سنگ کلیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
سنگ کلیه
A color photograph of a kidney stone, 8 millimeters in diameter.
یک سنگ کلیه ۸ میلی‌متری
طبقه‌بندی و منابع بیرونی
تخصص میزراه‌پزشکی، نفرولوژی
آی‌سی‌دی-۱۰ N20.0N20.9
آی‌سی‌دی-9-CM 592.0, 592.1, 592.9
دادگان بیماری‌ها 11346
مدلاین پلاس 000458
ئی‌مدیسین med/۱۶۰۰
پیشنت پلاس سنگ کلیه
سمپ D007669

سنگ کلیه سنگ کلیه که رنال کلکولوس یا نفرولیت هم نامگذاری شده‌است جسم سختی است که از کانیهای موجود در ادرار تشکیل می‌شود. سنگ‌های کلیه معمولاً از راه مجرای ادرار دفع می‌شوند و اگر کوچک باشند هیچ نشانگانی ندارند؛ ولی اگر اندازه سنگ کلیه به ۵ میلیمتر (۰٫۲ اینچ) برسد مجرای میزنای را بسته و درد شدیدی را در پهلوها و پشت ایجاد می‌کند که به کشاله ران نیز کشیده می‌شود. این درد را قولنج کلیوی نامیده‌اند و به صورت درد بازگشت‌کننده هر ۲۰ تا ۶۰ دقیقه تکرار می‌شود. نشانه‌های دیگر سنگ کلیه شامل تهوع، استفراغ، خون ادراری، چرک در ادرار، و درد در حین ادرار کردن می‌باشند. بسته شدن میزنای کاهش کارکرد کلیه و بزرگی کلیه را ایجاد می‌کند.

اغلب بیماران مبتلا به سنگ‌های کلیه معمولاً در سالهای اولیه بلوغ و حد اکثر شیوع سنی آن در حدود ۲۸ سالگی است. بطور کلی سنگ‌های کلیه در مردان ۴ برابر زنان است، نسبت مرد به زن ۲ به ۳ است.[۱]

انواع مختلف سنگ ادراری وجود دارد ولی اغلب سنگ‌ها از جنس کلسیم اُگزالات هستند.[۲] سایر انواع شامل ترکیبات فسفات، سیستئین، و اسیداوریک هستند. سنگ‌ها در لگنچه، میزنای، مثانه و در پیشابراه دیده می‌شوند. رژیم غنی از کلسیم - سدیم - پروتئین و همچنین عدم تحرک افراد مبتلا به هیپر کلسیوری نوع دو - افراد مبتلا به بیماری‌های گوارشی مثل التهاب روده، سابقه ابتلا به عفونت ادراری و بیماری‌های متابولیک، نقرس، عدم تحرک در ابتلا به سنگ نقش دارند. در مواردی بسیار نادر داروهای عطاری جواب داده، جهت نابودی سنگ نه دفع آن که با درد همراه باشد

تاریخچه[ویرایش]

اولین گزارش‌های سنگ ادراری شاید مربوط به سنگ‌هایی باشد که در اسکلت فرعون مصری که در ۴۸۰۰ سال قبل از میلاد مسیح می‌زیسته یافت شده‌است. همین‌طور جراحیهایی که برای سنگ ادراری انجام شده‌اند نیز جزو اولین اعمال جراحی محسوب می‌شوند.[۳]

علایم سنگ کلیه[ویرایش]

درد حاد اغلب ناشی از گیرکردن سنگ در مجاری ادراری است وگرنه خود سنگ اغلب علامتی ندارد. انسداد، عفونت، خیز، درد شدید در منطقه دندهای مهره‌ای، تهوع، استفراغ و اسهال است. درد بسیار شدید و شبیه به درد زایمان است، هماچوری یا خون ادراری در این افراد دیده می‌شود.

هدف فوری درمان درد و هدف طولانی جلوگیری از تخریب نفرون است. نفرون نام واحدهای ساختاری کلیه است که لوله پیچیده‌ای متشکل از یک لایه بافت پوششی است و در یک انتها بسته و در انتهای دیگر به درون لگنچه باز می‌شود. سنگ کلیه می‌تواند کشنده باشد.

بلورهای کوچک تشکیل شده در کلیه از جنس کلسیم اکسالات به اندازه ۴ تا ۵ میلیمتر.
بلورهای ستروویت در آزمایش میکروسکوپی ادرار دیده می‌شود.

دلایل ایجاد سنگ کلیه[ویرایش]

سنگ در میزنای چپ و راست در پرتو نگاری کلیه مثانه و مجاری ادراری دیده می‌شود.
سنگی به اندازی ۳ میلیمتر (نشان‌گذاری شده با علامت پیکان) در سی تی اسکن ساده (بی کنتراست) شکم دیده می‌شود.
نوع سنگ کلیه شیوع شرایط ایجاد رنگ روش مشاهده ویژگیها
کلسیم اُگزالات ۸۰٪ وقتی ادرار اسیدی است

(pH کاهش یافته)[۴]

Black/dark brown Radio-opaque قسمتی از اگزالات در ادرار توسط بدن تولید می‌شود. کلسیم و اگزالات بخشی از رژیم غذایی هستند اما تنها عوامل ایجادکننده سنگ‌های اگزالات کلسیم نیستند. اگزالات غذا در بسیاری از سبزیجات، میوه‌ها و آجیل یافت می‌شود. کلسیم استخوان نیز ممکن است در تشکیل سنگ کلیه نقش داشته باشد.
Calcium phosphate ۵–۱۰٪ وقتی ادرار قلیایی است (pH بالا) سفید کدر Radio-opaque در ادرار قلیایی، به ویژه هنگامی که پروتئوز وجود دارد، محتمل است.
اسید اوریک ۵–۱۰٪ when urine is persistently acidic Yellow/reddish brown Radiolucent رژیم‌های غذایی غنی از پروتئین‌های حیوانی و پورین، پیش‌سازها به‌طور طبیعی در تمام مواد غذایی یافت می‌شود، اما به‌طور ویژه در گوشت اندام‌ها، ماهی و صدف‌های وحشی.
Struvite ۱۰–۱۵٪ عفونت در کلیه سفید کدر Radio-opaque جلوگیری از سنگ‌های struvite بستگی به در امان ماندن از عفونت دارد. نشان داده شده‌است که رژیم غذایی بر روی ساخت سنگ‌های راکتی تأثیر نمی‌گذارد.
سیستین 1–2%[۵] اختلال نادر ژنتیکی Pink/yellow Radio-opaque سیستین، یک اسید آمینه (یکی از بلوک‌های ساختمانی پروتئین) است، از طریق کلیه‌ها و به ادرار نشت می‌یابد و کریستال‌ها را تشکیل می‌دهد.
گزانتین[۶] شدیدا نادر Brick red Radiolucent

درمان سنگ کلیه[ویرایش]

حمام یا بخار آب گرم و مصرف مایعات در صورت عدم منع مفید است. بیماران باید رژیم غذایی را رعایت کنند و در طول روز یک الی دو لیتر آب بنوشند، با مشاهده اولین عفونت ادراری به پزشک مراجعه کنند، هر چند وقت یک بار آزمایش ادرار انجام دهندو مراقب افزایش میزان اوره و کراتینین و نیتروژن اوره خون خود باشند. تبلیغ از داروی گیاهی با برند اورتیکا .در اینجا از داروی گیاهی اورتیکا تبلیغ شده است. لطفا تبلیغ را حذف کنید.

داروی گیاهی عصاره اورتیکا، خاصیت ضد التهاب، مدر و آنتی باکتریال دارد و کمک به دفع سنگ کلیه و کاهش التهاب و عفونت دستگاه ادراری می‌کند. مواد مؤثر این عصاره شامل کوئرستین و کافئوئیل مالیک اسید از پیکر رویشی گیاه گزنه است. ترکیب کوئرستین موجود در گزنه آزادسازی هیستامین از بازوفیل‌ها و ماستوسیت‌ها را کاهش داده و تولید فاکتورهای التهابی TNF-α، IL1-β، نیتریک اکسید و آنزیم‌های دخیل در التهاب مانند سیکلواکسیژناز و لیپواکسیژناز را مهار می‌کند.[۷][۸]این عصاره سبب کاهش وزن کلیه و سطح کراتین ادرار شده و موجب برگرداندن سطح pH ادرار به حالت طبیعی می‌شود. همچنین استفاده از این عصاره، ساخت کریستال اگزالات کلسیم و تخریب بافت کلیه را کاهش داده و سبب ساخت مجدد توبول‌ها و گلومرول‌های کلیه می‌شوند. وجود فیتوکمیکال‌های فلاونوئیدها، ساپونین‌ها و آنتوسیانین‌ها در این عصاره، می‌تواند دلیل کاهش ساخت و تشکیل کلسیم و اگزالات در کلیه باشد.[۹]

در صورتی که سنگ بزرگ‌تر از یک سانتیمتر باشد از عمل جراحی استفاده می‌کنند. برای درمان از لیزر، ESWL, TUL، سیستوسکوپی، نفرولیتوتومی و کمولیز استفاده می‌کنند.

هنگام ایجاد درد حاد (اغلب ناشی از گیرکردن سنگ در مجاری) مسکن‌های مخدر و غیراستروئیدی مفید هستند. معمولاً در چنین مواقعی اساس درمان انتظار برای دفع سنگ از طریق جریان ادرار است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. بولوک، نیگل و همکاران: اورولوژی بنیادی، ترجمه امیرفرخ کلهری و غلامحسین حسنی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ۱۳۷۱، ص۲۰۶
  2. http://www.uptodate.com/contents/interpretation-of-kidney-stone-analysis
  3. بولوک، نیگل و همکاران: اورولوژی بنیادی، ترجمه امیرفرخ کلهری و غلامحسین حسنی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ۱۳۷۱، ص۲۰۵–۲۲۷
  4. contributors, ed. Kenneth L. Becker... With 330 (2001). Principles and practice of endocrinology and metabolism (3 ed.). Philadelphia, Pa. [u.a.]: Lippincott, Williams & Wilkins. p. 684. ISBN 978-0-7817-1750-2. 
  5. "Cystine stones". UpToDate. Retrieved 20 February 2014. 
  6. Bailey & Love's/25th/1296
  7. Gregory, S. , Kelly, ND. 2011. Quercetin. Alternative Medicine Review. 16(2): 172-194.
  8. Broer, J. , Behnke, B. , 2002. Immunosuppressant effect of IDS 30, a stinging nettle leaf extract, on myeloid dendritic cells in vitro. The Journal of rheumatology, 2002. 29(4): 659-666.
  9. Zhang, H. Li, N. Li, K. and Li, P. 2014. Protective effect of Urtica dioica methanol extract against experimentally induced urinary calculi in rats. Molecular Medicine Reports. 10: 3157-3162