باد شکم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

باد شکم (باد معده، تیز و در ادبیات عامیانه گوز (باصدا) و چس (بی‌صدا) هم گفته می‌شود) به گازهای تولید شده در دستگاه گوارش از مقعد گفته می‌شود.

ترکیبات باد شکم[ویرایش]

مهم‌ترین اجزای باد شکم عبارت است از:[۱]

منشأ و علت تولید گاز[ویرایش]

گازهای دستگاه گوارش یا باد از سه منبع می‌توانند وارد دستگاه گوارش شوند:

  • هوای بلعیده شده
    • گازهای ساخته شده از فعالیت‌های باکتری‌ها
    • گازهای منتشر شده از خون به دستگاه گوارش
    • این گازها شدیداً قابل اشتعال هستند

بیش‌تر نیتروژن و اکسیژن گاز معده ناشی از هوای بلعیده شده است. این گازها در اشخاص طبیعی با آروغ خارج می‌شوند.

بخش زیادی از گازهای به مانند دی‌اکسید کربن، متان و هیدروژن روده ناشی از فعالیت باکتری‌ها می‌باشد. اگر متان و هیدروژن به گونه‌ای مناسب با اکسیژن هوا بلعیده شده، مخلوط شوند مخلوطی انفجاری ایجاد می‌گردد به طوری که استفاده از کوتر الکتریکی سبب انفجار خفیفی می‌شود.

برخی غذاها به مانند، لوبیا، کلم، پیاز، گل‌کلم و ذرت باعث خروج بیش‌تر گازها از مقعد می‌شود. برخی از این غذاها به علت وجود انواع کربوهیدرات‌های جذب نشده تخمیرپذیر، محیطی مناسب برای رشد باکتری‌ها را فراهم می‌سازند. اما در برخی موارد خروج بیش از حد گاز ناشی از آزردگی روده بزرگ است که باعث می‌شود پیش از آن که گازها جذب شوند، با حرکات دودی دفع گردند.

مقدار گازهای وارده شده و یا ساخته شده روزانه در روده بزرگ به طور متوسط ۷ تا ۱۰ لیتر می‌باشد. این در حالی است که گاز خروجی از مقعد نزدیک به ۰/۶ لیتر می‌باشد و باقی‌مانده گاز از مخاط روده جذب و از شش‌ها خارج می‌گردند.

درمان[ویرایش]

درمان خانگی[ویرایش]

  1. خوردن غذا در حجم‌ها و وعده‌های کوچک‌تر، چرا که خیلی از افرادی که به جای سه وعده غذایی حجیم، شش وعده غذایی کم‌حجم مصرف می‌کنند، کم‌تر به باد شکم مبتلا می‌شوند. در ضمن خوردن چای نعناع نیز کمک‌کننده است.[۲]
  2. آرام خوردن غذاها، غذاها را سریع قورت نداده و بخوبی بجویید تا هضم آنها در معده راحت‌تر باشد.
  3. ترک سیگار، چراکه هنگامی که شما سیگار می‌کشید هوای بیشتری را می‌بلعید و هم چنین سیگار باعث بهم ریختن دستگاه گوارش می‌شود، ترک سیگار در خیلی از افراد می‌تواند کمک‌کننده باشد.[۲]
  4. ورزش کردن، نه تنها ورزش برای سلامت عمومی بدن خوب می‌باشد، بلکه باعث بهبود عملکرد دستگاه گوارش و در نتیجه کاهش میزان نفخ و باد شکم می‌گردد.

درمان دارویی[ویرایش]

  1. داروهای حاوی زغال که در داروخانه‌ها موجود می‌باشند با جذب گازهای درون دل و روده، کمک به بهبود نفخ معده می‌نمایند. البته قبل از مصرف این داروها با پزشک‌تان مشورت نمایید چراکه این داروها ممکن است مواد لازم سایر داروها را نیز جذب نماید.[۲]
  2. پروبیتیک‌ها، نیز در بعضی از افراد کمک به کاهش باد شکم می‌نماید.
  3. ریفاکسیمین، این دارو آنتی‌بیوتیکی که برای درمان اسهال مصرف می‌شود، تأثیری هم برروی باد شکم دارد.

جنبه‌های اجتماعی و فرهنگی[ویرایش]

در بسیاری از فرهنگها رها کردن باد شکم در ملأ عام باعث خجالت و شرمساری است و مؤدبانه نمی‌باشد. افراد معمولاً می‌کوشند از خروج گاز خودداری کنند یا آن‌را کنترل کنند، یا صدا و بوی آن را پنهان کنند. رها شدن باد معمولاًً یک رخداد ناخجسته و مایه تأسف در نظر گرفته می‌شود.که البته رها نکردن آن موجب دل درد می شود اما مشکل به خصوصی را به وجود نمی‌آورد

در تفاسیر قرآن ذکر شده است که یکی از مواردی که لوط قومش را به آن نکوهش می‌کرد، این بود. قوم لوط در مجالس خود بدون شرم و حیا باد رها می‌کردند.[۳]

پانویس[ویرایش]

  1. human digestive system
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «دلایل باد شکم (معده)، پیشگیری و درمان نفخ شکم (Flatulence)». راستینه. 
  3. یکی از احتمالات «تأتون فی نادیـکم المنکر»(سوره عنکبوت، آیه ۲۹) تضارط قوم لوط (ضرطه زدن) در مجالس خود بدون شرم و حیا است. (مجمع البیان، ج ۸، ص ۴۴۰؛ روح المعانی، ج ۱۱، جزء ۲۰، ص ۲۲۸)

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ باد شکم موجود است.