جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۴۴°۴۹′۱۴″ شمالی ۲۰°۲۷′۴۴″ شرقی / ۴۴.۸۲۰۵۶° شمالی ۲۰.۴۶۲۲۲° شرقی / 44.82056; 20.46222

جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی
Социјалистичка Федеративна Република Југославија

۱۹۴۵–۱۹۹۲
پرچم نشان نظامی
شعار
Bratstvo i jedinstvo
سرود
"Hej Slaveni"
پایتخت بلگراد
زبان‌(ها) صربی، کرواتی، اسلوونیایی،
مقدونیه‌ای
دولت جمهوری سوسیالیستی فدرال
رئیس جمهور استپان مسیچ
نخست وزیر آنته مارکویچ
تاریخچه
 - تأسیس ۲۹ نوامبر ۱۹۴۵
 - عضویت در سازمان ملل ۲۴ اکتبر ۱۹۴۵
 - اصلاح قانون اساسی ۲۱ فوریه ۱۹۷۴
 - استقلال کرواسی و اسلوونی ۲۵ و ۲۶ ژوئن ۱۹۹۱
 - انقراض ۲۷ آوریل ۱۹۹۲
مساحت
 - ۱۹۸۹ ۲۵۵٬۸۰۴کیلومترمربع (۹۸٬۷۶۶مایل‌مربع)
جمعیت
 - حدود ۱۹۸۹ ۲۳٬۷۲۴٬۹۱۹ 
     تراکم جمعیت ۹۲٫۷ /کیلومترمربع (۲۴۰٫۲ /مایل‌مربع)
یکای پول دینار یوگسلاوی
پیش از آن
به دنبال آن
یوگسلاوی فدرال دموکرات
صربستان
بوسنی و هرزگوین
مقدونیه
کرواسی
اسلوونی
مونته نگرو
صربستان
کوزوو

جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی حکومتی بود که در پایان جنگ جهانی دوم در سرزمین یوگسلاوی تاسیس شده و در سال ۱۹۹۲ در پی جنگ یوگسلاوی فروپاشید. این کشوری در شبه جزیره بالکان در جنوب شرقی اروپا و در ساحل دریای آدریاتیک واقع بود.

این جمهوری فدرال از شش جمهوری سوسیالیستی ِ صربستان، کرواسی، بوسنی و هرزگوین، اسلوونی، مقدونیه، مونته‌نگرو تشکیل شده و دو استان خودمختار صربستان کوزوو و وویودینا نیز در قلمرو جمهوری صربستان قرار داشتند.

بلگراد پایتخت یوگسلاوی و بزرگترین شهر آن بود. این کشور ۲۵۵ هزار کیلومترمربع مساحت داشت و جمعیت آن در سال ۱۹۸۹ بیش از ۲۳ میلیون نفر بود. بیشتر سرزمین‌های این کشور کوهستانی بود و حداکثر ارتفاع آن ۲۵۲۲ متر از سطح دریا بود. در این کشور، کشاورزی بیشتر در دره رود دانوب جریان داشته و توریسم یکی از مهم‌ترین منابع درآمد این کشور به ویژه در سواحل دریای آدریاتیک بود.

یوسیپ بروز تیتو به عنوان دبیرکل اتحادیه کمونیست‌های یوگسلاوی رهبری این کشور را از زمان تاسیس آن بر عهده داشت و تا زمان مرگ خود در سال ۱۹۸۰ در این پست باقی ماند. یوگسلاوی در ابتدا از کشورهای عضو بلوک شرق بود و اولین مقر کمینترن نیز در بلگراد تعیین شد اما خیلی زود اختلافات تیتو با استالین رهبر شوروی باعث جدایی این کشور از شوروی شد و یوگسلاوی به عنوان یکی از اعضای بنیان‌گذار جنبش عدم تعهد درآمد که با هر دو ابرقدرت زمان یعنی آمریکا و شوروی مخالفت می‌کردند.

تاریخ[ویرایش]

یوگسلاوی در جنگ جهانی دوم

در قرن چهارم قبل از میلاد در شبه جزیره بالکان، اقوام ایلیریایی، تراکیایی، پانونیایی و چند گروه از یونانی‌ها ساکن شدند.

۶۰۰ سال بعد، رومی‌ها، ایلیریایی‌ها را شکست دادند و سرزمین شان را تصاحب کردند و شهرهای مورسا (اوسییک امروزی) و سینگیدونوم (بلگراد امروزی) را ساختند. زمانی که امپراتوری روم به دو بخش تقسیم شد، یوگسلاوی در مرز بین آن دو قرار گرفت. در همان دوران مردم این نواحی مسیحی شدند. اما وقتی قدرت امپراتوری روم ضعیف شد، همه گونه اقوام مختلف از هون‌ها و آوارها گرفته تا بلغارها و اسلاوها تغییر و تحولاتی به این نواحی دادند. در دوران تاریکی (سده‌های میانه)، دولت‌های فئودال محلی، امور این نواحی را اداره می‌کردند. در همان دوران بوسنی را امپراتوری مجار تصرف کرد و مقدونیه بین بیزانس و بلغارستان تقسیم شد. در اواسط قرن یازدهم، صربستان از بیزانس جدا شد و واتیکان به حاکمان صربستان مقام پادشاهی داد.

اوج قدرت تاریخی صربستان در ۱۳۳۱ تا ۱۳۵۵ میلادی است که استفان دوشان پادشاه آن جا بود. در زمان حکومت عثمانی بخش عمده شبه جزیره بالکان در اختیار حکومت اسلامی بوده‌است. او آلبانی و مقدونیه را ضمیمه صربستان کرد. اواسط قرن چهاردهم، عثمانی‌ها به بالکان رسیدند و صرب‌ها و بوسنیایی‌ها مجبور به مهاجرت به روسیه شدند. در ۱۳۹۵ مقدونیه، در ۱۴۶۳ بوسنی، در ۱۴۶۵ هرزه گوین و سرانجام در ۱۵۲۶ تمام یوگسلاوی امروزی را ترکان عثمانی فتح کردند.

حکمرانی ترک‌ها بر یوگسلاوی ۳۸۹ سال طول کشید. اما در همان زمان، کرواسی، اسلوونی و دالماسی هم مناطقی بودند که خاندان هاپسبورگ، ضمیمهٔ امپراتوری اتریش کرده بودند. جنگ روس و عثمانی که در دهه ۱۷۶۰ آغاز شد، موجب ضعف عثمانی شد. اتریش هم بالکان را تصرف کرد و نواحی اشغالی را به مرور مستقل کرد. صربستان در ۱۸۲۹ مستقل شد، اما پذیرش این استقلال تا ۱۸۷۸ طول کشید.

در جنگ‌های بالکان در ۱۹۱۲ و ۱۹۱۳ اوضاع به شدت به هم ریخته بود بود؛ تا این که صرب‌ها که از زیاده خواهی اتریشی‌ها شاکی بودند، ولیعهد این کشور و همسرش را در ۱۹۱۴ در سارایوو ترور کردند؛ جرقه کوچکی که جنگ خانمان سوز اول جهانی را به راه انداخت. نتیجه این جنگ، انحلال امپراتوری اتریش-مجارستان بود و از پس آن، صربستان، کرواسی، اسلوونی، مونته نگرو، بوسنی و هرزگوین در سال ۱۹۲۹ یک کشور تشکیل دادند و نام یوگسلاوی به معنی اسلاوهای جنوبی را بر آن گذاشتند. اما عملاً صرب‌ها حکومت را در اختیار داشتند. الکساندر کاراژرژویچ با نام الکساندر اول تاج گذاری کرد. در آخر نیز کروات‌ها الکساندر اول را ترور کردند. در ۱۹۴۱ که ارتش نازی به یوگسلاوی رسید، خاندان سلطنتی فرار کردند. اما ژنرال میخاییلویچ در رأس سلطنت‌طلب‌ها به همراه یوسیپ بروز تیتو در رأس کمونیست‌ها با نبردهای پارتیزانی در مقابل ارتش رایش سوم مقاومت می‌کردند که بالاخره تیتو در ۱۹۴۵ پیروز شد. آلمانی‌ها را اخراج کرد، پادشاه را خلع کرد و حکومت جمهوری فدراتیو خلق یوگسلاوی را بنیان نهاد. در ۱۹۴۶ شش جمهوری خودمختار تحت نظارت حکومت مرکزی و حزب کمونیست که تیتو رئیس آن بود، شکل گرفت. در ابتدا روابط خوبی بین یوگسلاوی و شوروی شکل گرفت، اما تیتو که معتقد بود رهبران شوروی به مرامنامه خلق خیانت می‌کنند، با آن‌ها دچار مشکل شد و عملاً در مقابل استالین ایستاد. او به همراه جمال عبدالناصر، جواهر لعل نهرو و سوکارنو جنبش عدم تعهد را بنیان نهاد. او سرانجام در ۱۹۸۰ درگذشت.

مرگ تیتو که خود کروات بود، زخم‌های کهنه را باز کرد. بالکان فقط در دوران تیتو آرامش به خود دیده بود. پس از مرگ وی آشوب‌ها و درگیری‌ها شروع شد. وقتی در ۱۹۸۹ روابط بین یوگسلاوی و آلبانی بر سر ناحیه کوزوو تیره شد، آن جرقه زده شد. بحران اقتصادی، تورم خردکننده سال ۱۹۸۹ و تنش‌های مذهبی مسلمانان و کاتولیک‌ها، حزب کمونیست را ضعیف کرد. کرواسی و اسلوونی اولین کشورهایی بودند که اعلام استقلال کردند. در آوریل ۱۹۹۲، پارلمان صربستان و مونته نگرو، باقی‌ماندهٔ یوگسلاوی را یوگسلاوی نامید. اما جنگ بین جدایی طلبان بوسنی و هرزگوین و نیروهای فدرال (صرب‌ها) شدت گرفت و سرانجام اتحادیه اروپا بوسنی و هرزگوین را به رسمیت شناخت. آشوب‌ها در کوزوو به جنایت جنگی تبدیل شد و سرانجام با دخالت نظامی آمریکا پایان یافت. اما رئیس جمهور مونته نگرو رفراندومی بر‌گزار کرد و این قسمت را هم از صربستان جدا کرد. کوزوو هم پس از جنگ ناتو علیه یوگسلاوی استقلال یافت.

جمهوری‌های تشکیل‌دهنده[ویرایش]

مقایسه تولید سرانه هفت کشور اروپای شرقی.

جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی، از ۶ جمهوری سوسیالیستی و ۲ استان خودمختار سوسیالیستی تشکیل می‌شد.

نام
پایتخت
پرچم
نشان ملی
موقعیت
جمهوری سوسیالیستی بوسنی و هرزگوین سارایوو
Flag of SR Bosnia and Herzegovina.svg
Coat of Arms of the Socialist Republic of Bosnia and Herzegovina.svg
Locator map Bosnia and Herzegovina in Yugoslavia.svg
جمهوری سوسیالیستی کرواسی زاگرب
Flag of SR Croatia.svg
Coat of Arms of the Socialist Republic of Croatia.svg
Locator map Croatia in Yugoslavia.svg
جمهوری سوسیالیستی مقدونیه اسکوپیه
Flag of the SR Macedonia.svg
Coat of arms of Macedonia (1946-2009).svg
Locator map Macedonia in Yugoslavia.svg
جمهوری سوسیالیستی مونته‌نگرو تیتوگراد، امروزه پودگوریتسا
Flag of SR Montenegro.svg
Coat of Arms of the Socialist Republic of Montenegro.svg
Locator map Montenegro in Yugoslavia.svg
جمهوری سوسیالیستی صربستان
استان سوسیالیستی خودمختار کوزوو
استان سوسیالیستی خودمختار وویوودینا
بلگراد
پریشتینا
نووی ساد
Flag of SR Serbia.svg
SR Serbia coa.png
Locator map Serbia in Yugoslavia.svg
جمهوری سوسیالیستی اسلوونی لیوبلیانا
Flag of SR Slovenia.svg
Coat of Arms of the Socialist Republic of Slovenia.svg
Locator map Slovenia in Yugoslavia.svg

کشورهای جداشده[ویرایش]

نام
پایتخت
پرچم
بوسنی و هرزگوین سارایوو
Flag of Bosnia and Herzegovina.svg
کرواسی زاگرب
Flag of Croatia.svg
مقدونیه اسکوپیه
Flag of Macedonia.svg
مونتنگرو پودگوریتسا
Flag of Montenegro.svg
صربستان بلگراد
Flag of Serbia.svg
کوزوو پریشتینا
Flag of Kosovo.svg
اسلونی لیوبلیانا
Flag of Slovenia.svg

کزوو یک‌سویه اعلام وارستگی از صربستان کرده‌است، ولی صربستان هنوز نپذیرفته‌است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

جوزپ تیتو