یبوست

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یبوست
Constipation.JPG

یبوست در روده یک کودک خردسال که با تصویری از اشعه X دیده می‌شود. قسمت‌های سفید مات مدفوع احاطه شده توسط گاز روده، تصویربرداری سیاه و سفید
طبقه‌بندی بین‌المللی-۱۰ ICD10
طبقه‌بندی بین‌المللی-۹ ICD9
دادگان بیماری‌ها ۳۰۸۰
مدلاین‌پلاس ۰۰۳۱۲۵
ای‌مدیسین med/۲۸۳۳
سمپ D003248

یبوست یا خشکی مزاج عارضه‌ای در دستگاه گوارش است که به موجب آن مواد دفعی در رودهٔ بزرگ سفت می‌شوند و دفع آنها با درد و سختی همراه می‌شود. یبوست حاد ممکن است سبب بسته شدن روده شود، که به نوبهٔ خود ممکن است نیاز به عمل جراحی داشته باشد. علل بروز این عارضه ممکن است رژیم غذایی نامناسب، بر هم خوردن تعادل هورمونی، اثر جانبی داروهای مصرفی و یا آناتومی بدن باشد. روش‌های درمان شامل اصلاح رژیم غذایی و تمرینات ورزشی است.

علل یبوست[ویرایش]

علت اصلی معمولاً کندی سرعت عبور مواد از کولون و یا اختلال دفع است. برخی از بیماری‌ها موجب یبوست می‌شوند مانند رژیم کم‌فیبر یا کم‌آبی، کم‌کاری تیروئید، بیماری دیابت، تومورها و سرطان‌های روده.

عوامل تشدید[ویرایش]

عوامل شایعی که یبوست را تشدید می‌کند عبارتند از: نوع رژیم غذایی، نداشتن رژیم غذایی حاوی سبزیجات و میوه‌ها، کم مصرف کردن مایعات و نداشتن فعالیت فیزیکی مناسب. مصرف برخی از داروها مثل داروهای ضد فشارخون بالا و برخی داروهای پایین آورندهٔ چربی خون هم در ایجاد یبوست موثرند. شرایط فیزیولوژیکی مثل حاملگی و افزایش سن، تعدادی از بیماری‌ها که با کاهش حرکت همراه است مانند قطع نخاعی یا بیماری‌های عضلانی مثل دیستروفی عضلانی نیز از علل یبوست‌اند. برخی بیماری‌های روده بزرگ که به جهت اختلال در حرکات روده بزرگ می‌باشد مثل بیماری رودهٔ تحریک‌پذیر، بیماری‌های مرتبط به عضلات کف لگن و بالاخره افسردگی از علل دیگر ایجاد یبوست هستند.مصرف مواد مخدر و هم چنین قرص های حاوی مواد مخدر سنتی و صنعتی همانند ترامادول و متادون نیز میتواند باعث ایجاد یبوست گردد

روش درمان[ویرایش]

روش درمان براساس علت یبوست تعیین می‌شود. در ابتدا باید رژیم غذایی این افراد اصلاح شود. در صورتی که جواب مناسب گرفته نشد، از داروهای ملین و به ترتیب از داروهای بی ضرر، کم ضرر و داروهای محرک شروع می‌کنیم تا به نتیجه مطلوب برسیم. البته تمام بیماران نیازمند مصرف دارو نیستند. در صورت امکان قطع داروهایی که منجر به یبوست می‌شود از راه‌های درمان است. درمان کم‌کاری تیروئید و سایر بیماری‌ها باید انجام شود.

برخی از ملینهای معروف عبارتند از هیدروکسید منیزیم، روغن‌های معدنی مانند پارافین، داروهای گیاهی مانند سنا، سی لاکس و پسیلیوم، ملینهای اسموتیک مانند لاکتولوز، بیزاکودیل و روغن کرچک.

توصیه‌های تغذیه‌ای برای کاهش یبوست:

  • از فیبر زیاد استفاده کنید و گلوتن مصرف ننمایید و تنها از غلات بدون گلوتن بهره ببرید مانند جو دوسر ( یولاف ) زیرا دارای بالاترین میزان فیبر است.
  • روزانه۱۰-۸ لیوان مایعات مصرف کنید مثلا هریک ساعت یکبار ۱ لیوان آب بخورید.
  • آلو یا آب آلوی گرم ملین است. سایر میوه‌های ملین شامل:انجیر،انگور، هندوانه، توت فرنگی، گلابی، زردآلو، زیتون، هلو، آب سیب، کیوی و ... .
  • به، سیب و موز نخورید.
  • رژیم غذایی شما باید پرهیز باشد، برای این منظور نان و غلات سبوسدار و حبوبات و میوه و سبزی مصرف کنید. می‌توانید روزانه ۱قاشق مرباخوری سبوس برنج همراه باآب بخورید .(رژیم پرفیبردربیمارانی که پوست آنها به علت اختلالات نورولوژیک می‌باشد نمی‌تواند موثر باشد)
  • روزانه حداقل ۵واحد میوه و سبزی تازه مصرف کنید.
  • پسیلیوم (اسفرزه) یک ملین حجم دهنده مدفوع است که آب موجود در روده را جذب کرده و سبب افزایش حجم مدفوع و دفع آن می‌شود. باید همراه با مقادیر زیادی آب یا مایعات خورده شود (به ازای هر قاشق چایخوری ۲۴۰سی سی یا۱لیوان مایعات بخورید).
  • روغن کرچک به دفع کمک می‌کند ولی استفاده آن در بلند مدت سبب کاهش جذب کلسیم و ویتامین‌های محلول در چربی مثل A,D,E,K می‌شود.
  • سنا، دانه کتان، شنبلیله، ریواس برای یبوست توصیه می‌شود (سنا بیشتر از ۲ بار در هفته توصیه نمی‌شود.)
  • نعناع و چای بابونه سبب کاهش علایم یبوست می‌شود.
  • چای زیاد پر رنگ نخورید.
  • در مدتی که یبوست دارید ماست نخورید و به جای آن شیر بخورید.
  • مرزه و دارچین استفاده نکنید.
  • بیشتر غذاهایی که با نان سبوسدار خورده می‌شود مصرف کنید و کمتر برنج بخورید.
  • از استرس و اضطراب خود بکاهید.
  • حتماً فعالیت بدنی داشته باشید روزانه حداقل ۳۰ دقیقه پیاده روی کنید.
  • برقراری نظم برای دفع داشته باشید وبه محض احساس دفع اجابت مزاج انجام گیرد.

تغییر در رژیم غذایی[ویرایش]

تغییر در رژیم غذایی شامل توصیه به مصرف مواد غذایی پر فیبر مانند سبزیجات و افزایش مصرف میوه‌جات است. افزایش تحرک و فعالیت بیمار نیز توصیه می‌شود.نوشیدن اب و چای کمرنگ و سایر مایعات نیز توصیه می شود در ضمن در میان میوه ها گریپ فروت برای درمان این بیماری بسیار مفید است چای پررنگ نیز می تواند موجب یبوست شود افراط در نوشیدن قهوه به علت دارا بودن مقادیر زیادی ازکافئین می تواند باعث ایجاد یبوست گردد

چگونه مزاجی نرم داشته باشیم؟ده نکته طلایی! ۱. صبح ناشتا یک لیوان آب ولرم بنوشید. ۲. روزانه ۷-۸ لیوان آب بنوشید. ۳. میوه بخورید. ۴. هر روز سالاد میل کنید. ۵. در مصرف آجیل، چیپس و پفک امساک کنید. ۶. غذاهای فست فود، کالباس و سوسیس بشدت یبوست آور هستند. از آنها بپرهیزید. ۷. تحرک داشته باشید. ساعت های طولانی را صرف تماشای تلویزیون یا بازی های کامپیوتری نکنید. ۸. هر روز نیم ساعت پیاده روی کنید. اگر با رعایت هشت مورد ذکر شده، باز هم دچار یبوست شدید: ۹ ده عدد آلو وده عدد انجیر خشک را دو ساعت در آب خیسانده، میل کنید. ۱۰ روزی سه قاشق روغن زیتون بخورید.

اگر موارد نه وده هم بی فایده بود، با تجویز پزشک داروی ملین استفاده کنید. هرگز نگذارید یبوست بیش از سه روز طول بکشد وگرنه عوارض حاد همورویید(بواسیر) گریبان شما را می گیرد. استفاده از توالت فرنگی اکیدا توصیه می شود.

مراجعه به پزشک[ویرایش]

عدم درمان اولاً باعث مشغله فکری و احساس ناراحتی در بیمار می‌شود. ثانیاً باعث عوارضی مانند خونریزی ناشی از بواسیر و چکیدن خون از مقعد می‌شود که در طولانی مدت برای دستگاه گوارشی و رودهٔ بزرگ مضر است. بنابراین با توجه به پیامدهای وخیم این بیماری، تمام بیماران باید بلافاصله بعد از بروز علامت‌های آن به پزشک مراجعه نمایند.

عوارض مصرف خودسرانهٔ داروهای شیمیایی[ویرایش]

با توجه به اینکه داروهای شیمیایی دارای عوارضی هستند، علاوه بر این که ممکن است دستگاه گوارش به این داروها عادت کند و دیگر جوابی به آنها ندهد. بنابراین به هیچ وجه این بیماران نباید خودسرانه دارو مصرف کنند.

منابع[ویرایش]

عنوان پیوند