فرمانده کل نیروهای مسلح ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فرمانده کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
Emblem of Iran.svg
SEYYED ALI KHAMENEHEI - LEADER OF IRAN.jpg
متصدی کنونی
سید علی خامنه‌ای

از ۱۴ خرداد ۱۳۶۸
ستاد فرماندهی کل قوا
اقامت‌گاهدفتر مقام معظم رهبری
مدت دورهطول عمر[الف]
بنیادگذاری۱۵ مرداد ۱۲۸۵ (۱۱۳ سال پیش)
نخستین دارندهمظفرالدین‌شاه قاجار

فرمانده کل نیروهای مسلح یا فرمانده کل قوا عنوانی است که امروزه در نظام جمهوری اسلامی ایران به فرماندهٔ کل نیروهای مسلح این کشور اطلاق می‌شود که از سال ۱۳۶۰ و مطابق با قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر عهدهٔ مقام رهبری می‌باشد.[۱]

پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران از آن به عنوان بزرگ‌ارتشتاران یاد می‌شده‌است. بزرگ‌ارتشتاران عنوانی رسمی و نظامی بوده‌است که در دوره پهلوی برای مقام فرماندهی سه نیروی مسلح کشور ایران بکار می‌رفت و دارنده آن محمدرضا شاه پهلوی بود که با وقوع انقلاب اسلامی، از بین رفت.

طبق اصل ۱۱۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی، اعلام جنگ و صلح و بسیج نیروها، همچنین نصب و عزل و قبول استعفای رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، فرماندهان کل و فرماندهان عالی ارتش، سپاه و نیروی انتظامی از اختیارات رهبری است. فرمانده کل فعلی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران سید علی خامنه‌ای است.

فهرست[ویرایش]

ر. نگاره نام دوران تصدی طول دوران درجه شاخه نظامی
Flag of Qajar (1910-1925).pngدولت علّیه ایران (۱۲۸۵–۱۳۰۴) • Imperial Emblem of the Qajar Dynasty (Lion and Sun).svg
۱ Portrait of Muzaffar al-Din Shah Qajar by Kamal-ol-molk, 1902.jpg شاه
مظفرالدین شاه
۱۵ مرداد ۱۲۸۵ ۱۲ دی ۱۲۸۵ ۱۴۹ روز ن/م ن/م
۲ Mohammad Ali Shah.jpg شاه
محمدعلی شاه
۱۲ دی ۱۲۸۵ ۲۵ تیر ۱۲۸۸ ۲ سال، ۱۹۴ روز ن/م ن/م
Ali RezaKhanAzodalMolk.jpg نایب‌السلطنه
علیرضا عضدالملک
۲۵ تیر ۱۲۸۸[۲] ۳۰ شهریور ۱۲۸۹ ۱ سال، ۵۶ روز ن/م ن/م
Abolqasem.jpg نایب‌السلطنه
ابوالقاسم ناصرالملک
۳۰ شهریور ۱۲۸۹[۲] ۲۹ تیر ۱۲۹۳ ۳ سال، ۳۱۴ روز ن/م ن/م
۳ AhmadShahQajar2.jpg شاه
احمد شاه
۲۹ تیر ۱۲۹۳[۲] ۲۵ بهمن ۱۳۰۳ ۱۰ سال، ۲۰۸ روز ن/م ن/م
۴ Antoin Sevruguin 48 12 SI.jpg نخست‌وزیر
رضا خان[ب]
۲۵ بهمن ۱۳۰۳[۳] ۲۴ آذر ۱۳۰۴ ۳۰۴ روز سرتیپ
قشون ایران
(۱۲۷۳–۱۳۰۰)
ارتش شاهنشاهی ایران
(۱۳۰۰–۱۳۰۴)
State flag of Iran (1964–1980).svgکشور شاهنشاهی ایران (۱۳۰۴–۱۳۵۷) • Imperial Coat of Arms of Iran.svg
۱ Reza Shah portrait.jpg شاه
رضا شاه
۲۴ آذر ۱۳۰۴ ۲۵ شهریور ۱۳۲۰ ۱۵ سال، ۲۷۵ روز ن/م[پ]
قشون ایران
(۱۲۷۳–۱۳۰۰)
ارتش شاهنشاهی ایران
(۱۳۰۰–۱۳۰۴)
۲ Mrp1942.jpg شاه
محمدرضا شاه
۲۵ شهریور ۱۳۲۰ ۳۰ تیر ۱۳۳۱ ۱۰ سال، ۳۰۹ روز ن/م[ت]
۳ Mossadeghmohammad.jpg نخست‌وزیر
محمد مصدق[ث]
۳۰ تیر ۱۳۳۱ ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ ۱ سال، ۲۹ روز ن/م ن/م
(۲) Mohammad Reza Pahlavi.png شاه
محمدرضا شاه
۲۸ مرداد ۱۳۳۲ ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ ۲۵ سال، ۱۷۶ روز آریابد
Flag of Iran.svgجمهوری اسلامی ایران (۱۳۵۷–اکنون) • Emblem of Iran.svg
- Portrait of Ruhollah Khomeini.jpg رهبر انقلاب
سید روح‌الله خمینی
۲۲ بهمن ۱۳۵۷ ۱۲ آذر ۱۳۵۸ ۲۹۵ روز ن/م ن/م
۱ Portrait of Ruhollah Khomeini.jpg رهبر
سید روح‌الله خمینی
۱۲ آذر ۱۳۵۸[ج] ۱۶ بهمن ۱۳۵۸ ۶۴ روز ن/م ن/م
۲ Abolhassan Banisadr sign.jpg رئیس‌جمهور
ابوالحسن بنی‌صدر[چ]
۳۰ بهمن ۱۳۵۸[۷] ۲۰ خرداد ۱۳۶۰[۸] ۱ سال، ۱۱۱ روز ن/م ن/م
(۱) Portrait of Ruhollah Khomeini.jpg رهبر
سید روح‌الله خمینی
۲۰ خرداد ۱۳۶۰ ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ ۷ سال، ۳۵۸ روز ن/م ن/م
۳ SEYYED ALI KHAMENEHEI - LEADER OF IRAN.jpg رهبر
سید علی خامنه‌ای
۱۴ خرداد ۱۳۶۸ اکنون ۳۰ سال، ۱۰۸ روز ن/م[ح]

جستارهای وابسته[ویرایش]

یادداشت[ویرایش]

  1. به تشخیص مجلس خبرگان رهبری
  2. برگزیده از سوی مجلس شورای ملی.
  3. سرتیپ تا پیش از شاهنشاهی.
  4. سروان[۴] تا پیش از شاهنشاهی.
  5. مصدق با دریافت اختیارات فوق‌العاده از سوی شاه، تمام قدرت اجرایی کشور را در اختیار گرفت.[۵] وی با این که فقط دو پست نخست‌وزیری و وزارت جنگ (نام آن را به وزارت دفاع ملی تغییر داده بود) را در اختیار داشت، اما اقتداری فراتر از آنچه که شاه به عنوان فرمانده کل قوا از قانون اساسی مشروطه دریافته کرده بود، در اختیار داشت و فرماندهان ارتش و ژاندارمری را عزل و نصب می‌نمود.[۶]
  6. با تأیید قانون اساسی توسط ملت در جریان همه پرسی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، فرماندهی کل نیروهای مسلح بنا به اصل ۱۱۰ قانون اساسی رسماً در اختیار رهبری قرار گرفت.
  7. برگزیده از سوی رهبری.
  8. وی سرپرستی فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را بر عهده داشت.[۹] در آن زمان، سپاه فاقد درجات نظامی بود.

منابع[ویرایش]

  1. «اصول مرتبط با رهبرى در قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران». دفتر مقام معظم رهبری. دریافت‌شده در ۲۳ دی ۱۳۹۵.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ شیخ‌الاسلامی، محمدجواد (۲۸ ژوئیه ۲۰۱۱) [۱۵ دسامبر ۱۹۸۴]. «AḤMAD SHAH QĀJĀR». در یارشاطر، احسان. دانشنامه ایرانیکا (به انگلیسی). ۱: فصل ۶. نیویورک: انتشارات دانشگاه کلمبیا. صص. صص ۶۵۷-۶۶۰.
  3. دانیل, التون (2012). تاریخ ایران. ای‌بی‌سی-سی‌ال‌آی‌او. p. ص ۱۳۶. ISBN 0313375097.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ فردوست، حسین (۱۳۶۹). شهبازی، عبدالله، ویراستار. ظهور و سقوط سلطنت پهلوی. ۱. تهران: انتشارات مؤسسه اطلاعات. ص. ص ۵۶. شابک ۹۷۸۹۶۴۴۲۳۱۵۰۶.
  5. بوکن، جیمز (۲۰۱۳). ایام‌الله: انقلاب در ایران و پیامدهای آن. سایمون اند شوستر. ص. ص ۶۴. شابک ۱۴۱۶۵۹۷۷۷۸.
  6. پرادوس، جان (۲۰۰۶). امنیت برای دموکراسی:جنگ‌های پنهان سی‌آی‌ای. ایوان آر دی. صص. صص۱۰۲-۱۰۳. شابک ۱۶۱۵۷۸۰۱۱۴.
  7. «حکم انتصاب آقای بنی‌صدر به سمت فرماندهی کل قوا». مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. دریافت‌شده در ۱۲ بهمن ۱۳۹۵.
  8. «حکم عزل ابوالحسن بنی‌صدر به سمت فرماندهی نیروهای مسلح». مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. دریافت‌شده در ۱۲ بهمن ۱۳۹۵.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی سید علی حسینی خامنه‌ای». دفتر حفظ و نشر آثار آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای. ۱ فروردین ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۲۳ دی ۱۳۹۵.