اعتیاد

یک بطری هروئین

اعتیاد یک بیماری روانی، اجتماعی و اقتصادی است که از مصرف غیرطبیعی و غیرمجاز برخی مواد مانند الکل، تریاک، حشیش و... ناشی می‌شود و باعث وابستگی روانی یا فیزیولوژیک فرد مبتلا (معتاد) به این مواد می‌شود و در عملکرد جسمی، روانی و اجتماعی وی تأثیرات نامطلوب بر جای می‌گذارد. بررسی پدیده اعتیاد در قالب علوم پزشکی، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی صورت می‌گیرد. از سال ۱۹۶۴ میلادی، سازمان بهداشت جهانی استفاده از عبارت وابستگی دارویی یا وابستگی به دارو را به جای اصطلاح اعتیاد توصیه نموده‌است، اما استفاده از اصطلاح اعتیاد هنوز رایج است.

تعریف اعتیاد

اعتیاد پاسخ فیزیولوژیک بدن است به مصرف مکرر مواد اعتیادآور. این وابستگی از طرفی باعث تسکین و آرامش موقت و گاهی تحریک و نشاط گذرا برای فرد می‌گردد و از طرف دیگر بعد از اتمام این اثرات سبب جستجوی فرد برای یافتن مجدد ماده و وابستگی مداوم به آن می‌شود. در این حالت فرد هم از لحاظ جسمی و هم از لحاظ روانی به ماده مخدر وابستگی پیدا می‌کند و مجبور است به تدریج مقدار ماده مصرفی را افزایش دهد.

-انواع مواد مخدر و اثرات مخرب جسمي و رواني آنها .1 اعتياد را مي توان يك مسموميت مزمن دانست كه براي شخص و هم براي خانواده و جامعه اش مضر است. انواع آن به شرح زير است: 1- ترياك : كه بيشتر در بين افراد مسن درگذشته معرف آن رواج داشته اما امروزه در بين جوانان و نوجوانان توزيع و مصرف مي گردد، ماده اي خواب آور بوده و شخص معتاد از مصرف آن احساس لذت ونشاطي «نئشگي» مي نمايد. معرف آن به تدريج باعث افزايش طلب مي گردد و فرد لحظه اي به خود مي آيد كه قادر به ترك آن نيست . 2- مرفين: كه از ترياك گرفته مي شود و بدو صورت مايع و پودر مصرف مي گردد، مصرف اين مواد در بين جوانان زياد است و ماده اي خواب آور و اثرات ترياك را دارد. 3- هروئين: اين مواد از تركيبات شيميايي ساخته شده و اثرش سه برابر مرفين بوده و خواب آور است، شخص معتاد هميشه در حال چرت زدن مي باشد و چشمهاي خواب آلود دارد. 4- كوكائين : موادي تحرك زا، توهم آور و اغفال كننده است ، كساني كه به اين دارو معتاد مي شوند معمولاً ساديسم جنسي پيدا مي كنند و بهمين دليل افراد بسيار خطرناكي هستند معتاد پس از مصرف اين دارو احساس شعف زايد الوصفي پيدا مي كند و شاد مي شود و لذت جنسي او تشديد پيدا مي كند، اثرات جسمي آن كم است در حاليكه از نظر رواني اثراتش از هروئين بيشتر است. 5-ال.اس.دي  : مصرف اين مواد اعتياد جسماني ندارد ولي داراي اثرات مغزي و رواني زيانبخشي است، اين مواد توهم زا بوده و اعتياد رواني را بهمراه دارد. 6-آمفتامين ها : موادي محرك زا و اعتياد آور است . اين مواد سيستم مركز عصبي را تحريك مي كند، اين مواد در ميان دانشجويان مصرف بيشتري دارد زيرا باعث كم خوابي بوده و شخص را در حالت محركي قرار مي دهد. مصرف اين مواد باعث مي شود بدن در برابر آن مقاوم شود لذا شخص معتاد ناگزير مي گردد بيشتر مصرف كند. 7-ماري جوانا و حشيش: مصرف اين مواد، اعتياد جسماني نداشته ولي اعتياد رواني مي آورند و بهمين جهت زيان آور هستند، مصرف اين مواد اثرات مغزي ناگواري را به همراه داشته و اغلب به صورت سيگار مصرف مي شونداثرات مخرب آن : خواب آرامش بخش، تشديد احساس، خنده هاي بي مورد و طولاني، لذت بخش بودن زمان و مكان، لكن وقتي تأثير دارو تمام مي شود شخص معتاد حالت و احساس بدي پيدا مي كند و امكان ارتكاب جرم زياد مي شود و از سوي ديگر عاملي براي مصرف مواد مخدر قوي تر همانند هروئين مي باشد. 8- متادون : داروي مخدري است كه توهم زا و اغفال كننده بوده، واثرات زيانبخشي بر روي مغز دارد، معتاد پس از مصرف احساس لذت بخشي مي نمايد؛ لذا در صدد مصرف بيشتر آن بر مي آيد.

نوشته شده: توسط فرشاد زینی وند مقدم رونوشت از کتاب اعتیاد شهریار وقفی پور

مواد اعتیادآور

سازمان بهداشت جهانی مواد اعتیادآور را از جهت تأثیر آنها بر انسان به ۸ دسته کلی تقسیم می‌کند، که عبارت‌اند از:

• ۱.توهم‌زاها
• ۲.کانابیس یا شیره گیاه شاهدانه
• ۳.مواد مخدر
• ۴.سستی‌زاها (مسکن‌ها–خواب آورها)
• ۵.آرام‌بخش‌ها
• ۶.چسب و مواد فرار (مواد استنشاقی)
• ۷.محرک‌ها
• ۸.الکل، توتون و قهوه

مراحل اعتیاد

1. آشنایی: در این مرحله فرد از راه‌های مختلف (مثلاً از طریق دوستان خود) با مواد مخدر و نحوه استعمال آن آشنا می‌شود.
2. شک و تردید: در این مرحله، فرد سعی می‌کند با میل خود مبارزه کند.
3. اعتیاد واقعی: در این مرحله فرد دچار اعتیاد می‌شود و برای رسیدن به حالت نشئگی، هر بار بر میزان مصرف خود می‌افزاید.

زیان‌های جانبی

اعتیاد به مواد مخدر افزون بر زیان‌هایی که به طور مستقیم برای مصرف‌کنندهٔ آن دارد و هیچ فایده و سودی برای استفادهٔ آن تأیید نشده‌است، یکی از عوامل اصلی گسترش بیماری‌هایی چون ایدز و هپاتیت می‌باشد و همچنین زیان‌های اجتماعی و اقتصادی درخوری برای جامعه دارد که از آن میان می‌توان به از بین بردن بخشی از نیرو و مغز فعال جامعه اشاره کرد.

به تازگی، برخی با مدل‌سازی اعتیاد با به کارگیری دانش اقتصاد نشان داده‌اند که درآمد و مصرف امروز مواد مخدر به چه میزان بر تقاضای مواد مخدر در آینده تأثیر خواهد گذاشت.

آزمایش اعتیاد

یکی از آزمایش‌های سنتی اعتیاد آزمایش ادرار است که روشی حتمی و دقیق نبوده و فرد می‌تواند با استفاده از مصرف مواد شیمیایی ویژه‌ای نتیجهٔ آزمایش را تغییر دهد هرچند که روش‌های دیگری برای آزمایش اعتیاد وجود دارد که با اطمینان بسیار بالا می‌توان از آن‌ها بهره گرفت.

گستردگی میزان اعتیاد در جهان

هم اکنون بیش از ۲۲۰ میلیون مصرف کننده مواد اعتیادآور در جهان وجود دارد. ۱۵۰ میلیون نفر معتاد به مواد توهم زایی مانند حشیش، ۱۵ تا ۲۰ میلیون نفر معتاد به ماده محرک کوکایین و مشتقات آن، ۱۵ تا ۲۱ میلیون نفر معتاد به هروئین و سایر مواد مخدر و سایرین نیز انواع مواد اعتیاد آور روانگردان و شیمیایی را مورد سوء استفاده قرار می دهند.

جستارهای دیگر

• فقط بگو نه

منابع

• {نوشته شده: توسط فرشاد زینی وند مقدم رونوشت از کتاب اعتیاد شهریار وقفی پور
• پایگاه اینترنتی www.ramian.com
• پایگاه اینترنتی انجمن درمانگران ایران
• پایگاه اطلاع‌رسانی دانشجویان ترکمن ایران
• پایگاه اینترنتی موسسه فرهنگی تبیان
• پایگاه اطلاع‌رسانی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
• خبرگزاری مهر، مقالهٔ «آزمایش اعتیاد قبل از ازدواج قابل اطمینان نیست»
• خبرگزاری ایسکا، مقالهٔ «باورهای شایع و اشتباه در مورد اعتیاد به مواد مخدر»

• Chaloupka, Frank; Taurus, J; Grossman, M.. Economic Models of Addiction and Applications to Cigarette Smoking and Other Substance Abuse. University of Illinois at Chicago. (دسترسی در ۲۰ مرداد ۱۳۸۶).

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اعتیاد موجود است.