هنگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

هنگ یکی از یگان‌های ارتشی است. هر هنگ معمولاً از ۲٬۰۰۰ تا ۴٬۰۰۰ سرباز تشکیل شده‌است. معمولاًَ ۲ تا ۴ گردان با هم یک هنگ و ۲ تا ۴ هنگ با هم یک تیپ تشکیل می‌دهند. فرماندهٔ یک هنگ معمولاًَ درجهٔ سرهنگی دارد.

در دوره قاجار فوج از یگان‌های نظامی در همین معنی بکار می‌رفت. افواج به سه رده تقسیم می شدند: فوج پياده،‌ فوج سواره و فوج توپخانه. در اواخر دوره قاجار تقسیم بندی نظامی به این گونه بود: ارتش به ده تومان قسمت می‌شد كه هر تومان شامل چهار تا يازده فوج می‌شد و فرمانده هر فوج مقام سرتيپ بود. هر فوج از ده رسد يا دسته تشكيل می‌شد و در رأس هر دسته يك سلطان و در زير دست وي دو نايب، ‌دو بيك زاده، ‌چهار وكيل و چهار سرجوخه مشغول به خدمت بودند. در هر فوج يك مشرف يعني ناظر خرج فوج و چهار منشي قرار داشتند. در رأس هرم يك فوج مقام سرتيپ و سپس ديگر مناصب عالي نظامي قرار داشتند كه به ترتيب عبارت بودند از:‌ سرهنگ، سرشته دار، ياور، ‌مشرف، ‌آجودان، ‌بيرق دار،‌ تحويلدار،‌ ماجور، سركرده، وكيل باشي ،‌ وكيل بيرق يا بيدق، ‌بيك زاده، ‌نايب اول و‌ نايب دوم كه هر كدام وظايف خاص خود را انجام مي دادند.

در رديف بعد از صاحب منصبان، دسته موزيكانچي قرار داشت كه تعداد نفرات آن از اين قرار بود:

شيپورچي بين 7 الي 9 نفر - طبال بين 12 الي 15 نفر - سنج زن 2 نفر - ني زن بين 12 تا 15 نفر

بعد از دسته موزيكانچي رسد يا دسته بهادران قرارداشت كه در رأس آن مقام سلطان قرار دارد. ارباب مناصب اين دسته عبارت بودند از يك نفرنايب اول، ‌يك نفر نايب دوم و پنج نفر وكيل. دسته فوق خود به چهار جوخه تقسيم مي شد كه در رأس هر جوخه يك سرجوخه قرار داشت كه تعداد نفرات تحت فرماندهي وي بين 20 الي 25 نفر بود.

بعد از دسته بهادران به ترتيب دسته هاي اول تا ششم قرار داشتند. تعداد نفرات هر دسته به 80 الي 90 نفر مي رسيد. در رأس هر دسته به مانند دسته بهادران مقام سلطان قرار داشت. ارباب مناصب هر دسته بعد از مقام سلطان به ترتيب 2 مقام نايب و 5 نفر مقام وكيل داشت. هر دسته بعد از ارباب مناصبش چهار جوخه داشت كه سرجوخه فرماندهي نفرات 20 الي 25 نفري را برعهده داشت. نهايتاً در رديف آخر تشكيلات يك فوج، دسته مخبران ( واحدمخابراتي )‌ قرارداشت كه چارت پرسنلي آن هم به مانندديگر دسته ها بود. (آرشيو اسناد آستان قدس رضوي، سند شماره 92906 ) (نمودارشماره 1 پيوست) در هر فوج سمت ها و مشاغل ديگري هم وجود داشت كه در كنار سربازان مشغول به خدمت بودند كه نام و خلاصه شرح وظايف آنها به شرح ذيل بود:

قراول: مأمورين حفاظت از طرق و شوارع و پل ها و انتظام دادن به افواج (استرآبادي،1341،ص572).

يساول: كساني بودند كه اوامر شاه را به اشخاص و دسته هاي نظامي مي رساندند (تكميل همايون،ج1،ص86).

نسق چي: به هنگام جنگ در پشت سرپياده ها قرار داشتند و از فرار سربازان جلوگيري مي كردند و همچنين مسئوليت نظم قشون و حفاظت اموال و تأمين امنيت معابر نيز از ديگر وظايف آنها بود (سردادور، ص280).

نظام سربازگيري در سيستم پياده نظام و سواره نظام با يكديگر متفاوت بود. نظام سربازگيري در بخش پياده نظام «بنيچه» نام داشت. بر اين اساس، هر روستا يا طايفه متعّهد بود كه متناسب با برآورد درآمد خود، سربازان مورد نياز پياده نظام را تأمين كند ( فرهنگ معين، ذيل واژه). اين قانون درسراسر ايران اعمال مي شد ولي اراضي سلطنتي و مناطقي كه درآنجا ماليات برزمين وضع نشده بود؛ به طور عمده از دادن سرباز معاف بودند.

سربازاني كه مطابق نظام بنيچه مشمول به شمار مي رفتند و نامشان براي خدمت نظام ثبت مي شد جيره خانوادگي سالانه موسوم به «خانواره» دريافت مي كردند كه به طور غير مستقيم توسط روستائيان، يعني در واقع از طريق مالياتهاي ارضي كه به دولت مي پرداختند، تأمين مي شد. سربازاني كه درحين خدمت متوفي و يا فرار مي نمودند، اهالي روستاي آنها مي بايست شخص ديگري را جايگزين وي مي نمودند (طوسي،تاريخ معاصر،1369،ص89).

منبع[ویرایش]

«هنگ / Regiment». ویکی پدیا انیگیلیسی. 

  • نگاهي به اسناد نظامي دوره قاجار موجود در مركز اسناد آستان قدس رضوي نوشته مهدي خاني زاده


چكيده

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ هنگ موجود است.