باد شکم

باد شکم (باد معده، تیز و در ادبیات عامیانه گوز (باصدا) و چس (بی صدا) هم گفته می‌شود) به گازهای تولید شده در دستگاه گوارش از مقعد گفته می‌شود.

ترکیبات باد شکم

مهمترین اجزای باد شکم عبارت است از:

• نیتروژن بین ۲۰٪ تا ۹۰٪
• هیدروژن بین ۰٪ تا ۵۰٪
• کربن دی‌اکسید بین ۱۰٪ تا ۳۰٪
• اکسیژن بین ۰٪ تا ۱۰٪
• متان بین ۰٪ تا ۱۰٪

منشا و علت تولید گاز

گازهای دستگاه گوارش یا باد از سه منبع می‌توانند وارد دستگاه گوارش شوند:

• هوای بلعیده شده
  • گازهای ساخته شده از فعالیت‌های باکتری‌ها
  • گازهای منتشر شده از خون به دستگاه گوارش

بیش‌تر نیتروژن و اکسیژن گاز معده ناشی از هوای بلعیده شده است. این گازها در اشخاص طبیعی با آروغ خارج می‌شوند.

بخش زیادی از گازهای به مانند دی‌اکسید کربن، متان و هیدروژن روده ناشی از فعالیت باکتری‌ها می‌باشد. اگر متان و هیدروژن به گونه‌ای مناسب با اکسیژن هوا بلعیده شده، مخلوط شوند مخلوطی انفجاری ایجاد می‌گردد به طوری که استفاده از کوتر الکتریکی سبب انفجار خفیفی می‌شود.

برخی غذاها به مانند، لوبیا، کلم، پیاز، گل‌کلم و ذرت باعث خروج بیش‌تر گازها از مقعد می‌شود. برخی از این غذاها به علت وجود انواع کربوهیدرات‌های جذب نشده تخمیرپذیر محیطی مناسب برای رشد باکتری‌ها را فراهم می‌سازند. اما در برخی موارد خروج بیش از حد گاز ناشی از آزردگی روده بزرگ است که باعث می‌شود پیش از آن که گازها جذب شوند، با حرکات دودی دفع گردند.

مقدار گازهای وارده شده و یا ساخته شده روزانه در روده بزرگ به طور متوسط ۷ تا ۱۰ لیتر می‌باشد. این در حالی است که گاز خروجی از مقعد نزدیک به ۰/۶ لیتر می‌باشد و باقی‌مانده گاز از مخاط روده جذب و از شش‌ها خارج می‌گردند.

جنبه‌های اجتماعی و فرهنگی

در بسیاری از فرهنگها رها کردن باد شکم در ملأ عام باعث خجالت و شرمساری است و مؤدبانه نمی‌باشد. افراد معمولاً می‌کوشند از خروج گاز خودداری کنند یا آن‌را کنترل کنند، تا از صدا و بوی آن‌را پنهان کنند. رها شدن باد معمولا یک رخداد ناخجسته و مایه تأسف در نظر گرفته می‌شود.

در تفاسیر قرآن ذکر شده است که یکی از مواردی که لوط قومش را به آن نکوهش می‌کرد، این بود قوم لوط در مجالس خود بدون شرم و حیا باد رها می‌کردند.

منابع

• آرتور گایتون، فیزیولوژی پرشکی گایتون. ‏

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ باد شکم موجود است.