تکله‌مکان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۸°۵۳′۲۸″ شمالی ۸۲°۱۰′۴۰″ شرقی / ۳۸.۸۹۱۱۱° شمالی ۸۲.۱۷۷۷۸° شرقی / 38.89111; 82.17778

نمای ماهواره‌ای از تکله‌مکان.
نمایی از بیابان تکله‌مکان.

بیابان تَکله‌مکان (چینی: 塔克拉玛干沙漠; پینیین: Tǎkèlāmǎgān Shāmò; اویغور: تەکلیماکان قۇملۇقی‎, خط لاتین اویغور: Täklimakan qumluqi) بزرگ‌ترین بیابان کشور چین و هیجدهمین بیابان بزرگ جهان است.

این بیابان در غرب چین، در استان سین‌کیانگ و در حوضه آبریز تاریم واقع شده‌است. مساحت تکله‌مکان ۲۷۰ هزار کیلومتر مربع، درازای آن هزار کیلومتر و پهنای آن ۴۰۰ کیلومتر است.

هسته اصلی تکله‌مکان را تپه‌های شن‌های روان تشکیل می‌دهند که رشته‌هایی از واحه‌ها در پیرامون آن قرار گرفته‌اند. دو شاخه اصلی جاده ابریشم از کناره شمالی و کناره جنوبی تکله‌مکان می‌گذشت. نام تکله‌مکان را دگرگون‌شده واژه «تَرک مکان» به معنی مکان متروکه دانسته‌اند.[۱]

شهرهای اصلی واحه‌ای تلکه‌مکان که از آب‌های کوه‌های پیرامون این بیابان آبیاری می‌شوند عبارتند از: کاشغر، ختن، یارکند، نیا در جنوب، کوچه و تورفان در شمال، و لولان و دونهوآنگ در شرق.

پیشینه تاریخی و جزئیات جغرافیایی تکله‌مکان توسط کاشفان نامداری چون سون هدین (۱۹۵۲-۱۸۶۵) و آورل استاین (۱۹۴۳-۱۸۶۲) تشریح شد. کاوش‌ها نشان می‌دهد که در زمان‌های قدیم در مکان‌هایی چون دندان‌اویلیق، نیا، اندره و لولان شهرهایی پررونق وجود داشته که زیر نفود فرهنگی ایران، هند، تخارها، یونانی‌ها و چینی‌ها بوده‌اند.[۲]

منابع[ویرایش]

  1. Encyclopaedia Iranica: TAKLAMAKAN.
  2. Encyclopaedia Iranica: TAKLAMAKAN.
  • Wikipedia contributors, "Taklamakan Desert," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed March 20, 2011).