هویت ایرانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مردم در بازار، مشهد؛ ایران

هویت ایرانی حسی جمعی از سوی مردمان ایرانی متعلق به سرزمین‌های تاریخی ایران است. این حس هویت، که هم از نظر جغرافیایی و هم از نظر تاریخی تعریف می‌شود، از یک تجربهٔ تاریخی و سنت فرهنگی مشترک بین مردمی که در ایران زمین زیسته‌اند تکامل یافته و در اسطوره‌ها و افسانه‌ها و نیز تاریخ آن مشترک است. این هویت با کشیدن مرز بین ایرانیان و دیگران یعنی ایران و انیران، ایران و توران، ایران و روم، عجم در برابر عرب، تاجیک/تاریک در برابر ترک، ایران و هند، ایران و فرنگ، تعریف و متمایز شد. این نوع هویت از سوی ادبای ایران شرح، منتقل و به طور پیوسته بازسازی شد.

احمد اشرف در انتهای اثرش هویت ایرانی، یک آمارگیری رسمی از ۲۸ مرکز استان ایران در سال ۱۳۸۰ را بیان می‌کند که برپایهٔ آن ۶۸ درصد مردم ایران به هویت ایرانی خود می‌بالند. «آن‌هایی که از سطح پایین آموزشی برخوردار بودند، درجات بیشتری از احساس هویت ملی را بروز دادند: ۸۲ درصد افراد بدون آموزش یا دارای آموزش ابتدایی در مقایسه با ۸۶ درصد دارای آموزشی متوسطه و ۸۰ درصد افراد در سطح آموزش عالی، احساس بیشتری نسبت به هویت ملی داشته‌اند.»

عرب‌ستیزی ایرانی همپایهٔ بایستهٔ ملی‌گرایی ایرانی بیان شده امّا با مفهوم نوین عرب‌ستیزی سازگار نیست؛ برخی نویسندگان ایرانی برای هویت‌یابی ایرانی و تعریف «ایرانی» به‌عنوان یک ملّت، به «تصویر بیگانه‌نمای عرب پناه برده‌اند»، آنان «عرب بیگانه» را در برابر «هویت ایرانی» جای می‌دهند، چرا که نمی‌توانستند مستقیماً قدرت‌ها را نقد کنند؛ «عرب» نزد آنان، استعاره‌ای است از همهٔ مردم عرب، عرب‌زبان و حتی همهٔ مسلمانان.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. بلوندل سعد، جویا. عرب ستیزی در ادبیات معاصر ایران. ترجمهٔ فرناز حائری. تهران: کارنگ. فصل پنجم. شابک ‎۹۶۴۶۷۳۰۶۴۷.