سنگ کلیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سنگ کلیه
A color photograph of a kidney stone, 8 millimeters in diameter.
یک سنگ کلیه ۸ میلی‌متری
آی‌سی‌دی-۱۰ N20.0N20.9
آی‌سی‌دی-۹ 592.0, 592.1, 592.9
دادگان بیماری‌ها ۱۱۳۴۶
مدلاین پلاس 000458
ای‌مدیسین med/۱۶۰۰
پیشنت پلاس سنگ کلیه
سمپ D007669

سنگ کلیه سنگ کلیه که رنال کلکولوس یا نفرولیت هم نامگذاری شده است جسم سختی است که از کانیهای موجود در ادرار تشکیل می‌شود. سنگهای کلیه معمولاً از راه مجرای ادرار دفع می‌شوند و اگر کوچک باشند هیچ نشانگانی ندارند؛ ولی اگر اندازه سنگ کلیه به ۳ میلیمتر (۰٫۱ اینچ) برسد مجرای میزنای را بسته و درد شدیدی را در پهلوها و پشت ایجاد می‌کند که به کشاله ران نیز کشیده می‌شود. این درد را قولنج کلیوی نامیده‌اند و به صورت درد بازگشت کننده هر ۲۰ تا ۶۰ دقیقه تکرار می‌شود. نشانه‌های دیگر سنگ کلیه شامل تهوع، استفراغ، خون ادراری، چرک در ادرار، و درد در حین ادرار کردن می‌باشند. بسته شدن میزنای کاهش کارکرد کلیه و بزرگی کلیه را ایجاد می‌کند.

اغلب بیماران مبتلا به سنگهای کلیه معمولاً در سالهای اولیه بلوغ و حد اکثر شیوع سنی آن در حدود ۲۸ سالگی است. بطور کلی سنگهای کلیه در مردان ۴ برابر زنان است، نسبت مرد به زن ۲ به ۳ است.[۱]

انواع مختلف سنگ ادراری وجود دارد ولی اغلب سنگها از جنس اگزالات کلسیم هستند.[۲] سایر انواع شامل ترکیبات فسفات، سیستئین، و اسیداوریک هستند. سنگ‌ها در لگنچه، میزنای، مثانه و در پیشابراه دیده می‌شوند. رژیم غنی از کلسیم - سدیم - پروتئین و همچنین عدم تحرک افراد مبتلا به هیپر کلسیوری نوع دو - افراد مبتلا به بیماری‌های گوارشی مثل التهاب روده، سابقه ابتلا به عفونت ادراری و بیماری‌های متابولیک، نقرس، عدم تحرک در ابتلا به سنگ نقش دارند. در مواردی بسیار نادر داروهای عطاری جواب داده، جهت نابودی سنگ نه دفع ان که با درد همراه باشد

تاریخچه[ویرایش]

اولین گزارش‌های سنگ ادراری شاید مربوط به سنگ‌هایی باشد که در اسکلت یک فرد مصری که در ۴۸۰۰ سال قبل از میلاد مسیح می‌زیسته یافت شده است. همین‌طور جراحیهایی که برای سنگ ادراری انجام شده‌اند نیز جزو اولین اعمال جراحی محسوب می‌شوند.[۳]

علایم سنگ کلیه[ویرایش]

درد حاد اغلب ناشی از گیرکردن سنگ در مجاری ادراری است وگرنه خود سنگ اغلب علامتی ندارد. انسداد، عفونت، خیز، درد شدید در منطقه دندهای مهره‌ای، تهوع، استفراغ و اسهال است. درد بسیار شدید و شبیه به درد زایمان است، هماچوری یا خون ادراری در این افراد دیده می‌شود.

هدف فوری درمان درد و هدف طولانی جلوگیری از تخریب نفرون است. نفرون نام واحدهای ساختاری کلیه است که لوله پیچیده‌ای متشکل از یک لایه بافت پوششی است و در یک انتها بسته و در انتهای دیگر به درون لگنچه باز می‌شود. سنگ کلیه می‌تواند کشنده باشد.

بلورهای کوچک تشکیل شده در کلیه از جنس کلسیم اکسالات به اندازه ۴ تا ۵ میلیمتر.
بلورهای ستروویت در آزمایش میکروسکوپی ادرار دیده می‌شود.

دلایل ایجاد سنگ کلیه[ویرایش]

سنگ در میزنای چپ و راست در پرتو نگاری کلیه مثانه و مجاری ادراری دیده می‌شود.
سنگی به اندازی ۳ میلیمتر (نشان گذاری شده با علامت پیکان) در سی تی اسکن ساده (بی کنتراست) شکم دیده می‌شود.
نوع سنگ کلیه شیوع شرایط ایجاد رنگ روش مشاهده ویژگیها
کلسیم اُگزالات ۸۰٪ when urine is acidic (decreased pH)[۴] Black/dark brown Radio-opaque Some of the oxalate in urine is produced by the body. Calcium and oxalate in the diet play a part but are not the only factors that affect the formation of calcium oxalate stones. Dietary oxalate is found in many vegetables, fruits, and nuts. Calcium from bone may also play a role in kidney stone formation.
Calcium phosphate ۵–۱۰٪ when urine is alkaline (high pH) Dirty white Radio-opaque Tends to grow in alkaline urine especially when proteus are present.
اسید اوریک ۵–۱۰٪ when urine is persistently acidic Yellow/reddish brown Radiolucent Diets rich in animal proteins and purines: substances found naturally in all food but especially in organ meats, fish, and shellfish.
Struvite ۱۰–۱۵٪ infections in the kidney Dirty white Radio-opaque Preventing struvite stones depends on staying infection-free. Diet has not been shown to affect struvite stone formation.
سیستین 1–2%[۵] rare genetic disorder Pink/yellow Radio-opaque Cystine, an amino acid (one of the building blocks of protein), leaks through the kidneys and into the urine to form crystals.
گزانتین[۶] Extremely rare Brick red Radiolucent

درمان سنگ کلیه[ویرایش]

حمام یا بخار آب گرم و مصرف مایعات در صورت عدم منع مفید است. بیماران باید رژیم غذایی را رعایت کنند و در طول روز یک الی دو لیتر آب بنوشند، از فعالیت زیاد بپرهیزند، با مشاهده اولین عفونت ادراری به پزشک مراجعه کنند، هر چند وقت یک بار آزمایش ادرار انجام دهندو مراقب افزایش میزان اوره و کراتینین و نیتروژن اوره خون خود باشند.

در صورتی که سنگ بزرگ‌تر از یک سانتیمتر باشد از عمل جراحی استفاده می‌کنند. برای درمان از لیزر، ESWL، TUL، سیستوسکوپی، نفرولیتوتومی و کمولیز استفاده می‌کنند.

هنگام ایجاد درد حاد (اغلب ناشی از گیرکردن سنگ در مجاری) مسکن‌های مخدر و غیراستروئیدی مفید هستند. معمولاً در چنین مواقعی اساس درمان انتظار برای دفع سنگ از طریق جریان ادرار است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. بولوک، نیگل و همکاران: اورولوژی بنیادی، ترجمه امیرفرخ کلهری و غلامحسین حسنی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ۱۳۷۱، ص۲۰۶
  2. http://www.uptodate.com/contents/interpretation-of-kidney-stone-analysis
  3. بولوک، نیگل و همکاران: اورولوژی بنیادی، ترجمه امیرفرخ کلهری و غلامحسین حسنی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ۱۳۷۱، ص۲۰۵–۲۲۷
  4. contributors, ed. Kenneth L. Becker... With 330 (2001). Principles and practice of endocrinology and metabolism (3 ed.). Philadelphia, Pa. [u.a.]: Lippincott, Williams & Wilkins. p. 684. ISBN 9780781717502. 
  5. "Cystine stones". UpToDate. Retrieved 20 February 2014. 
  6. Bailey & Love's/25th/1296