عهدنامه فینکنشتاین
عهدنامه فینکنشتاین (به انگلیسی: Treaty of Finckenstein) قراردادی دفاعیست که بین ایران و فرانسه امضا شد. این عهدنامه در ۱۳ اردیبهشت ۱۱۸۶ ه.خ. برابر ۴ مهٔ ۱۸۰۷ میلادی و مطابق ۲۵ صفر ۱۲۲۲ ه.ق.، در شهر فینکنشتاین در لهستان امروزی میان نمایندگان فتحعلی شاه قاجار و ناپلئون بناپارت منعقد شد. این قرارداد در ۱۶ ماده و با هدف مدرنسازی ارتش قاجار بین طرفین به امضا رسیدهاست. عهدنامهٔ فینکنشتاین پس از امضا توسط فتحعلی شاه قاجار، توسط هیئتی دیپلماتیک به ریاست عسگرخان افشار ارومیهای به دربار ناپلئون بناپارت ارسال شد. نسخهای از این معاهده به زبان ترکی در موزه تاریخ فرانسه نگهداری میشود. نسخهٔ فارسی آن در ادارهٔ اسناد دیپلماسی وزارت امور خارجه بخش محرمانه موجود است.
- ماده سوم- آن که، جناب امپراطور اعظم ادای شهادت نمود که مملکت گرجستان ملک حلال موروثی اعلیحضرت پادشاه ایران میباشد و حقیقت مطلب بر جناب امپراطور مشخص و معلوم است.
ناپلئون تعهد کرد که در برگرداندن گرجستان به ایران و مجبور ساختن روسیه به واگذار نمودن آنجا تلاش نماید و برای اصلاح و تقویت سپاه ایران اسلحه و توپ و تفنگ و مهندس و معلم به ایران بفرستد.
از سوی دیگر فتحعلیشاه نیز متعد میشود تا با انگلستان اعلام جنگ کند و تمام اتباع بریتانیا را از ایران بیرون کند. به علاوه ایران تعهد میکند که افغانهای رعیت خود را به حمله به هند وادارد و در صورت ارادهٔ ناپلئون به لشکرکشی به هند از راه ایران به آنها اجازهٔ عبور بدهد و بنادر و سواحل بحر عجم خلیج فارس را در اختیار نیروی دریایی فرانسه قرار دهد.
- ماده هشتم- آن که، بنابر موافقت این دو دولت بهیّه، از جانب شوکت جوانب اعلیحضرت قدر قدرت، پادشاه جم جاه ممالک ایران از هر جهت قطع مکاتبه و مراسله با قرال انگلیس گردیده، از جانب دولت علیّه ایران متعهد شوند که بنای خصومت با ایشان گذاشته، بهجهت دفع آنها عساکر روانه نمایند و بنابراین مطلب ایلچی سرکار شوکتمدار پادشاهی که به جانب هند و انگلیس رفته به ارجاع و احضار او امر فرمایند و از جانب انگلیس و کمپانی آنچه بالیوز و وکلای قرال انگلیس در سواحل بنادر بحر عجم(خلیج فارس) و ولایات ایران اقامت نموده باشند آنها را مطرود و اموال و امتعه انگلیس ضبط شده، تجارت ایشان را برّاً و بحراً از جانب ایران مقطوع نمایند و فرمان قضاجریان پادشاهی در این خصوص از مصدر عزّ و شأن صادر گردد و در اثنای این مخاصمه از طرف انگلیس بهجهت سفارت یا بهانه دیگر، هر گونه سفیری که به جانب آستان فلکبنیان پادشاهی عزیمت نمایند ایشان را مطرود و مردود نموده، راه ندهند.
با این حال، فرانسه در جنگ دیپلماتیک در ایران شکست خورد و موفق به اجرای هیچ یک از مفاد عهدنامه نشد. انگلستان در ۱۲ مارس ۱۸۰۹، با امضای عهدنامه مجمل و پس از آن در ۱۴ مارس ۱۸۱۲ با امضای عهدنامه مفصل، ایران را وادار به اخراج فرانسویها از خاک خود کرد. ناپلئون عهدشکنی کرد. او با امضای قرارداد تیلسیت با روسیه به هیچ کدام از تعهدات قبلی خود در قبال ایران عمل نکرد.
جستارهای همسو [ویرایش]
منابع [ویرایش]
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا، «Treaty of Finckenstein»، ویکیپدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۸ دسامبر ۲۰۱۱).
- Google Books Search
- تاریخ ایران بعد از اسلام.عباس اقبال آشتیانی چاپ سوم ۱۳۸۹-تهران
- متن عهدنامه فین کناشتاین [۱]
