شوک (افت فشار خون)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شوک
آی‌سی‌دی-۱۰ R57
آی‌سی‌دی-۹ 785
دادگان بیماری‌ها 12013
مدلاین پلاس 000039
ای‌مدیسین emerg/531 med/285 emerg/533
سمپ D012769

شوک (به انگلیسی: shock) یک موقعیت تهدید کننده حیات در پزشکی محسوب شده و حالتی است که به علت افت فشار خون سرخرگی و کم شدن حجم خون و پیامد آن افت اکسیژن در بافتها و وقوع هیپوکسی اتفاق می افتد.[۱] معمولا در شوک ما به جز کاهش فشار خون، کاهش هشیاری و افزایش تعداد ضربان قلب را داریم . در درمان شوک به غیر از درمان عامل ایجاد شوک، باید با افزایش فشار خون بوسیله تزریق مایعات وریدی (کریستالوئیدها) اقدام نمود. در هنگام شوک یک مکانیسم فیدبک(بازخورد) مثبت اتفاق افتاده و این مکانیسم باعث بدتر شدن تصاعدی در وضع بیمار می‌گردد و اگر زود درمان نشود٬ عواقب آن حاد و بطور مداوم بدتر می‌شود.[۲]

شوک وابسته به گردش خون نباید با شوک عصبی(واکنش حاد استرسی) اشتباه گرفته شود.

انواع شوک[ویرایش]

علل شوک از نظر اتیولوژی(علت‌شناسی) شامل انواع زیر است.[۳]

  1. شوک هیپوولمیک : کاهش ناگهانی حجم خون موثر، به دلیلهایی مانند خونریزی شدید و بدنبال آن افت شدید فشار خون عامل این نوع شوک میباشد..
  2. شوک کاردیوژنیک : ناتوانی قلب در پمپاژ خون بعلت نارسایی شدید قلبی و یا وقوع یک سکته قلبی را شامل میگردد.
  3. شوک وازوژنیک یا توزیعی : ناشی از توزیع نادرست خون و عدم کفایت تون عروقی می‌باشد. اتساع و تنگی شدید رگ‌ها باعث کاهش فشارخون و کاهش برگشت وریدی می‌شود.[۴] این نوع شوک می‌تواند به دلایل زیر ایجاد شود:
    1. شوک سپتیک: که با نام شوک اندوتوکسیک و شوک عفونی هم شناخته میشود، با ورود باکتری به بدن به ویژه باسیل گرم منفی و پس از ایجادهیپوپرفیوژن است که سپتیسمی اتفاق می افتد.
    2. شوک آنافیلاكتیک: واکنش شدید آنافیلاکسی و در پاسخ به یک عامل آلرژیک وارد شده به بدن تعریف میگردد.
    3. شوک نورولوژیک : به دلیل اختلال در سیستم عصبی سمپاتیک مثلاً آسیب به طناب نخاعی٬ تون وازوموتور در رگ‌ها تغییر کرده و بدنبال آن افت فشار و شوک ایجاد می‌گردد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. دیکشنری پزشکی دورلند- تعریف شوک
  2. فیزیولوژی گایتون-فصل ۲۴ (شوک و درمان آن)- صفحه ۲۷۰ از ویرایش ۲۰۰۵
  3. EBmedicine : شوک و انواع آن
  4. جراحی-پزشکی برونر : فیپس و لاکمن ۲۰۰۸ (تهران ذوالفقاری) صفحه۸