محسن رفیق‌دوست

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

محسن رفیق‌دوست
Mohsan Rafighdoost 1394.jpg
وفاداریایران
شاخه نظامیسپاه پاسداران انقلاب اسلامی
سال‌های خدمت۱۳۶۸–۱۳۵۷
درجهسرتیپ پاسدار
جنگ‌ها و عملیات‌هاجنگ ایران و عراق
نشان‌هانشان نصر
چهارمین رئیس بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی
مشغول به کار
۱۵ شهریور ۱۳۶۸ – ۳۱ تیر ۱۳۷۸
گمارندهسید علی خامنه‌ای
قائم‌مقاممحمدنبی حبیبی[۱]
یحیی آل اسحاق
پس ازمیرحسین موسوی
پیش ازمحمد فروزنده
نخستین وزیر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
مشغول به کار
۱۸ آبان ۱۳۶۱ – ۲۲ شهریور ۱۳۶۷
رئیس‌جمهورسید علی خامنه‌ای
نخست‌وزیرمیرحسین موسوی
قائم‌مقامحمیدرضا نقاشیان
محمود پاکروان
پس ازتأسیس وزارتخانه
پیش ازمحمود پاکروان (سرپرست)
اطلاعات شخصی
زاده۱۳۱۹ (۸۱ ساله)
تهران، ایران
حزب سیاسیبدون عضویت حزبی
دیگر عضویت‌های سیاسیجمعیت مؤتلفه اسلامی (۱۳۵۷–۱۳۴۲)
سازمان مجاهدین خلق ایران (۱۳۵۴–۱۳۴۸)
نهضت آزادی ایران (۱۳۴۲–۱۳۴۰)[۲]
جبهه ملی ایران (تا ۱۳۴۰)[۳]
هیئت دولتدولت سوم
دولت چهارم
دیناسلام (شیعه)

محسن رفیق‌دوست (زادهٔ ۱۳۱۹ تهران) نظامی ایرانی است، که از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۱ رئیس اداره تدارکات سپاه پاسداران بود، از ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۷ وزارت سپاه پاسداران را برعهده داشت و در فاصله سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۸ به‌عنوان رئیس بنیاد مستضعفان و جانبازان فعالیت می‌کرد. وی پیش از وقوع انقلاب از اعضای جمعیت موتلفه بود.

زندگی‌نامه

پیش از انقلاب

رفیق‌دوست تحصیلات ابتدایی را در دبستان رازی در میدان خراسان، خیابان لرزاده گذراند و در دبیرستان بهبهانی در محلهٔ سرچشمه مشغول تحصیل بود که در سال دوم به دلیل فعالیت سیاسی اخراج شد.

گفته می‌شود وی در جریان ملی شدن صنعت نفت از محمد مصدق حمایت می‌کرده‌است، ولی وقتی میان مصدق و کاشانی اختلاف می‌افتد به ابوالقاسم کاشانی گرایش پیدا می‌کند.[۴] وی در زمان ملی شدن صنعت نفت ده ساله بوده‌است.

محسن رفیق‌دوست در سال ۱۳۴۸ با سعید محسن و محمد حنیف‌نژاد از سران مجاهدین خلق ارتباط یافت و به همراه سید علی اندرزگو به همکاری با آن‌ها پرداخت. این همکاری در زمینهٔ تأمین اسلحه و مهمات سازمان مجاهدین خلق از لبنان و واردات آن‌ها به ایران از راه‌هایی مثل کردستان عراق بود. این همکاری تا سال ۱۳۵۴ یعنی زمانی که بیشتر رهبران مجاهدین خلق در زندان بوده و مسئلهٔ تغییر ایدئولوژی آن‌ها به وجود آمد، ادامه داشت. پس از آن وی دستگیر شد و در زندان به جمعیت موتلفه پیوست.

پس از انقلاب

سپاه

رفیق‌دوست در روز ۱۲ بهمن ۱۳۵۷، رانندهٔ خودروی بلیزر آمریکایی سید روح‌الله خمینی در بدو ورود به ایران بود. یکی از سمت‌هایی که پس از انقلاب در مدرسهٔ علوی بر عهدهٔ وی بود، صدور احکام لازم برای تصرف اموال و اماکن ثروتمندان حکومت پهلوی بود. با توجه به اینکه اغلب افراد نزدیک به حکومت پهلوی از ایران خارج شده بودند، املاک و دارایی‌های آن‌ها بی‌صاحب مانده بود. وی در مقام مسئول تدارکات مدرسهٔ علوی و رفاه، بیشتر درگیر صدور احکام مختلف برای تصرف و تملک آن دارایی‌ها بود.

در همان روزهایی که وی در مدرسهٔ رفاه فعالیت می‌کرد، سید محمد بهشتی و مرتضی مطهری به وی اطلاع دادند که سید روح‌الله خمینی، فرمانی برای تشکیل سپاه زیر نظر دولت موقت صادر کرده‌است و وی باید کارها را در مدرسهٔ رفاه و علوی رها کند و به آن سپاه بپیوندد.

محسن رفیق‌دوست در مصاحبه‌ای که با ایسنا داشته‌است، فکر تشکیل سپاه به عنوان نیرویی برای حراست از انقلاب اسلامی در حال پیروزی را ایدهٔ محمد منتظری معرفی می‌کند. بنا به گفتهٔ خود وی، اگر ۵ یا ۱۰ نفر در تأسیس سپاه پاسداران نقش برجسته‌ای داشته باشند، نقش وی، نقش اول است.[۵]

بنیاد مستضعفان و بنیاد نور

رفیقدوست همچنان با درجهٔ سرتیپی عضو سپاه پاسداران می‌باشد و هنوز عضو هیئت امنای بنیاد مستضعفان است.[۵]

وی پس از برکناری از بنیاد مستضعفان در سال ۱۳۶۸ شخصاً بنیاد نور را تأسیس کرد که به فعالیت در زمنیهٔ دارو و ساختمان‌سازی می‌پردازد.

رفیقدوست برای مدتی مالک شرکت داروسازی لقمان بود، ولی پس از مدتی آن را فروخت. همچنین نام وی در فهرست اعضای هیئت مؤسس دانشگاه علوم پزشکی فاطمیه قم به چشم می‌خورد. [۶]

اتهامات

ماجرای قتل

رفیقدوست در خاطرات خود از قتل فردی می‌نویسد که از چماقداران حکومت پهلوی و معروف به عضویت در ساواک بوده‌است. رفیقدوست ادعا می‌کند که روزی مشاهده کرده این فرد با چماق یک پیرمرد روحانی را بر زمین انداخته و به عمامهٔ وی لگد زده، و در همین زمان تصمیم به قتل او می‌گیرد. وی مدعی است که از سید محمدهادی میلانی، مرتضی مطهری و محمدرضا مهدوی کنی برای انجام این قتل اجازه گرفته‌است که البته در زمان بیان این ادعا فقط نفر آخر در قید حیات بوده‌است.

او چگونگی انجام قتل را چنین شرح می‌دهد: «یک شبی که به شدت باران می‌آمد، شاید یکی از شب‌هایی بود که توی تهران کمتر آن جور باران می‌آید. البته من چند شبی کشیک او را کشیدم با یک چماق حسابی و چون کمتر شبی بود که این مست نباشد. بالاخره او، از ماشین پیاده شد، می‌خواست برود خانه‌اش. من مخفی شده بودم و با چماق زدم توی سر این. او افتاد و یک هفت هشت تا چماق دیگر هم زدم توی سر و کله این و هلش دادم افتاد توی جوی آب و رفتم. فردای آن روز شایع شد که یک جنازه‌ای توی میدان شوش توی آب‌ها پیدا شده و ان شاءالله خدا قبول کند‌…»[۷]

بنیاد نور

رفیقدوست رئیس بنیادی خصوصی به نام نور می‌باشد. بنیاد نور حامی مالی تشکیلاتی به نام مؤسسهٔ خیریهٔ گل یاس بود که مسئولان آن به همراه هادی منتظری مقدم در پی فرار یکی از دختران از این مرکز به اتهام تجاوز و سوءاستفاده گسترده از دختران دستگیر و محاکمه شدند.[۸]

اختلاس‌ها و توقیف اموال

اموال وی در پرونده‌هایی چون تعاونی مسکن دانشگاه آزاد تبریز، تعاونی مسکن دانشگاه تهران و پروژهٔ سعادت‌آباد توقیف شده‌اند.[۹]

نقض حقوق بشر

خانواده

برادر

برادر محسن رفیقدوست، مرتضی رفیق‌دوست، در سال ۷۴ در پروندهٔ اختلاس ۱۲۳ میلیارد تومانی مجرم شناخته شده و به حبس ابد محکوم شد. مرتضی البته پس از حدود ۱۰ سال از زندان آزاد شد. متهم اول این پرونده فاضل خداداد اعدام شد.[۹][۱۰]

فرزند

فرزند محسن رفیقدوست؛ یاسر رفیق‌دوست، به فعالیت اقتصادی در اتحادیهٔ باشگاه‌های فوتبال ایران مشغول است.[۱۱]

داماد

داماد محسن رفیقدوست، محمود محتشمی‌پور است، که برادر زن مصطفی تاج‌زاده می‌باشد.[۹]

پانویس

  1. هدایت، راحله (۱۹ خرداد ۱۳۸۳). «مخالف سهم‌خواهی حزبی هستیم/ برای ریاست جمهوری در چارچوب جبهه پیروان خط امام و رهبری فعالیتمان را آغاز کرده‌ایم». ایسنا.
  2. علامیان، برای تاریخ می‌گویم، ۷۲.
  3. علامیان، برای تاریخ می‌گویم، ۱۶.
  4. «رفیق دوست و آن کیسه پر از طلا». دنیای اقتصاد. ۲۴ آذر ۱۳۸۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ اوت ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «ناگفته‌های سپاه پاسداران در گفتگوی شهروند امروز با محسن رفیقدوست». شهروند امروز. ۶ بهمن ۱۳۸۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ نوامبر ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  6. «اساسنامه دانشگاه علوم پزشکی فاطمیه قم».
  7. «مرکز اسناد انقلاب اسلامی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۰.
  8. «محکومیت متهمان اصلی «خانهٔ هدایت» کرج تأیید شد»، روزنامهٔ ایران، ۱۹ آذر ۱۳۸۱ بازیابی‌شده در ۲۰ مارس ۲۰۰۹.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ فوریه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۵ فوریه ۲۰۱۳.
  10. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۵ فوریه ۲۰۱۳.
  11. http://www.tabnak.ir/fa/news/73661/جانشین-یاسر-رفیق‌دوست-مشخص-شد

منابع

مناصب نظامی
عنوان جدید رئیس اداره تدارکات سپاه پاسداران
۱۳۶۱–۱۳۵۷
پسین:
؟
به عنوان رئیس اداره تدارکات
ستاد کل سپاه پاسداران
پیشین:
؟
مدیرعامل بنیاد تعاون سپاه پاسداران
۱۳۶۸–۱۳۶۷
پسین:
؟
مناصب سیاسی
عنوان جدید وزیر سپاه پاسداران
۱۳۶۷–۱۳۶۱
پسین:
محمود پاکروان
سرپرست
مناصب حکومتی
پیشین:
اکبر هاشمی رفسنجانی
نماینده ولی فقیه در شورای عالی دفاع ملی
۱۳۶۸–۱۳۶۵
متصدی همزمان: علی صیاد شیرازی
پسین:
سید احمد خمینی
به عنوان نماینده ولی فقیه در
شورای عالی امنیت ملی
پیشین:
میرحسین موسوی
رئیس بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی
۱۳۷۸–۱۳۶۸
پسین:
محمد فروزنده