ادوآرد برنشتاین (زاده ۶ ژانویه ۱۸۵۰- درگذشته ۱۸ دسامبر ۱۹۳۲) تئوریسیت و سیاستمدار سوسیال دموکرات آلمانی، عضو حزب سوسیال دموکرات و بنیانگذار سوسیالیسم تکاملی یا رفرمیسم بود. او با انتقاد به مارکسیسم ارتدکس به عنوان چهره اصلی مارکسیسم تجدیدنظرطلب معروف گشت. بستر اصلی تجدیدنظرطلبی همچون مارکسیسم ارتدکسِ کائوتسکی جنبش سوسیال دموکراسی آلمان بود.[۱] تجدیدنظرطلبان به اصلاح و تکامل تدریجی در امور جامعه و عدم ضرورت انقلاب سیاسی اعتقاد داشتند. این همان موضوعی است که برنشتاین در کتاب سوسیالیسم تکاملی (۱۸۹۹) از آن سخن به میان میآورد.[۲] اندیشههای برنشتاین با انتقادات شدید مارکسیستهایی چون کائوتسکی، پلخانف و رزا لوگزامبورگ روبرو شد و به عنوان انحراف از مارکسیسم و سوسیال دموکراسی قلمداد شد.[۳]
- ↑ حسین بشیریه، تاریخ اندیشههای سیاسی در قرن بیستم: اندیشههای سیاسی مارکسیستی، تهران: نشر نی، ۱۳۷۶، ص ۴۴.
- ↑ حسین بشیریه، همان کتاب، ص ۴۵.
- ↑ حسین بشیریه، همان کتاب، ص ۴۶.
