عبدالله اوجالان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عبدالله اوجالان
Abdullah Öcalan.png
عبدالله اوجالان
شناسنامه
معروف به سَروک آپو (Serok Apo)
زادروز ۴ آوریل ۱۹۴۸
زادگاه روستای عُمَرلی،ناحیه هالفَتی، استان شانلی‌اورفه، ترکیه
اطلاعات سیاسی
حزب سیاسی حزب کارگران کردستان
سمت رهبر و بنیانگدار حزب کارگران کردستان

عبدالله اوجالان (زاده ۴ آوریل 01948 ۱۹۴۸ میلادی، استان شانلی‌اورفه کردستان ترکیه) که در میان پیروانش به نام سَروک آپو (Serok Apo) نیز مشهور است رهبر و بنیانگدار حزب کارگران کردستان، که یک گروه چپگرا و مسلح در ترکیه است. این حزب در برابر سرکوب کردهای ترکیه علیه دولت ترکیه تاسیس شد.

وی این حزب را در پاییز ۱۹۷۸ در روستای فیسِ شهرستان لیجه در استان دیار بکر تاسیس کرد. این سازمان به مبارزه مسلحانه با دولت ترکیه می‌پردازد. دولت ترکیه مدعی است سی هزار نفر در جریان درگیری نیروهای این حزب با ارتش ترکیه کشته شده‌اند. این حزب در واکنش به تحولات جهانی در سال ۲۰۰۲ هشتمین کنگره خود را بر‌گزار کرد و ضمن اعلام انحلال حزب کارگران کردستان ترکیه، «کنگرهٔ آزادی و دمکراسی کردستان» را تاسیس کرد و اوجالان را همچنان بعنوان رهبر معرفی کرد.[۱]

زندگی[ویرایش]

عبدالله اوجالان در عُمَرلی، یکی از روستاهای ناحیه هالفَتی در استان اورفه ترکیه به دنیا آمد. پس از اتمام دبیرستان و ترک روستا به تحصیل در رشته علوم سیاسی در دانشگاه آنکارا پرداخت.

وی پس از پایان دانشگاه به عنوان کارمند در دیاربکر واقع در جنوب شرقی ترکیه مشغول به کار شد. اوجالان هم اکنون در زندانی در جزیره امرالی در نزدیکی استانبول دوران محکومیت حبس ابد خود را می‌گذراند.

دستگیری[ویرایش]

راهپیمایی هواداران اوجالان در لندن ۲۰۰۳

اوجالان (26 بهمن ۱۳۷۷) دستگیر شد. خبری دستگیری وی را بولنت اجویت نخست وزیر وقت ترکیه اعلام کرد. وی گفت که جزئیات دستگیری وی هیچگاه افشا نخواهد شد. به گفته او اوجالان در عملیاتی که توسط سازمان اطلاعات ارتش ترکیه و سازمان اطلاعات ترکیه (میت) طی ده روز انجام دادند انجام شد. وی محل دستگیری اوجالان را اعلام نکرد. درباره جزئیات دستگیری وی و همکاری کشورهای مختلف در آن مطالب مختلفی در رسانه‌ها منتشر گردید.

دولت ترکیه با استقرار نیروهای نظامی خود در مرز سوریه این کشور را تهدید به حمله نظامی در صورت عدم اخراج اوجالان از آن کشور کرد. اوجالان در پی این تهدید سوریه را به مقصد روسیه ترک کرد. وی در ماههای بعد به برخی کشورهای دیگر از جمله ایتالیا و یونان رفت و در محل اقامت سفیر یونان (یونان بر سر اختلاف ارضی و اختلاف ترک‌ها و یونانی‌ها در قبرس دارای روابطی وخیمی در نیم قرن اخیر بوده‌اند) مستقر شد. اوجالان سفارت یونان را به همراه وکیلان خود و چند مقام کنیایی به قصد فرودگاه نایروبی جهت سفر به یک کشور آفریقایی دیگر ترک می‌کند اما اتومبیل وی در مسیر ناپدید می‌شود. یک روز بعد اجویت نخست وزیر ترکیه خبر دستگیری و انتقال وی به ترکیه را منتشر ساخت و تلویزیون ترکیه تصاویری از وی با دست و پای بسته در کنار دو نیروی امنیتی دیگر نشان داد.

دولت یونان هر گونه همکاری با دولت ترکیه برای دستگیری وی را تکذیب کرد در بیانیه سفارت یونان در واشنگتن آمده بود که وی اجازه یافت در سفارت آن کشور در نایروبی بماند تا راه حلی برای مشکل وی بر اساس استاندارهای اتحادیه اروپا یافت شود. یا این حال افکار عمومی و مطبوعات یونان به شدت علیه پانگراس وزیر خارجه، بر انگیخته شده و انتقادات تندی علیه وی ابراز شد. کردها نیز سفارت خانه‌های یونان را مورد حمله قرار دادند. وکیل اوجالان نیز گفت بود مقامات یونانی موکلش را فریب داده‌اند.[۲]

واکنش کشورها[ویرایش]

بسیاری از رهبران کشورهای اروپایی از دولت ترکیه خواستند که وی را عادلانه محاکمه کرده و از اعدام او خودداری کند. ایگور ایوانف وزیر امور خارجه روسیه خواستار محاکمه عادلانه وی همراه با حضور ناظران بین‌المللی شد. دولت هلند نیز خواستار محاکمه وی بر اساس معیارهایی اروپایی شد. بازرسی ویژه سازمان ملل در امور شکنجه نیز خواستار آن شد تا دولت ترکیه به ناظران اجازه بازدید از نحوه رفتار با وی را بدهد. گرهارد شرودر صدر اعظم آلمان نیز خواستار محاکمه وی در دادگاه مستقل و عادلانه شد. دولت اسپانیا نیز نسبت به اعدام وی هشدار داد با این حال دولت ترکیه مانع از ورود وکلای آلمانی وی به ترکیه شد.

واکنش کردها[ویرایش]

در پی انتشار خبر دستگیری وی، کردهای هوادار اوجالان به سفارت خانه‌های کشورهای یونان، کنیا، اسرائیل و ترکیه حمله کرده و سفارت خانه‌های این کشورها را در اغلب کشورهای اروپایی تصرف کردند و برخی دیپلمات‌ها را گروگان گرفتند. حزب کارگران از هوادارن خود خواست که به اشغال سفارتخانه‌ها خاتمه دهند. کنیا، یونان و اسرائیل سفارتخانه‌های خود را در برخی کشورها تعطیل کردند.
اعتراضات، تظاهرات‌ها و گروگانگیری تا چند روز در ترکیه، ارمنستان، لبنان، و اغلب کشورهای اروپایی دنبال شد که در جریان آن چند نفر کشته و صدها نفر زخمی شدند. در داخل ترکیه مردم از دستگیری وی ابراز شادمانی کردند، گرچه همزمان کردها در چندین شهر تظاهرات کردند.
شایعه همکاری سازمان اطلاعات اسرائیل موساد در دستگیری وی منجر شد تا سفارتخانه‌های اسرائیل نیز مورد حمله قرار گیرد و در جریان آن ۳ نفر کشته شوند.[۳]

همکاری آمریکا[ویرایش]

همکاری آمریکا در جریان بازداشت اوجالان توسط برخی مقامات اطلاعاتی آن کشور مطرح شد. به گفته آنان سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و سازمان اطلاعات ملی آمریکا (ان اس ای) شاخهٔ وزارت دفاع آن کشور که متخصص در استراق سمع الکترونیکی است، از سه ماه قبل که اوجالان سوریه را ترک کرده بود، همواره وی را زیر نظر داشته‌است.
دولت آمریکا نهایتاً پس از استقرار اوجالان در سفارت یونان در نایروبی ابتدا از دولت یونان درخواست می‌کند که وی را به ترکیه تحویل دهد و پس از امتناع یونان اطلاعات مروبط به محل اقامت اوجالان را در اختیار دولت ترکیه قرار می‌دهد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در برابر سوالات مربوط به دست داشتن آمریکا در عملیات دستگیری اوجالان آن را تکذیب کرد.
بسیاری از رسانه‌ها معتقد بودند که دستگیری اوجالان عملیات مشترک توسط ماموران ترکیه و آمریکا انجام شده‌است.[۴]

همکاری اسرائیل[ویرایش]

شایعه همکاری اطلاعاتی موساد در این پروژه پس از دستگیری وی مطرح شد و منجر به حمله گسترده کردها به سفارتخانه‌های اسرائیل در اروپا شد. رسانه‌های برخی کشورها نظیر ایران به شدت بر روی آن مانور دادند.
اما یک دهه بعد گوردون توماس، از عناصر اطلاعاتی سیا که رابطه نزدیکی با موساد دارد در کتاب خود[۵] مدعی شد که اساساً دستگیری اوجالان نه توسط نیروهای امنیتی آمریکا و ترکیه، بلکه مستقلاً توسط سازمان موساد اجرا شد و آنان پس ار ربودن وی او را به ترکیه تحویل دادند. اسرائیل پیش از آن نیز چند مورد عملیات ربودن افراد را اجرا کرده بود.[۶] عبدالله اوجالان نیز در سال ۱۳۸۷ مدعی شد که وی در عملیات مشترک سازمانهای اطلاعاتی آمریکا، اسرائیل و ترکیه ربوده و به زندان ایمرالی منتقل شد.[۷]

واکنش‌ها در ایران[ویرایش]

دولت ایران تلاش کرد که موضع خاصی در برابر دستگیری وی نداشته باشد. در عین حال در مناطق کرد نشین ایران نیز اعتراضات و درگیری‌هایی روی داد.
با این حال کردها در تهران توانستند با مجوز وزارت کشور و با تاخیری چند روزه در مقابل سفارت ترکیه و دفتر سازمان ملل تجمع کنند.[۸]

محاکمه[ویرایش]

وی پس از دستگیری به اتهام جنگ مسلحانه و قتل هزاران نفر، محاکمه و به اعدام محکوم شد، اما ترکیه بدلیل انتقادات گسترده و تلاشهایی که برای عضویت در اتحادیه اروپایی دارد از اعدام وی خودداری کرد. وی هم اکنون دوران حبس ابد خود را در زندان جزیره ایمرالی می‌گذراند.
در عین حال دادگاه حقوق بشر اروپا در سال ۱۳۸۴ و پس از شکایت وکلای اوجالان، محاکمه وی را دارای ایرادات مختلف و غیر منصفانه اعلام کرد.
وجود قاضی ارتشی در دادگاه، عدم دسترسی وی به پرونده خود، حبس قبل از محاکمه و صدور حکم اعدام را از موارد غیر منصفانه بودن دادگاه دانست.[۹]

محاکمه در یونان[ویرایش]

انتشار خبری در رسانه‌های یونان مبنی بر اینکه اوجالان پس از خروج از سوریه و سفر به کشورهای روسیه و ایتالیا بطور غیر قانونی وارد خاک یونان شده و دو روز در یونان مخفی بوده‌است منجر به برکناری سه وزیر در کابینه یونان شد. از سویی دولت یونان از سوی ترکیه متهم به ارائه گذرنامه یونانی به اوجالان شده‌است.
پنج سال پس از دستگیری وی، دادگاهی در یونان برای محاکمه غیابی اوجالان به اتهام ورود غیر قانونی به ان کشور بر‌گزار گردید. تعدادی از اتباع یونانی نیز به همراه وی به اتهام دست داشتن در انتقال او به یونان محاکمه شدند.[۱۰]

کتاب‌شناسی[ویرایش]

آثار ترجمه شده از عبدالله اوجالان به زبان فارسی، و آثاری که در رابطه با دیدگاه های وی و حزب کارگران کردستان در ایران به چاپ رسیده اند به شرح زیر است:

آثار اوجالان[ویرایش]

  • از دولت کاهنی سومر به سوی تمدن دمکراتیک، (ترجمه دفاعیات عبدالله اوجالان در دادگاه)، تهران: بیدگل، مترجم:رحیم بیگ زاده، شابک: ۹۶۴۵۷۰۶۲۷۰
  • از دول‍ت ک‍اه‍ن‍ی س‍وم‍ر ب‍ه سوی ت‍م‍دن دم‍وک‍رات‍ی‍ک (دف‍اع‍ی‍ه ع‍ب‍دال‍ه اوج‍الان در دادگ‍اه ح‍ق‍وق ب‍ش‍ر اروپ‍ا)، م‍ت‍رج‍م رح‍ی‍م ب‍ی‍گ‌زاده، ت‍ه‍ران: پ‍ی‍ام ام‍روز، ۱۳۸۳.
  • از دول‍ت ک‍اه‍ن‍ی س‍وم‍ر ب‍ه س‍وی ت‍م‍دن دم‍وک‍رات‍ی‍ک، م‍ت‍رج‍م: دل‍ش‍اد م‍رادی، ت‍ه‍ران: ح‍س‍ی‍ن‍ی اص‍ل، ۱۳۸۲.
  • اس‍لام و م‍ی‍ه‍ن‌دوس‍ت‍ی، ج‍ام‍ع‍ه‌ی ک‍ردس‍ت‍ان و طرح ت‍رور م‍ن، ت‍رج‍م‍ه م‍ح‍م‍درئ‍وف م‍رادی، ت‍ه‍ران: ن‍ش‍ر آن‍ا، ۱۳۷۹.
  • داس‍ت‍ان دوب‍اره زی‍س‍ت‍ن: خ‍اطرات و ان‍دی‍ش‍ه‌ه‍ای ع‍ب‍دال‍ل‍ه اوج‍الان (م‍ص‍اح‍ب‍ه‌ک‍ن‍ن‍ده ی‍ال‍چ‍ی‍ن ک‍وچ‍وک)، ت‍رج‍م‍ه و ت‍ح‍ق‍ی‍ق م‍ح‍م‍درئ‍وف م‍رادی، ت‍ه‍ران: ح‍م‍ی‍دا، ۱۳۷۸.
  • ع‍ش‍ق ک‍رد، م‍ت‍رج‍م‍ان م‍خ‍ت‍ار زردوی‍ی و ش‍ی‍لان ح‍س‍ام‍ی، ت‍ه‍ران: آروی‍ج، ۱۳۸۰.
  • م‍ح‍ک‍م‍ه‌ی ت‍اری‍خ: ت‍ح‍ل‍ی‍ل‍ی از ت‍اری‍خ م‍ع‍اص‍ر ج‍ن‍ب‍ش‌ه‍ای ک‍رد در م‍ن‍اظره‌ی‍ی م‍ی‍ان ع‍ب‍دال‍ل‍ه اوج‍الان، اب‍راه‍ی‍م اح‍م‍د و م‍ح‍م‍د رس‍ول ه‍اوار، ت‍رج‍م‍ه م‍ح‍م‍د رئ‍وف م‍رادی، ت‍ه‍ران: آن‍ا، ۱۳۸۳.

آثاری دربارۀ اوجالان[ویرایش]

  • وای‍ت، پ‍ل ج‍وزف، ش‍ورش‍ی‍ان ب‍دوی ی‍ا ان‍ق‍لاب‍ی‍ون م‍درن؟ (ع‍ب‍دال‍ل‍ه اوج‍الان ک‍ی‍س‍ت و چ‍ه م‍ی خ‍واه‍د؟)، ت‍رج‍م‍ه‌ی ج‍ب‍ار رح‍م‍ان‍ی، ت‍ه‍ران : آن‍ا ، ۱۳۸۴.
  • گ‍ان‍ت‍ر، م‍ای‍ک‍ل، ک‍رده‍ا و آی‍ن‍ده ت‍رک‍ی‍ه: ت‍ح‍ل‍ی‍ل‍ی ب‍ر م‍س‍ئ‍ل‍ه ک‍رد پ.ک.ک. و ع‍ب‍دال‍ل‍ه اوج‍الان، ت‍رج‍م‍ه ع‍ل‍ی ب‍ل‍خ‍ک‍ان‍ل‍و، ت‍ب‍ری‍ز: س‍الار، ۱۳۷۹.
  • اب‍ری‍ش‍م‍ی، ع‍ب‍دال‍ل‍ه، م‍س‍أل‍ه ک‍رد در خ‍اورم‍ی‍ان‍ه و ع‍ب‍دال‍ل‍ه اوج‍الان، ت‍ه‍ران: ت‍وک‍ل‍ی، ۱۳۷۸.

پانویس[ویرایش]

جستجو در ویکی‌خبر اخبار مرتبط در ویکی‌خبر:
عبدالله اوجالان