شاهنامه لکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شاهنامهٔ لکی
نویسنده حمید ایزدپناه (گردآورنده)
ناشر
ناشر فارسی: انتشارات اساطیر
محل نشر
مکان ناشر فارسی: تهران
تاریخ نشر
تاریخ نشر فارسی: ۱۳۸۴
شابک ۹۶۴–۳۳۱-۲۸۵–۲
تعداد صفحات ۲۹۲[۱]
قطع وزیری

شاهنامهٔ لکی مجموعه‌ای از اشعار حماسی که به زبان لکی سروده شده و در کتابی با همین عنوان توسط حمید ایزدپناه گردآوری شده و به چاپ رسیده‌است.[۲] تاریخ نگارش این اثر ادبی در پرده‌ای از ابهام قرار دارد.[۳] اگرچه نقلی معتبر در بین تاریخ‌نگاران، تاریخ سرودن این اثر را به زمان رستم شاه عباسی (۸۷۳ تا ۹۳۰ هـ. ق) نسبت می‌دهند؛ و متذکر می‌شوند که به فرمان وی این اثر ادبی به تقلید از شاهنامهٔ فردوسی با وزن هجایی که در لرستان آن زمان مرسوم بوده سروده شده‌است.

هرچند شاهنامهٔ لکی با شاهنامهٔ فردوسی در نام مکان‌ها و نام اشخاص تفاوت آشکار دارد،[۲] اشعار شاهنامهٔ لکی شامل داستان‌هایی ازجمله خبرآوردن رهام کابلی از اردوی تورانیان، شکست ایرانیان از تورانیان، داستان جستجوی دلیران ایرانی، جنگ کوزیب ماچینی با سام، آگاه‌شدن کیخسرو از ویرانی ایران، فرستادن قاصد اورنگ به خدمت زواره در زابل، حملهٔ رستم به سپاه توران و بالاخره رزم برزو با سپاه توران و پیروزی ایران است.[۲] نسخهٔ نخستینِ این کتاب شامل ۱۴۶۷ بیت بوده‌است؛ که هم‌اکنون بالغ بر ۳۰۳۳ بیت است.[۲][۴][۵]

از این منظومه دو دستنویس موجود است که دستنویس اصلی ۱۴۶۷ بیت و دستنویس دیگر ۳۰۳۳ بیت دارد. شاعر از شاهنامه به عنوان منبع سرودن این اثر استفاده نکرده، اما تأثیر فردوسی بر این اثر آشکار است و بیت‌هایی همانند «آسمان پولادین و زمین آهنین شد»، «زمین می‌لرزید از سم ستوران» نشان می‌دهد که شاعر نه تنها با شاهنامه فردوسی آشنا بوده است، بلکه بیت‌هایی از ان را آنچنان که مرسوم بوده از بر داشته است. با این حال شاعر توانسته به سبکی مستقل رسیده و استادی خود را در توصیف صحنه‌های رزمی میدان جنگ نشان دهد. شاعر این منظومه هیچگاه از خود احساسات قومی نشان نمی‌دهد و همه جا سخن از همهٔ ایران و ایرانیان و ایران‌دوستی است. این منظومه به قالب مثنوی و به وزن هجایی است (بیشتر ده یا یازده هجا).[۴]

نمونه‌ای از ابیات[ویرایش]

داستان حمله به ایران

شیران و بوران طایفه دستان ایسه خالین ولایت ایران
  • معنی: شیرها و ببرهای طایفهٔ دستان کنون که سرزمین ایران خالی‌ست.
بکرون چپو تمامی ایران خبر میاوو، و سیستان زمین
  • معنی: غارت کردند همه سرزمین ایران را و خبر را به سیستان بردند.
پیلتن میو جه ایران نوه مپوشو اسباب، پری رزم کین
  • معنی: می‌شود پهلوان در ایران نباشد و به قصد رزم و کین، ساز و برگِ رزم نپوشد؟

داستان دلیران و کنیز ایرانی[ویرایش]

گزیده‌ای از ابیات داستان هماون و جستجوی دلیران و کنیز ایرانی:

نه جستجو بین، ناگاه جهانگیر دیش نیشتین ئو جا کنیزی اسیر
زار زار مگریوا عاجز و بی‌کس موات یا دانای فرد فریادرس

منابع[ویرایش]

  1. «شاهنامهٔ لکی». adinehbook.com. بازبینی‌شده در ۲۲ فوریهٔ ۲۰۱۶. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ایزدپناه، حمید. شاهنامهٔ لکی. اساطیر. شابک ‎۹۶۴-۳۳۱-۲۸۵-۲. 
  3. مهدی زینی. «شاهنامهٔ لکی». 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ http://www.azargoshnasp.net/famous/ferdowsi/shahnamehlaki.pdf نقدی بر کتاب شاهنامهٔ لکی دکتر خالقی مطلق
  5. معصومه کرمی. «شاهنامهٔ لکی».