دهیدراسیون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دهیدراسیون
کم‌آبی بدن
پرستاران، درحال تشویق بیمار به نوشیدن یک محلول درمانی به سبب از دست دادن آب بدن بیمار توسط بیماری وبا هستند.
آی‌سی‌دی-۱۰ E86
آی‌سی‌دی-۹ 276.5

دهیدراسیون یا کم‌آبی بدن[۱] (به انگلیسی: Dehydration) نوعی بیماری است که در فیزیولوژی و پزشکی به عنوان از دست دادن بیش از حد مایعات بدن تعریف شده است.[۲] در این‌گونه موارد، آب بدن بیمار به معنای واقعی کلمه، از دست می‌رود که این مستلزم از دست رفتن مایعات و آب بدن از درون ارگانیسم‌های موجود، کم شدن آب بدن از پوست و یا از غشاء مخاطی می‌باشد.

درکل سه نوع دهیدراسیون وجود دارد: کم‌فشار (هیپوتونیک) یا کم‌سدیم (هیپوناترمیک) (در درجه اول، از دست دادن الکترولیت و سدیم به طور خاص)، پرفشار (هیپرتونیک) یا پرسدیم (هیپرناترمیک) (در درجه اول، از دست دادن آب) و همفشار (ایزوتونیک) یا هم‌سدیم (ایزوناترمیک) (از دست دادن آب و الکترولیت‌ها به طور مساوی).[۳] دهیدراسیون در انسان، بیشتر از نوع هم‌فشار یا هم‌سدیم است.

دهیدراسیون خفیف با خوراندن آب و جلوگیری از دست رفتن مایعات بدن رفع می‌شود.

در موارد شدیدتر، کم‌آبی با بازیابی آب و الکترولیت بدن رفع می‌شود، از طریق روش درمان خوراکی کم‌آبی (ORT) یا سرم‌درمانی. روش ORT کم‌دردتر، کم‌هزینه‌تر، و در دسترس‌تر است. محلولی که در روش سرم‌درمانی به کار می‌رود باید ایزوتونیک (هم‌فشار) یا هیپوتونیک (کم‌فشار) باشد؛ تزریق آب خالی به درون رگ‌ها سبب تخریب گلبول‌های قرمز می‌شود.

اگر آب تازه در دسترس نباشد، خوردن آب دریا یا الکل وضعیت را بدتر خواهد کرد. برخی متخصصان مصرف ادرار در شرایط اضطراری را تجویز کرده‌اند، اما برخی دیگر نه. طبق کتابچهٔ راهنمای زنده‌ماندن در آیین‌نامه رزمی ارتش ایالات متحده ادرار در هیچ شرایطی نباید مصرف شود. مقدار کم سموم اوره و آمونیاک موجود در ادرار اندکی بر عملکرد کلی بدن تأثیر منفی می‌گذارد، که خود می‌تواند شانس زنده‌ماندن را در شرایط اضطراری کمتر کند. همچنین مقدار نمک موجود در ادرار نسبتاً زیاد است (بستگی به رژیم غذایی و میزان دهیدراسیون دارد) و درواقع ترکیبی مشابه آب دریا دارد که خود سبب دهیدراسیون بیشتر می‌شود. بحث دیگر تأثیر روانی و استرس انجام این عمل نامطبوع است، که خود سبب می‌شود بدن انرژی‌اش را صرف تولید آدرنالین و افزایش ضربان قلب کند که همهٔ این‌ها در شرایطی که شخص دنبال زنده ماندن است نامطلوب‌اند. همچنین ممکن است شخص استفراغ کند، که خود سبب از دست رفتن بیشتر آب بدن می‌شود.[۴]

در صورت عدم تامین آب بدن از طریق تزریق یا آشامیدن، بیمار به شوک کم‌حجمی خون دچار می‌شود.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. در فارسی پسابش یا وابشت هم گفته‌اند.
  2. thefreedictionary.com> dehydration citing:
    • Dorland's Medical Dictionary for Health Consumers. © 2007
    • The American Heritage® Medical Dictionary Copyright © 2007
    • Mosby's Medical Dictionary, 8th edition. © 2009
    • Mosby's Dental Dictionary, 2nd edition. © 2008
  3. TheFreeDictionary.com --> dehydration Citing The American Heritage Science Dictionary 2005. Retrieved on July 2, 2009
  4. Peterson, Devin (2013). "Effects of Urine Consumption". SCS. DNM International. p. 1. Retrieved 6 August 2013. 

پیوند به بیرون[ویرایش]