱
  6. حماسه‌سرایی درایران، ص ۳۲۳

منابع[ویرایش]

  • مینوی، مجتبی. فردوسی و شعر او. تهران: انتشارات معین ۱۳۸۵. شابک: ‎۹۶۴-۷۶۰۳-۶۸-۱
  • صفا، ذبیح‌الله. حماسه سرایی در ایران. چاپ هفتم، تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر ۱۳۸۴. شابک: ‎۹۶۴-۰۰-۰۶۳۵-۱
  • نولدکه، تئودور. حماسهٔ ملّیِ ایران. مترجم: بزرگ علوی. تهران: مؤسسهٔ انتشارات نگاه، ۱۳۸۴. شابک: ‎۹۶۴-۶۷۳۶-۷۹-۳