اختلال استرسی پس از ضایعه روانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اختلال استرسی پس از ضایعه روانی
No quieren (They do not want to)
#9 from aquatint series حوادث جنگ (The disasters of war – 1810–1820)
فرانسیسکو گویا (۱۷۴۶–۱۸۲۸)
آی‌سی‌دی-۱۰ F43.1
آی‌سی‌دی-۹ 309.81
دادگان بیماری‌ها ۳۳۸۴۶
مدلاین پلاس 000925
ای‌مدیسین med/۱۹۰۰
پیشنت پلاس اختلال استرسی پس از ضایعه روانی
سمپ D013313

اختلال استرسی پس از ضایعه روانی یا اختلال تنش‌زای پس از رویداد یا استرس پس از سانحه (به انگلیسی: Posttraumatic stress disorder) (به صورت مخفف: PTSD)، نشانگان یا سندرمی است که پس از مشاهده، تجربهٔ مستقیم یا شنیدن یک عامل استرس‌زا و آسیب‌زای شدید روی می‌دهد که می‌تواند به مرگ واقعی یا تهدید به مرگ یا وقوع یک سانحهٔ جدی منجر شود.

بیمار نسبت به این تجربه‌ها احساس ترس و درماندگی می‌کند، اغلب رفتارهای آشفته و حاکی از بی‌قراری بروز می‌دهد و مدام تلاش می‌کند از یادآوری رویداد و سانحه اجتناب کند. حوادثی همچون سوءاستفاده جنسی، تصادف، سوانح طبیعی مانند زلزله، جنگ و… به طور کلی افرادی که چنین رویدادهایی را تجربه می‌کنند حتی در مورد کودکان، بیشتر از این که ما بتوانیم تجربهٔ آنها را تصور کنیم و احساسات آنها را درک کنیم از آن واقعه رنج می‌برند. همین امر وجه تمایز استرس پس از سانحه با سایر حوادث زندگی است (استرس بیش از حد طبیعی به حادثه).

محتویات

گسترش PTSD[ویرایش]

اگرچه اغلب مردم (۵۰ تا ۹۰٪) یک رویداد بسیار تنش‌زا را تا پایان عمر به یاد دارند، فقط ۸٪ آنها به PTSD مبتلا می‌شوند. این بیماری در دوران بعد از جنگ بسیار شایع است (مانند جنگ ویتنام، عراق، ایران، بوسنی هرزگوین و افغانستان) و همچنین بر اثر اتفاقات مهم زندگی مانند فوت یک عزیز یا طلاق و جدایی و ضربه‌های عاطفی احتمال ابتلاء به این بیماری زیاد است. به نظر می‌رسد زمینه ژنتیکی، نژاد و دوران کودکی در ایجاد این بیماری مؤثر هستند.

علائم اختلال استرسی پس از ضایعه روانی[ویرایش]

۱) ناآرامی و بی‌قراری، رفتارهای پرخاشگرانه، احساس بیزاری از دیگران.

۲) گوشه‌گیری و مشکلات در روابط بین فردی، به‌سختی انس گرفتن با دیگران.

۳) احساس گناه و شرمزدگی، بی‌احساسی و فقر هیجانی که از طریق جمع کردن خود و انقباض عضلات صورت می‌گیرد.

۴) واپس‌روی‌های رشدی (بازگشت به رفتارهای اولیه کودکان، شب‌اداری، مکیدن شست و…)

۵) رفتارهای تهییجی و برانگیختگی بیش از حد (حالت گوش به زنگ بودن که به محض مواجه شدن با محرک تنش‌زا شوکه می‌شود)

۶) اختلال خواب، کابوس و خواب‌های ترسناک (رویاهای هولناک بدون محتوای مشخص).

۷) اجتناب از افکار و احساسات و حتی اماکنی که وقایع ناخوشایند را یادآوری می‌کند.

۸) تکرار خاطره‌های آسیب‌زا از قبیل مزاحمت، تجاوز و… در ذهن.

۹) تمایل به بازی‌های تکراری پیرامون حادثه‌ای که تجربه کردند (درمورد کودکان).

۱۰) اختلال در کار روزانه، مشکلات در تمرکز و آموزش.

البته همه اینها باید سه شرط مهم دیگر را نیز به همراه داشته باشند:

الف. فرد باید در معرض یک رویداد پرتنش قرار گرفته باشد.

ب. فرد باید مرتب به یاد این رویداد بیفتد و فلاش بک داشته باشد.

ج. علائم باید بیش از یک ماه طول بکشد.

درمان[ویرایش]

فرایند درمان بیمار مبتلا به PTSD تلفیقی از دو رویکرد روان‌شناسی شناختی و رفتارگرایی است. مداخلات رفتاری شامل: آموزش نحوهٔ مواجهٔ مؤثر با ترس‌ها، اجتناب از اماکن یا افرادی که وقایع را یادآوری می‌کند، می‌باشد؛ همچنین استفاده از تکنیک آرام‌بخش و پذیرش احساسات بیمار در کاهش نشانگان استرس پس از سانحه مؤثر است. در روش مداخله در بحران، سعی بر این است که عملکرد عادی بیمار را به وی بازگردانند. روان درمانگر در این روش تمرکزش را معطوف به حل مشکلات، آموزش مهارت‌های مربوط به کنار آمدن با شرایط و ایجاد شرایطی حمایتی برای بیمار می‌کند. عضویت در گروه‌های حمایتی نیز برای کسانی که دچار علائم استرس هستند، مفید است. بیماران با عضویت در این گروه‌ها حمایت عاطفی دریافت می‌کنند، با افراد دیگری که شرایط و علائم مشابهی را تجربه کرده‌اند آشنا می‌شوند و مهارت‌های مربوط به کنار آمدن با شرایط و مدیریت شرایط را می‌آموزند.

اگر علایم فوق بیش از یک ماه تداوم یابد و منجر به اختلال در عملکرد کلی بیمار (شغلی، تحصیلی، رفتاری و…) شود باید نسبت به درمان آن اقدام نمود. برای درمان دارویی از داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین مانند فلوکستین، ضدافسردگیهای سه حلقه‌ای مانند ایمی‌پرامین، سیتالوپرام، پروپرانولول و کلونیدین استفاده می‌شود.

در حیوانات[ویرایش]

حیوانات نیز قابلیت ابتلاء به این اختلال را دارند.[۱]

مراقبت پرستاری در اختلال استرس پس از ضایعه روانی[ویرایش]

فرایند پرستاری در اختلال استرس پس از ضایعه روانی شامل مراحل زیر می‌باشد.[۲]

  1. بررسی پرستاری
  2. تشخیص پرستاری[۳]
  3. برنامه‌ریزی اقدامات[۴]
  4. اجرای مراقبت‌ها و اقدامات پرستاری
  5. ارزشیابی و اثر بخشی اقدامات

بررسی اختلال استرس پس از ضایعه روانی:[۵][ویرایش]

۱. به طور کلی بیماران مبتلا به اختلالات اضطرابی نیاز به بررسی و معاینه کامل جسمی و روانی و اخذ شرح حال کامل دارند[ویرایش]

۲. معاینات طبی به این جهت ضرورت دارندکه بسیاری ازبیماریهای طبی وجوددارندکه علایم مشابه اختلالات اضطرابی ایجاد می‌کنند.[ویرایش]

۳. پرستارباید بتواند اضطراب مرضی راازاضطراب طبیعی تفکیک نماید.[ویرایش]

۴. در معاینه بیماران مبتلا به اختلالات اضطرابی هم به علایم روانشناختی و هم به علایم جسمانی باید توجه داشت.[ویرایش]

۵. به علاوه پرستار نیاز به تعیین سطح اضطراب بیمار دارد (از طریق مشاهده رفتار کلامی و غیر کلامی بیمارهٔ سؤال از خود بیمارو[ویرایش]

۶. سؤال درمورداینکه آیادرمقابل موقعیت‌های خاص، احساس اضطراب می‌کند (کدام واقعه درگذشته به یاداومی آید اورادچاراضطراب می‌کند)[ویرایش]

۷. بیمارموقع اضطراب به چه کاری مشغول است؟ درکجادچاراضطراب می‌شود؟[ویرایش]

۸. باید شرح مفصلی ازگذشته وحال بیمارتهیه نمود[ویرایش]

۹. درشرح حال کشمکش‌های موجود بین بیماروسایرین یا دردرون خود بیمار حایز اهمیت است.[ویرایش]

۱۰. شروع بیماری ازچه زمانی بوده؟ آیادرآن زمان حادثه ناگواری (سوگ عزیزان، جنگ و…)رخ داده است؟[ویرایش]

۱۱. آیا عوامل استرس زاهمراه با شروع بیماری هنوزهم وجوددارند؟[ویرایش]

۱۲. اغلب برای تکمیل بررسی لازم است سطح اضطراب بیمار از طریق دارو کاهش یابد.[ویرایش]

تشخیص اختلال استرس پس از ضایعه روانی:[۶][ویرایش]

۱. اضطراب در رابطه با تعارضات ناخودآگاه مشخص با دلواپسی و علایم جسمانی[ویرایش]

۲. ترس در رابطه با موقعیت‌های فوبیک مشخص با اجتناب مستمر[ویرایش]

۳. تخریب در تعاملات اجتماعی در رابطه با اضطراب شدید مشخص با انزوا و گوشه گیری[ویرایش]

۴. اختلال خواب در رابطه با اضطراب شدید مشخص با کابوس وسحرخیزی[ویرایش]

۵. اختلال تنفسی در رابطه با اضطراب شدید مشخص با هیپر ونتیلاسیون[ویرایش]

برنامه‌ریزی اختلال استرس پس از ضایعه روانی:[۷][ویرایش]

طرح مراقبت پرستاری در درجه اول باید باعث کاهش سطح اضطراب این بیماران شود. برنامه‌ریزی‌ها بر اساس تشخیص‌های پرستاری و مشکلات بیمار است[ویرایش]

اقدامات اختلال استرس پس از ضایعه روانی:[ویرایش]

۱. درمواردی که اختلال، پس ازسانحه یاخیر شروع شده است پرستارباید اقداماتی درجهت کاهش هیجان وتشویق به یادآوری ترتیب دهد. باید به بیمار فرصت داده شودکه حوادث استرس زارابه یادآوردوهیجانات مربوط به آنرا بیان کند.[ویرایش]

۲. مقادیرپایین داروهای ضداضطراب ممکن است برای آرام کردن فرد ضرورت داشته باشدویک داروی خواب آورنیزبرای بهبودخواب بیماربه مدت چندشب مفیدباشد[ویرایش]

۳. رایج‌ترین استراتژی مقابله‌ای دراین بیماران، اجتناب است، یعنی فردازصحبت کردن وفکرکردن دربارهٔ آنچه که روی داده، اجتناب میکندورایج‌ترین مکانیسم دفاعی، انکار است یعنی فرد ممکن است احساس کندکه واقعاً حوادثی روی نداده است یاآنهارافراموش کند. درچنین مواقعی نیزبیمارباید برای یادآوری حوادث استرس زا تشویق گردد. همچنین، حمایت‌های محیطی (مثل دوستان وبستگان) باید فراهم شودوبیمارازمعرض استرس دوربماند[ویرایش]

[۸] ۴. درکاهش استرس[ویرایش]

پرستار از شیوه‌های مختلفی در این باره می‌تواند استفاده کند · تشویق بیمار به صحبت · پرستار باید توضیحات واضحی برای علایم جسمانی اضطراب به بیمار بدهد · کمک به بیمار برای شناسایی موقعیت‌های بیرونی اضطراب‌انگیز · کمک به بیمار و خانواده بیمار در جهت تغییر محیط یا تعدیل عوامل اضطراب زا · کاهش عوامل تحریک کنندهٔ محیطی مانند نور کم هٔ افراد کم و… ·آموزش روش آرام سازی به بیمار[ویرایش]

۵. مداخلات درمورد ترس[ویرایش]

تشویق بیمار برای وارد شدن به موقعیت یا شی مورد اجتناب · استفاده از روش‌های رفتاری مانند مواجه سازی (بطور تدریجی وحساسیت زدایی یا بطور ناگهانی وغرقه سازی) برای درمان ترس[ویرایش]

۶. مداخلات در تخریب تعاملات اجتماعی[ویرایش]

آموزش مهارت‌های اجتماعی و قاطعیت · تشویق بیمار برای شرکت در فعالیت‌های اجتماعی · تشویق بیمار برای شروع فعالیت‌های طبیعی زندگی روزمره · به بیمار بگوییم هر چقدر تسلیم بیماری شود بر شدت آن افزوده می‌شود و اومی تواند به تنهایی فعالیت‌های اجتماعی خود را شروع کند[ویرایش]

۷. مداخلات در اختلال خواب[ویرایش]

استفاده از روش‌های ساده برای رفع بیخوابی:ایجاد محیط آرام، دوش آب گرم قبل از خواب، فعالیت بدنی، اجتناب از مصرف چایی، قهوه، سیگار وبحث پیرامون مسایل استرس زا · دادن داروی آرامبخش یا خواب‌آور به مدت چند شب طبق دستور پزشک[ویرایش]

۸. مداخلات دراختلال تنفسی[ویرایش]

آموزش به بیمار که مکرراً در یک پاکت کاغذی یا نایلون تنفس کند. · آموزش به بیمار که به کندی و تحت کنترل نفس بکشد[۹][ویرایش]

ارزشیابی اختلال استرس پس از ضایعه روانی:[ویرایش]

ارزیابی پیوسته پیشرفت بیمار برای دستیابی به نتایج شناخته شده چه در داخل بیمارستان و چه در جامعه توسط پرستار. ملاک نهایی برای ارزشیلبی نتایج، توانایی بیمار برای عملکرد در سطح انجام فعالیت‌های روزانه زندگی در یک سطح آرام[۱۰][ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. BBC News - Military dog recovers from PTSD after Iraq war
  2. «Help:VisualEditor/User guide - MediaWiki». www.mediawiki.org. بازبینی‌شده در 2016-11-08. 
  3. کاپلان. خلاصه روانپزشکی. 124. 
  4. . http://search.proquest.com/docview/225547471?pq-origsite=gscholar. 
  5. نوغانی. محتشمی. شاهسوند، فاطمه. جمیله. اسماعیل. بهداشت روان 2. 119. 
  6. کوشا. واقعی، محسن. سعید. روان پرستاری. 
  7. نوغانی. محتشمی. شاهسوند، فاطمه. جمیله. اسماعیل. بهداشت روان2. 120. 
  8. sheila L.videbeck، sheila L.. psychiatric_mental health nursing. 
  9. نوغانی. محتشمی. شاهسوند، فاطمه. جمیله. اسماعیل. بهداشت روان 2. 121. 
  10. نوغانی. محتشمی. شاهسوند، فاطمه. جمیله. اسماعیل. بهداشت روان2. 122. 

پانویس[ویرایش]