غیبت صغری

شیعه

عقاید
اصول	توحید • نبوت • معاد عدل • امامت
فروع	نماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد • امر به معروف • نهی از منکر • تولی • تبری
شخصیت‌ها
چهارده معصوم	محمد • فاطمه • علی • حسن • حسین • سجاد • باقر • صادق • کاظم • رضا • جواد • هادی • عسکری • مهدی
صحابه	• سلمان • مقداد • ابوذر • عمار • جعفر بن ابی طالب • بلال
مکان‌های مقدس
مکه • مدینه • نجف • کربلا • دمشق • کاظمین • سامرا • قم • مشهد • ری امامزاده ها
رویدادها
رویداد مباهله • غدیر خم • فدک • رویداد خانه فاطمه • نبرد کربلا • مؤتمر علماء بغداد
کتاب‌ها
قرآن • نهج‌البلاغه • صحیفه سجادیه • الاستبصار • الکافی • تهذیب‌الاحکام • من‌لایحضره‌الفقیه
شاخه‌ها
دوازده‌امامی • اسماعیلیه • زیدیه

غیبت صغری، به عقیده شیعیان دوازده امامی، از امامت حجت بن الحسن (امام دوازدهم ایشان)، از زمان درگذشت پدرش حسن عسکری در سال ۲۶۰ ه.ق. آغاز شده و تا سال ۳۲۹ ه.ق. به طول انجامیده‌است. در دوران غیبت صغری؛ آن حضرت با سفیران و وکلاء خود پیوستگی تمام داشته، آنان را به أوامر و تعلیمات لازمه ارشاد و بر آنچه که در موقعیّت های مختلف بر آنان واجب بود، راهنمایی و أمر می فرمودند . بر همین اساس شیعیانی که در مسیر أوامر حضرتش راه می سپردند، در قضایای فقهی و مالی و اجتماعی و ... با آگاهی به سفراء و نوّاب مراجعه می کردند . باور آنان در این مدت چهار نفر نائب خاص او بوده‌اند و شیعیان از طریق آنها با امام در ارتباط بوده و مسائل خود را طرح می‌کرده‌اند. این چهار نفر عبارت‌اند از: عثمان بن سعید، محمد بن عثمان، حسین بن روح و علی بن محمد سمری.

1- ابوعَمروی، عثمان بن سعید عمروی اسدی که به مدّت 1/5 سال نائب بود و در سال 300 هجری وفات نمود .

2- ابو جعفر محمّد بن عثمان بن سعید عمروی؛ وی در حدود 40 سال مقام والای نیابت خاصّه را به عهده داشت و در سال 305 هجری در گذشت .

3- ابوالقاسم، حسین بن روح نوبختی که در حدود 21 سال متصدّی مقام مقدّس سفارت بود و در شعبان سال 326 وفات کرد .

4- ابوالحسن، علی بن محمّد سَمُری( سَیمُری ) به مدّت 3 سال عهده دار این منصب بوده و در نیمه شعبان سال 329 دار فانی را وداع گفت .

وکالت این افراد عام و مطلق بوده‌است. البته در این دوران در موارد خاص و در شهرهای مختلف افراد دیگری نیز بوده‌اند که وکالت امام را بر عهده داشته‌اند که برخی معتقدند این وکالت بدون واسطهٔ نواب خاص بوده‌است. از جملهٔ این افراد احمد بن حمزة بن الیسع، محمد بن ابراهیم بن مهزیار، محمد بن صالح و ابو محمد وجنائی را می‌توان نام برد.

غیبت صغری به وفات نائب چهارم یعنی علی بن محمّد سمری پایان پذیرفت و همراه با آن غیبت کبری آغاز گردید . در سال 329 هجری، مهدی موعود پایان سفارت و نمایندگی و شروع غیبت تامّه ( کبری ) را رسماً اعلام نمود و چنین فرمودند :که ظهوری، مگر به إذن خداوند عزّ و جلّ نخواهد بود .

«

بسم الله الرحمن الرحیم ای علی بن محمد سمری! خداوند در سوگ فقدان تو پاداشی بزرگ به برادرانت عطا کند. تو تا شش روز دیگر از دنیا خواهی رفت. کارهایت را مرتب کن و هیچ کس را به جانشینی خود مگمار. دوران غیبت کامل فرا رسیده‌است و من جز با اجازه خداوند متعال ظهور نخواهم کرد و ظهور من پس از گذشت مدتی طولانی و قساوت دلها و پر شدن زمین از ستم خواهد بود. افرادی نزد شیعیان من مدّعی مشاهده من (ارتباط با من به عنوان نایب خاص) خواهند شد. آگاه باشید که هر کس پیش از خروج سفیانی و صیحه آسمانی چنین ادعایی بکند، دروغگو و افترا زننده‌است و هیچ حرکت و نیرویی جز به خداوند عظیم نیست.

»

غیبت صغری امام زمان از دو نظر محدود بود:

از نظر زمانی که کمتر از هفتاد سال به طول انجامید.

از نظر شعاعی نیز، این غیبت، همه جانبه نبود. به این معنی که در این مدّت، اگر چه امام از نظرها پنهان بود، اما کسانی هم بودند که به صورت پنهانی با امام در تماس بودند. این افراد همان نائبان خاصّ امام بودند که بین مردم و امام ارتباط برقرار می‌کردند و نامه‌ها و سؤالات مردم را به نزد امام می‌بردند یا می‌فرستادند و پاسخ او را به مردم می‌رساندند.

منابع

• خورشید مغرب، ص ۴۷.

$<math><math>$</math></math>