ایدز در ایران
| ایدز در ایران | |
|---|---|
| اطلاعات کشور | |
| نام کشور |  ایران |
| جمعیت | ۷۰٬۴۷۲٬۸۶۴ |
| ایدز در کشور | |
| جمعیت مبتلایان | ۲۲٬۷۲۷ نفر تا فروردین ۱۳۹۰ |
| درصد مبتلایان | ۰٫۰۲٪ |
| جمعیت مبتلایان زن | ۷٪ |
| جمعیت مبتلایان مرد | ۹۳٪ |
| جمعیت درگذشتگان | ۳٬۴۰۹ نفر[۱] |
نخستین مورد گزارش و ثبت شده ابتلا به ایدز در ایران مربوط به سال ۱۳۶۶ و در مورد یک کودک شش ساله مبتلا به بیماری هموفیلی است که فرآوردههای خونی آلوده دریافت کرده بود. براساس آمار جمعآوری شده از دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تا تاریخ اول فروردین ۱۳۹۰ در مجموع ۲۲ هزار و ۷۲۷ نفر افراد مبتلا به ویروس ایدز شناسایی شدهاند.[۲] این در حالیست که سازمانهای مستقل نظیر سازمان بهداشت جهانی برآوردی بیش از ۸۰ تا ۱۰۰ هزار نفر را اعلام میکنند.[۳]
اگر چه میزان مبتلایان به ایدز در ایران کم است،[۴] ولی بگفته سازمان بهداشت جهانی بر اساس دادههای گزارش شده، نرخ رشد اپیدمی ایدز در ایران بصورت هشدار دهندهای در حال افزایش است. سازمان بهداشت جهانی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی عوامل اصلی انتقال ایدز را استفاده معتادان تزریقی از سرنگ مشترک و پس از آن از راه آمیزش جنسی میدانند. اکثر مراکز پزشکی معتقدند که ۶۰ درصد انتقال از طریق استفاده از سرنگ مشترک میباشد (در ایران بیش از دو میلیون نفر خود را به عنوان معتاد ثبت نام کردهاند، که از میان آنها سیصد هزار نفر معتادان تزریقی هستند) و ۳۵ درصد از طریق آمیزش جنسی میباشد.[۵]
اولین برنامه جامع پیشگیری از اچآیوی در ایران با همکاری دانشکده پزشکی کرمانشاه پیاده سازی شد.[۶]
محتویات |
[ویرایش] پراکندگی
از میان شیوههای شناخته شده سرایت ویروس اچآیوی، اعتیاد تزریقی عامل ابتلای بین ۶۰ تا ۷۰ درصد افراد اعم از مرد و زن در ایران است و پس از آن روابط جنسی ناامن، خون و فرآوردههای خونی، انتقال از مادر به فرزند دیگر عوامل اصلی گسترش این بیماریاند و عامل ابتلای عدهای نیز نامشخص گزارش شدهاست.[۷]
حدود ۴۰ درصد مبتلایان در گروه سنی ۲۵ تا ۳۵ سال قرار دارند و کمترین گستردگی در میان گروههای سنی ۰ تا ۴ سال،۵ تا ۱۴ سال و بالای ۶۵ سال (مجموعا ۱٫۸ درصد) گزارش شدهاست. مطابق آمار قریب به ۹۵ درصد مبتلایان به ایدز در ایران را مردان تشکیل میدهند.[۸] میزان ابتلا به اچآیوی از استان به استان فرق میکند. در غرب ایران ۸۵ درصد مبتلایان از میان معتادان تزریقی هستند، در حالی که در جنوب ایران ۵۰ درصد مبتلایان از ارتباطات جنسی بین همجنسان ناشی میشود.[۶]
بیش از ۹۰ درصد زنان مبتلا بدون اینکه آگاه باشند، از طریق شوهرانشان مبتلا به اچآیوی شدهاند.[۶] مطابق آمار قریب به ۹۵ درصد مبتلایان به ایدز در ایران را مردان تشکیل میدهند.[۸] البته به دلیل اینکه از نظر اجتماعی بیماران زن بیش از مردان داغ ننگ خورده، تمایل کمتری از خود برای آزمایش اچآیوی نشان میدهند، و اگر آزمایش بدهند، نتیجه آنها را افشا نمیکنند. تعداد فزایندهای از مبتلایان جدید زن کسانی هستند که اقداماتی جهت جلوگیری از انتقال انجام دادهاند ولی این کار را بشکل ناقصی انجام داده بودند. مطالعات نشان میدهد که اکثر مبتلایان به اچآیوی زنان بیسواد، یا دارای تحصیلات ابتدایی هستند؛ از آنجایی که اطلاعات درباره اچآیوی عموماً از طریق روزنامهها منتشر میشود، این زنان اطلاعات کافی در مورد نحوه مقابله به آن دریافت نمیکنند. همچنین دلیل دیگر افزایش اچآیوی در زنان افزایش متوسط سن ازدواج آنها به ۲۷ سال است که آنها را در خطر تجاوز قرار میدهد. علاوه بر این فقر نیز برخی زنان را به روسپی گری هدایت کرده که این نیز آنها را بصورت پیوستهای در خطر ابتلا به اچآیوی قرار میدهد. بعلاوه در بین افرادی که شغلشان روسپیگری است، استفاده از مواد مرسوم است و این خطر ابتلا به اچآیوی را مضاعف میکند.[۶] دختران والدینی که به اچآیوی مبتلا بودهاند جزو آسیب پذیرترین اقشار محسوب میشوند، زیرا مردان کمی حاضر هستند با آنها ازدواج کنند. همچنین عموماً بدلیل بیماری والدینشان و از دست دادن شلغلشان، خانواده اغلب این دختران بسیار فقیر است.[۶]
[ویرایش] پرونده بیماران هموفیلی
در سال ۱۳۶۶ اولین مورد از بیماران هموفیلی که از طریق فرآوردههای خونی آلوده به بیماری ایدز مبتلا شدند شناسایی شد.[۹] پس از افشای این موضوع در دهه هفتاد پروندهای دراین مورد تشکیل شد ودر خرداد ۱۳۸۳، دادگاه حکم به پرداخت خسارت از طرف سازمان انتقال خون ایران به ۹۷۴ شاکی پرونده، درمان بیماران مبتلا و عذرخواهی وزارت بهداشت داد. ولی تنها خسارت پرداخت شد و درمان بیماران وعذر خواهی وزارت بهداشت مسکوت ماند.[۱۰] همچنین آمار واقعی بیماران هموفیلی و نزدیکان آنان اعلام نشد.[۹]
[ویرایش] فرهنگ عمومی، اقدامات دولتی
بحث و گفتگو درباره بلوغ، بهداشت جنسی و بیماریهای آمیزشی در خانوادهها هم چنان محدود است[۱۱] و در منظر بسیاری از مردم بیمار اچآیوی مثبت لزوما دست به عملی غیراخلاقی زدهاست. مبتلایان در صورت اعلام بیماری خود ممکن است با طرد از خانواده، اخراج از محل کار و تبعیض در مورد دریافت خدمات بهداشتی و اجتماعی روبرو شوند.[۱۲][۶] بسیاری از معتادان تزریقی بدلیل ترس از تحقیر و تبعیض در اولین سالی که اچآیوی در آنها تشخیص داده میشود دست به خود کشی میزنند.[۶]
سازمانهای غیردولتی (سمنهای) فعال در زمینه اطلاع رسانی و پیشگیری از سوی نهاد و سازمانهای دولتی به شکل رقیب نگریسته شده با مشکلاتی در زمینه فعالیتهای خود مواجهند. این در حالی است که طرحهای دولتی نیز مدتهای طولانی در بایگانیها نادیده انگاشته میشوند.[۱۱] سطح پایین مطالعه در ایران و رجوع بیشتر مردم برای دریافت اطلاعات به رسانههای دیداری شنیداری و همچنین انحصار دولتی این دست رسانهها[۱۳] نقش دولت را در آموزش، پیشگیری و ایجاد مقدمات پذیرش افراد اچآیوی مثبت در جامعه پررنگتر میکند.[۱۲]
[ویرایش] مهار ایدز
در ایران و طی سالهای اولیه شیوع بیماری، وجود ایدز اساسا انکار میشد و شمار مبتلایان به آن، بنا به دادههای رسمی بین ۲۰۰ تا حداکثر ۵۰۰ نفر در نوسان بود[۱۴]، ولی در سالهای بعد و از دهه ۸۰ میلادی، دولت ایران در راستای ارتقای بهداشت خانواده و سلامت جامعه فعالیتهای آگاهی بخشی نسبت به این بیماری و ارایه آموزشهای جنسی را در سطح کشور شروع کرد و در حال حاضر بنابر گزارش برنامه توسعه سازمان ملل متحد این کشور در بالاترین جایگاه درمیان کشورهای منطقه از نظر بهداشت و ارایه آموزشهای جنسی در زمینه پیشگیری از ایدز قرار دارد.[۱۵] همچنین یونیسف ایران در قالب برنامه اچآیوی/ایدز با شرکای دولتی و غیردولتی و رسانههای جمعی ایران در راستای ارائه خدمات مطلوب و اطلاعرسانی به جوانان همکاری میکند.[۱۶]
اولین برنامه پیشگیری از اچآیوی در ایران توسط کامیار علایی و آرش علایی و با همکاری دانشکده پزشکی کرمانشاه پیاده سازی شد. آنها کلینیک مثلثی را در کرمانشاه پایهگذاری کرده که مدلی برای معالجه و مراقبت از مبتلایان شد.[۶]
از اقدامات عملی دولت ایران برای پیشگیری از شیوع ایدز در این کشور میتوان به برنامهریزی برای ارایه سوزن و سرنگ استریل به معتادان، لغو ممنوعیت توزیع تیغ یک بار مصرف در زندانها، آموزشهای جنسی در مدارس و جامعه و نصب دستگاههای خودپرداز کاندوم و سرنگ ارزان در سطح شهرها اشاره کرد[۱۵][۱۷]. با این حال هنوز بسیاری از مردم و به ویژه جوانان از دسترسی به اطلاعات مربوط به شیوع ایدز و از اطلاعات مربوط به ضرورت به کار بردن کاندوم هنگام آمیزش جنسی بیبهرهاند و موانع متعددی برای راهاندازی کمپینهای تبلیغاتی گسترده در رسانهها در این زمینه وجود دارد.[۱۸]
[ویرایش] داروی ایرانی
کامران باقری لنکرانی وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی دولت نهم اندکی پس از آغاز بکار مدعی کشف داروی ایدز توسط ایران شده و آنرا بعنوان یکی از دستاوردهای دولت نهم اعلام کرد. به گفته وی داروی مذکور"Imod" نام دارد:«داروی گیاهی کنترل ویروس ایدز برروی سیستم حیاتی خون و سیستم ایمنی بدن بسیار موثر عمل میکند.» وی اعلام جزئیات بیشتر این خبر خوش پزشکی را به شهریور ماه موکول کرد، اما پیش از آن محمد فرهادی وزیر بهداشت دولت محمد خاتمی در مصاحبهای اعلام کرد که کار ساخت داروی فوق از ۵ سال قبل آغاز شده و از آخرین روزهای فعالیت دولت گذشته این دارو مراحل ثبت جهانی خود را میگذراند.[۱۹]
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] پانویس
- ↑ «پیش بینی ابتلا ۸۳ هزار نفر به اچ آی وی تا پایان سال ۸۸ در ایران» (فارسی). رادیو زمانه. بازبینیشده در ۱۲ نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ «آمارهای تکان دهنده رسمی از مبتلایان ایرانی ایدز» (فارسی). وبگاه آینده.
- ↑ «آخرین آمار مبتلایان به ایدز در ایران» (فارسی). رادیو زمانه. بازبینیشده در ۲ فوریه ۲۰۰۹.
- ↑ Ruxin, Josh. Agnes Binagwaho, Paul A. Wilson, UN Millennium Project Working Group on HIV/AIDS. Combating AIDS in the Developing World. Jeffrey D. Sachs, Josh Ruxin, Agnes Binagwaho. Earthscan, 2005. 69. ISBN 1-84407-225-8, 9781844072255.
- ↑ Gheissari, Ali. Contemporary Iran Economy, Society, Politics. Oxford University Press, 2009. 157. ISBN 0-19-537848-2, 9780195378481.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ ۶٫۵ ۶٫۶ ۶٫۷ Arash Alaei, Kamiar Alaei in Health: HIV and AIDS. , Encyclopedia of Women & Islamic Cultures. General Editor: Suad Joseph. Brill
- ↑ «نگاهی کوتاه به تاریخچه شیوع ایدز در ایران و جهان». وبگاه آفتاب. بازبینیشده در ۳ ژوئن ۲۰۰۸.
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ «موارد مبتلا به HIV و ایدز تا بر حسب سن و شیوه ابتلا تا مهر ۱۳۸۵». زندگی مثبت. بازبینیشده در ۳ ژوئن ۲۰۰۸.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ «مریو» چشم به راه دادخواهی ایران پرونده واردات فرآوردههای خونی آلوده به ایدز از فرانسه و ۲۵ سال ابهاموبگاه بانک نشریات ایران برگرفته از روزنامه اعتماد به تاریخ یازدهم آذر ۱۳۸۷، نویسنده احمد قویدل
- ↑ ناگفتههای بیماران هموفیلی از ۱۰ سال زندگی با ایدز و هپاتیتوبگاه خبرگزاری فارس
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ «هم پیمان در برابر گسترش ایدز». زندگی مثبت. بازبینیشده در ۱۸ ژوئیه ۲۰۰۸.
- ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ «رسانهها میتوانند ایدز را از پنهانکاری خارج کنند». زندگی مثبت. بازبینیشده در ۱۸ ژوئیه ۲۰۰۸.
- ↑ «فصل دوازدهم (صدا و سیما)». در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. صفحه ۹۳.
- ↑ «گشایشی چشمگیر در مبارزه با ایدز». دویچه وله فارسی. بازبینیشده در ۱ ژوئیه ۲۰۰۸.
- ↑ ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ «ایران برنده جایزه مبارزه با ایدز سازمان ملل». مردمک. بازبینیشده در ۱ ژوئیه ۲۰۰۸.
- ↑ «اچآیوی/ایدز و ایجاد خدمات دوستدار نوجوانان در این زمینه». یونیسف ایران. بازبینیشده در ۱ ژوئیه ۲۰۰۸.
- ↑ «کارنامه سازمانهای مقابله با ایدز در ایران». ستاد مبارزه با مواد مخدر. بازبینیشده در ۱ ژوئیه ۲۰۰۸.
- ↑ «زنگهای خطرعلیه فراگیری ایدز در ایران» (فارسی). بیبیسی. بازبینیشده در ۱ ژوئیه ۲۰۰۸.
- ↑ «پایان ناکام یک پروژه تبلیغاتی!». آفتاب نیوز، ۱۵ بهمن ۱۳۸۵.
