انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۹۶)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
انتخابات دوازدهمین دورهٔ ریاست‌جمهوری ایران
ایران
۱۳۹۲ →
اعضا
۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۶
هیئت دولت
← ۱۴۰۰

  H-rouhani.jpg Ebrahim Raeesi 2 cropped.jpg Mohammad Bagher Ghalibaf 6.jpg
نامزد حسن روحانی سید ابراهیم رئیسی محمدباقر قالیباف
حزب اعتدال و توسعه
جامعهٔ روحانیت
جامعهٔ روحانیت مستقل
اتحاد اصلاح‌طلبان
اعتدال‌گرایان
جمنا
جامعه مدرسین
جمنا
پیشرفت و عدالت
گرایش اعتدال‌گرا اصولگرا اصولگرا

  Eshaq Jahangiri at Interior Ministry for 2017 presidential nomination 13.jpg Mostafa Mir-Salim registration at 2017 presidential election.jpg Mostafa Hashemitaba (cropped).jpg
نامزد اسحاق جهانگیری سید مصطفی میرسلیم سید مصطفی هاشمی‌طبا
حزب کارگزاران مؤتلفه کارگزاران
اتحاد - مؤتلفه -
گرایش اصلاح‌طلب اصولگرا اصلاح‌طلب

Iran counties.png

شهرستان‌ها و استان‌های ایران

رئیس‌جمهور کنونی

حسن روحانی
اعتدالگرایان

دوازدهمین دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری ایران در روز جمعه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۶ برگزار خواهد شد.[۱][۲] [۳] همزمان پنجمین انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا نیز برگزار خواهد شد.[۴] نام‌نویسیِ داوطلبان از روز ۲۲ فروردین ۱۳۹۶ آغاز شد و تا ۵ روز ادامه داشت. پس از اعلام نام نامزدهای تأیید صلاحیت‌شده، ایشان از ۸ تا ۲۷ اردیبهشت (جمعاً به‌مدتِ ۲۰ روز) برای تبلیغات انتخاباتی فرصت خواهند داشت.[۵] رئیس جمهور فعلی، حسن روحانی، مجاز به شرکت در انتخابات برای دومین بار پیاپی است.

روند برگزاری

بر اساس مادهٔ ۳ قانون انتخابات ریاست جمهوری، وزارت کشور موظف است حداقل پنج ماه پیش از پایان دوره چهار ساله ریاست جمهوری (۱۲ اسفند) مقدمات اجرای انتخابات را فراهم آورد.

نام‌نویسی نامزدان از سه‌شنبه ۲۲ ام تا شنبه ۲۶ فروردین انجام شد. تبلیغات نیز از ۸ تا ۲۷ اردیبهشت پس از اعلام نامزدان تأییدشده خواهد بود.

انتخابات جمعه ۲۹ اردیبهشت انجام می‌شود.[۶]

روش

انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران با روش دومرحله‌ای برای یک دورهٔ چهار ساله انجام می‌شود. در صورتی که هیچ نامزدی نتواند اکثریت مطلق (۱+۵۰٪) را به‌دست‌آورد، انتخابات در روز جمعهٔ بعدی بین دو نامزدی که بیشترین رأی را آورده باشند انجام خواهد شد.[۷]

تشخیص صلاحیت افرادی که برای نامزدی نام‌نویسی می‌کنند به عهدهٔ شورای نگهبان قانون اساسی است. در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران شروط زیر برای نامزدهای ریاست‌جمهوری آورده شده:

  • رجل مذهبی و سیاسی
  • ایرانی‌الاصل
  • تابع ایران‏
  • مدیر و مدبر
  • دارای حسن سابقه و امانت و تقوی‏
  • مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران‏
  • مؤمن و معتقد به مذهب رسمی کشور

زمان‌بندی

برنامه زمان‌بندی انتخابات دوازدهمین دوره ریاست جمهوری ایران به شرح زیر است:[۸]

  • ۲۲ فروردین ۹۶: صدور دستور شروع انتخابات توسط وزیر کشور
  • ۲۲ تا ۲۴ فروردین ۹۶: تشکیل هیئت اجرایی توسط فرمانداری‌ها
  • ۲۲ تا ۲۶ فروردین ۹۶: ثبت نام از داوطلبان به مدت ۵ روز (از زمان صدور دستور شروع انتخابات)
  • ۲۷ تا ۳۱ فروردین ۹۶: رسیدگی به صلاحیت داوطلبان توسط شورای نگهبان
  • ۱ تا ۵ اردیبهشت ۹۶: تمدید مهلت رسیدگی به صلاحیت داوطلبان توسط شورای نگهبان
  • ۶ تا ۷ اردیبهشت ۹۶: انتشار اسامی نامزدها توسط وزارت کشور
  • ۸ تا ۲۷ اردیبهشت ۹۶: تبلیغات انتخاباتی نامزدها
  • ۲۸ اردیبهشت ۹۶: ممنوعیت تبلیغات انتخاباتی نامزدها
  • ۲۹ اردیبهشت ۹۶: اخذ رأی

نامزدان

نام‌نویسی از نامزدان از ۲۲ تا ۲۶ فروردین انجام شد. در پایان روند نام‌نویسی که در ساختمان وزارت کشور انجام گرفت، جمعاً ۱۶۳۶ نفر ثبت‌نام کردند؛ از این تعداد ۱۳۷ نفر زن و ۱۴۹۹ نفر مرد بودند. جوان‌ترین ثبت‌نام کننده ۱۸ سال و مسن‌ترین ۹۲ سال داشت.[۹]

نامزدهای تأیید شده از سوی شورای نگهبان

در ۳۱ فروردین ۱۳۹۶ ستاد انتخابات کشور با صدور اطلاعیه شماره هشت خود، شش نامزد احراز صلاحیت شده انتخابات ریاست‌جمهوری را معرفی کرد:[۱۰]

گرایش نام نامزد نگاره حزب حامیان سمت‌های کلیدی تحصیلات
اعتدال‌گرا حسن روحانی[۱۱]
Hassan Rouhani registration at 2017 presidential election.jpg
اعتدال و توسعه
جامعه روحانیت مبارز
اصلاح‌طلبان
اعتدال‌گرایان
رئیس‌جمهور کنونی
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام
نمایندهٔ مجلس خبرگان رهبری
دبیر شورای عالی امنیت ملی دولت هاشمی رفسنجانی و خاتمی
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی دوره دوم تا پنجم
دکترای حقوق اساسی
اصول‌گرا سید ابراهیم رئیسی[۱۲]
Ebrahim Raisi 2015.jpg
جامعه روحانیت مبارز جمنا متولی آستان قدس رضوی
نمایندهٔ مجلس خبرگان رهبری
دادستان پیشین کل کشور
معاون اول پیشین قوه قضائیه
رئیس پیشین سازمان بازرسی کل کشور
دکترای فقه و حقوق
محمدباقر قالیباف[۱۳]
Mohammad Bagher Ghalibaf 5.jpg
مستقل جمنا
پیشرفت و عدالت
شهردار تهران
فرمانده پیشین نیروی انتظامی
نماینده رئیس‌جمهور خاتمی در ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز
فرمانده پیشین نیروی هوایی سپاه پاسداران
نامزد تأییدشدهٔ انتخابات ریاست جمهوری در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۹۲
دکترای جغرافیای سیاسی
سید مصطفی میرسلیم[۱۴]
Mostafa Mirsalim at ICP convention 01.jpg
مؤتلفه اسلامی مؤتلفه اسلامی عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام
رئیس شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی
سرپرست نهاد ریاست‌جمهوری و مشاور عالی رئیس‌جمهور خامنه‌ای
وزیر ارشاد دولت دوم هاشمی رفسنجانی
سرپرست پیشین شهربانی کل کشور
کارشناسی ارشد مکانیک
اصلاح‌طلب اسحاق جهانگیری[۱۵]
Eshagh Jahangiri 01.jpg
کارگزاران سازندگی معاون اول رئیس‌جمهور
رئیس پیشین حزب کارگزاران سازندگی
وزیر معادن و فلزات دولت اول خاتمی
وزیر صنایع و معادن دولت دوم خاتمی
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی دوره دوم و سوم
دکترای مدیریت صنعتی
سید مصطفی هاشمی‌طبا[۱۶]
SeyedMostafaHashemiTaba12.jpg
کارگزاران سازندگی وزیر صنایع سنگین دولت باهنر
وزیر صنایع دولت اول موسوی
رئیس سازمان تربیت بدنی دولت دوم هاشمی رفسنجانی و دولت اول خاتمی
رئیس پیشین کمیته ملی المپیک ایران
نامزد تأییدشدهٔ انتخابات ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۰
کارشناسی ارشد نساجی

نامزدهای احراز صلاحیت نشده

چندین نفر از شخصیت‌های مشهور در این دوره صلاحیتشان احراز نشد. برخی از مشهورترین تأییدنشدگان:

محمود احمدی‌نژاد رئیس جمهور پیشین، مهمترین تأییدنشدهٔ این دوره بود. همچنین حمید بقایی معاون اجرایی او در دولت دهم نیز تأیید نشد.

علیرضا زاکانی نمایندهٔ پیشین مجلس و حمیدرضا حاجی‌بابایی وزیر آموزش و پرورش دولت دهم، دو تن از پنج نامزد نهایی جبهه مردمی انقلاب اسلامی (جمنا) بودند که صلاحیتشان تأیید نشد.

از دیگر چهره‌‌های سرشناس دولت احمدی‌نژاد، همچنین مسعود زریبافان رئیس بنیاد شهید، صادق خلیلیان وزیر کشاورزی، محمدمهدی زاهدی وزیر آموزش و پرورش، سید احمد موسوی معاون حقوقی و مجلس، به تأیید شورای نگهبان نرسیدند.

از دیگر نمایندگان کنونی و پیشین مجلس نیز محمدعلی پورمختار ،موسی‌الرضا ثروتی، عوض حیدرپور، محسن رهامی، حسن سبحانی، قاسم شعله‌سعدی، اعظم طالقانی، سید احمد کاشانی، مصطفی کواکبیان، عبدالحسین مقتدایی، علیرضا منادی، حسن نوروزی، علی یوسف‌پور تأیید‌ صلاحیت نشدند.

همچنین در میان این افراد نام سید محمد غرضی نامزد انتخابات ریاست جمهوری دور پیش، سید هاشم بطحایی گلپایگانی عضو مجلس خبرگان رهبری و محمد هاشمی رفسنجانی رئیس پیشین سازمان صدا و سیما نیز به چشم می‌خورد.

رقابت‌های انتخاباتی

رقابت‌های انتخاباتی قانونی، رسما از هنگام اعلام صلاحیت‌ها تا دو روز پیش از انتخابات انجام می‌شود. دیروز انتخابات هرگونه تبلیغات ممنوع است.

جمنا

جبههٔ مردمی نیروهای انقلاب اسلامی تشکلی است ائتلافی، که عمدتاً از اصولگرایان تشکیل شده‌است. از میان پنج نامزد نهایی این جبهه چهار تن ثبت‌نام کردند که در نهایت دو نفر از ایشان تأیید صلاحیت شدند. حمیدرضا حاجی‌بابایی و علیرضا زاکانی دو نامزدی بودند که صلاحیتشان احراز نشد.

مهرداد بذرپاش دیگر نامزد نهایی جبهه نیز پس از حضور در وزارت کشور، از نام‌نویسی انصراف داد.

بدین ترتیب سید ابراهیم رئیسی و محمدباقر قالیباف نامزدان اصلی جمنا در انتخابات معرفی شدند[۱۷]

رئیسی

قالیباف

حامیان دولت

از طرف دولت یازدهم، حسن روحانی رئیس‌جمهور و نیز اسحاق جهانگیری معاون‌اول به عنوان نامزد پوششی روحانی در انتخابات شرکت کردند.

روحانی

حسن روحانی رئیس‌جمهور، برای دومین دورهٔ پیاپی در انتخابات نام‌نویسی کرد.

شورای سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان از او اعلام حمایت کردند.[۱۸]

جهانگیری

بیشتر رسانه‌ها که پیشتر از ثبت‌نام گزینه‌ای پوششی یا ضربه‌گیر یا حمایتی برای حمایت از روحانی در انتخابات خبر می‌دادند،[۱۹] اسحاق جهانگیری را که در آخرین ساعت ثبت‌نام در انتخابات در وزارت کشور حضور به هم رساند، نامزد پوششی روحانی معرفی کردند.[۲۰][۲۱][۲۲][۲۳][۲۴][۲۵]

محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت نیز پس از نام‌نویسی وی صراحتا گفت که جهانگیری برای دفاع از دولت در انتخابات نام‌نویسی نمود، و او مکمل روحانی است.[۲۶]

با این حال، جهانگیری بعدتر پوششی بودن خود برای روحانی را تأیید نکرد و گفت خودم می‌خواهم رئیس‌جمهور شوم.[۲۷]

همچنین برخی رسانه‌ها جهانگیری را نامزد احتیاطی تحلیل کردند، یعنی نامزدی که در صورتی که احتمال موفق نشدن روحانی افزایش یافت، جایگزین روحانی شود.[۲۸][۲۹]

میرسلیم

سید مصطفی میرسلیم به عنوان نامزد نهایی حزب مؤتلفهٔ اسلامی در انتخابات شرکت کرد.

هاشمی طبا

سید مصطفی هاشمی‌طبا از بنیان‌گذاران حزب کارگزاران سازندگی که در سال ۱۳۸۰ نیز در انتخابات شرکت کرده‌بود، در این انتخابات حضور پیدا کرد.

نتیجه‌ها

ویرایش • بحث  نتیجهٔ انتخابات
نامزد گرایش تشکل سیاسی حامیان رأی ٪
اسحاق جهانگیری اصلاح‌طلب کارگزاران -
سید ابراهیم رئیسی اصولگرا جامعهٔ روحانیت جمنا
جامعه مدرسین
حسن روحانی اعتدال‌گرا اعتدال و توسعه
جامعهٔ روحانیت
اعتدال‌گرایان
اصلاح‌طلبان
محمدباقر قالیباف اصولگرا مستقل جمنا
پیشرفت و عدالت
سید مصطفی میرسلیم اصولگرا مؤتلفه مؤتلفه
سید مصطفی هاشمی‌طبا اصلاح‌طلب کارگزاران -
رأی‌های سفید و باطله
مجموع کل رأی‌ها
رأی‌های گرفته/درصد مشارکت داخلی
رأی‌های درست
رأی‌های سفید و باطله
رأی‌ندادگان
واجدان شرایط رأی‌دهی داخلی ۵۵ میلیون و ۹۳۶ هزار (ثبت احوال)
۵۶ میلیون و ۹۶۶ هزار (سازمان آمار)
واجدان شرایط رأی‌دهی خارجی ~ ۲٫۵ میلیون
منبع:

واجدان شرایط داخلی[۳۰] واجدان شرایط خارجی[۳۱]

منابع

  1. . ایسنا. http://www.isna.ir/news/95040108400/۲۹-اردیبهشت-و-5-خرداد-روزهای-پیشنهادی-وزارت-کشور-برای-برگزاری. 
  2. «پاسخ شورای نگهبان به نامه وزارت کشور دربارهٔ زمان برگزاری انتخابات دوازدهمین دوره ریاست جمهوری». ۶ مرداد ۱۳۹۴. 
  3. «خبر فوری/ ۶ کاندیدای انتخابات ۲۹ اردیبهشت مشخص شدند». ایران آنلاین، ۳۱ فروردین ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  4. «قانون اصلاح قانون تجمیع انتخابات دوره پنجم شوراهای اسلامی با دوره یازدهم ریاست جمهوری». روزنامهٔ رسمی. بازبینی‌شده در دی ماه ۱۳۹۴. 
  5. جدول زمان‌بندی سه انتخابات سال 96 مشخص شد
  6. «۲۲الی۲۶ فروردین زمان ثبت‌نام داوطلبان انتخابات ریاست جمهوری ۹۶/ ۲۰روز فرصت تبلیغات». ۲۱ مرداد ۱۳۹۶. 
  7. «قانون انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران». سایت اطلاع‌رسانی شورای نگهبان. بازبینی‌شده در ۰۶-۰۴-۲۰۱۷. 
  8. اعلام زمان‌بندی دوازدهمین انتخابات ریاست‌جمهوری ایسنا
  9. «۱۶۳۶ نفر کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری شدند». ایسنا، ۲۶ فروردین ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۱۵ آوریل ۲۰۱۷. 
  10. «اعلام اسامی نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم». ایسنا، ۳۱ فروردین ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۲۰ آوریل ۲۰۱۷. 
  11. «روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم ثبت‌نام کرد». تسنیم. ۲۵ فروردین ۱۳۹۶. 
  12. «حجت الاسلام رئیسی در انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کرد». مهر. ۲۵ فروردین ۱۳۹۶. 
  13. «محمدباقر قالیباف در انتخابات ریاست جمهوری نام‌نویسی کرد». ایرنا. ۲۶ فروردین ۱۳۹۶. 
  14. «میرسلیم برای انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کرد». ۲۲ فروردین ۱۳۹۶. 
  15. «جهانگیری داوطلب نامزدی ریاست جمهوری دوازدهم شد». ایرنا. ۲۶ فروردین ۱۳۹۶. 
  16. «مصطفی هاشمی طبا داوطلب کاندیداتوری انتخابات ریاست جمهوری شد». ۲۴ فروردین ۱۳۹۶. 
  17. «بیانیه جبهه مردمی نیروهای انقلاب: جمنا نامزد پوششی ندارد/رئیسی و قالیباف نامزدهای اصلی جبهه مردمی هستند». باشگاه خبرنگاران جوان. ۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  18. «عارف: نامزد نهایی شورای سیاست گذاری اصلاح طلبان روحانی است». فارس. ۲۲ اسفند ۱۳۹۵. 
  19. «قطعی شدن کاندیدای پوششی از زبان عارف/ روحانی کاندیدای اصلی اصلاح‌طلبان معرفی شد». خبرآنلاین. ۱۴ فروردین ۱۳۹۶. 
  20. «ویدیو.. ثبت‌نام جهانگیری به عنوان نامزد پوششی برای روحانی …». العربیه. ۲۶ فروردین ۱۳۹۶. 
  21. «شهاب‌الدین طباطبایی اعلام کرد: جهانگیری کاندیدای حمایتی است نه پوششی». تسنیم. ۲۸ فروردین ۱۳۹۶. 
  22. «قدرت‌الله علیخانی: نامزد پوششی ایده هاشمی بود/ نظر آیت‌الله هم جهانگیری بود». جماران. ۲۸ فروردین ۱۳۹۶. 
  23. «دلیل معرفی جهانگیری به عنوان کاندیدای پوششی». الف. ۲ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  24. «حضرتی:جهانگیری تنها کاندیدای پوششی جریان اصلاحات است». ایران، ۲۸ فروردین ۱۳۹۶. 
  25. «مرعشی: آیت‌الله هاشمی پیش از فوت از جهانگیری به عنوان کاندیدای پوششی نام برده بودند». آنا. ۲۷ فروردین ۱۳۹۶. 
  26. «جهانگیری برای دفاع از دولت ثبت‌نام کرد/ وضعیت بانک‌ها بحرانی نیست/ افتتاح پروژه‌های عمرانی توسط روحانی و جهانگیری انتخاباتی نیست». فارس. ۲۹ فروردین ۱۳۹۶. 
  27. «جهانگیری:خودم می‌خواهم رئیس‌جمهور شوم!». تابناک. ۶ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  28. «جهانگیری نامزد پوششی یا رقیب روحانی؟ / چرخش اصلاح طلبان به سمت آقای معاون اول». افکار. ۳۰ ۱۳۹۶. 
  29. «چرا شورای عالی جهانگیری را «کاندیدای احتیاطی» دانست، نه «کاندیدای پوششی» !». تابناک. ۲۷ فروردین ۱۳۹۶. 
  30. «معاون وزیر کشور: واجدین شرایط شرکت در انتخابات ۹۶ بیش از ۵۵ میلیون نفر هستند». دولت. ۲۸ بهمن ۱۳۹۵. 
  31. «انتخابات رياست جمهوري در 103 کشور برگزار مي شود». رسالت، ۷ اردیبهشت ۱۳۹۶.