ژاک رانسیر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Jacques Rancière
زاده ۱۹۴۰
الجزیره, French Algeria
دوره 20th / فلسفه معاصر
منطقه فلسفه غربی
مهمترین علایق سیاست, زیبایی‌شناسی
ایده‌های اصلی theories of democracy, disagreement, visual aesthetics

ژاک رانسیر (به فرانسوی: Jacques Rancière)‏ (۱۹۴۰-) فیلسوف فرانسوی، استاد فلسفه در مدرسهٔ دانش آموختگان اروپا در ساس فی و استاد بازنشستهٔ فلسفه در دانشگاه پاریس (سن دُنی) است. نام وی پس از همکاری در نگارش مشترک خوانش کاپیتال(۱۹۶۸) به همراه فیلسوف مارکسیست ساختارگرا، لوئی آلتوسر بر سر زبان‌ها افتاد.[۱]

نظرات خاص رانسیر و جدایی او از نظرات آلتوسر[ویرایش]

رانسیر در صفحاتی از مقاله‌ی اول کتاب آزادسازی تماشاگر [۲] که عنوان کتاب هم هست، به زندگی خود و نسل خود اشاره می‌کند که در آن از یک سو باید به مبارزه‌ی اجتماعی و چالش‌های طبقاتی و کمک به کارگران می‌پرداخت و از سوی دیگر به عنوان یک محقق و استاد خود را جدا از این طبقه باز می‌شناخت. وی در این مرحله با خواندن متون تاریخی و خاطرات دو کارگر که روز فراغت‌شان را به نوعی به شهود و تحقیق روشن‌فکرانه می‌گذرانند بر می‌خورد که در او تاثیر عمیقی می‌گذارد: از این پس او باور دارد که کارگر با محقق یا مشاهده‌گر تفاوتی ندارد و تنها کاری که باید کرد این است که او را از این جایگاه و پیش‌فرض هایی که او را در مقام ناآگاه مطلق قرار می‌دهد خارج کرد.

تماشاگر و آموزنده، بازیگر و استاد[ویرایش]

رانسیر این پیش‌فرض که آموزگار چیزی بیشتر از آموزنده می‌داند را رد می‌کند و با ارجاع به نظریه‌ای که ژوزف ژاکوتو در اوایل قرن نوزدهم آن را مطرح کرده و بر پایه‌ی آن کسی که چیزی را نمی‌داند می‌تواند آن چیز را به کس دیگر آموزش دهد، نظریه‌ی آموزگار ناآگاه را ارائه می‌دهد. بر اساس این نظر، هر فردی در یک سطح از آگاهی قرار دارد و کسی که چیزی را نمی‌داند نه خود آن چیز، که چگونه آموختن آن را نمی‌داند و کار آموزگار نشان دادن نشانه‌ها و مسیر این چیز است، در نتیجه دانش‌آموز همواره چیزی بیشتر یا دست‌کم متفاوت از استاد می‌داند. همین منطق در مورد نمایش و تماشاگر نیز صدق می‌کند: طبق نقدی که افلاطون به نمایش دارد [۳] در یک جامعه‌ی مرتب، هر کس یک کار برای انجام دارد و بازیگر نمی‌تواند در یک جا با دو کار یا شخصیت حاضر باشد. رانسیر معتقد است این نظریه در تئاتر مدرن از جمله نمونه‌های آنتونن آرتو و برشت نیز به قوت خود باقی مانده است: نزد آرتو تماشاگر خود به بازیگر تبدیل می‌شود و نزد برشت بازیگر جایگاه خود را به عنوان بازیگر معلق می‌کند، این در حالی است که موضوع اصلی از نظر رانسیر این است که باید این پیش‌فرض که تماشاگر منفعل است را زیر سوال برده و او را از این بند آزاد سازیم. [۴]

آثار ترجمه شده به فارسی[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. پروفایل ژاک رانسیر در پایگاه اینترنتی مدرسهٔ دانش آموختگان اروپا؛ بازدید در ۱۰ ژانویه ۲۰۱۴ میلادی.
  2. The Emancipated Spectator- Tr by Gregory Elliott- 2009 - Verso Books
  3. کتاب دوم جمهور افلاطون
  4. The Emancipated Spectator