لنکران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
لنکران
نشان رسمی لنکران
نشان
لنکران در جمهوری آذربایجان قرار گرفته‌است
لنکران
لنکران
مختصات: ۳۸°۴۵′۱۳″ شمالی ۴۸°۵۱′۰۴″ شرقی / ۳۸٫۷۵۳۶۱°شمالی ۴۸٫۸۵۱۱۱°شرقی / 38.75361; 48.85111مختصات: ۳۸°۴۵′۱۳″ شمالی ۴۸°۵۱′۰۴″ شرقی / ۳۸٫۷۵۳۶۱°شمالی ۴۸٫۸۵۱۱۱°شرقی / 38.75361; 48.85111
کشور جمهوری آذربایجان
مساحت
 • کل۷۰ کیلومتر مربع (۲۷ مایل مربع)
جمعیت
 • جمعیت۱۸۳٬۳۰۰
 • تراکم۲٬۶۰۰/km۲ (۶٬۸۰۰/sq mi)


لَنکَران(ترکی آذربایجانی:Lənkəran/تالشی:Lankon/روسی:Ленкорань) شهری در جنوب شرقی جمهوری آذربایجان در کرانه دریای خزر و در نزدیکی مرز ایران است‌.

ویژگی ها[ویرایش]

جغرافیا و موقعیت مکانی[ویرایش]

لنکران شهری ساحلی است که از باکو پایتخت جمهوری آذربایجان ۲۶۸ کیلومتر و از شهر آستارا و مرز ایران ۴۵ کیلومتر فاصله دارد. این شهر با مزارع چای و باغات نارنگی و پرتقال مشهور است و در هنگام ورود به شهر از سمت باکو سماوری در کنار جاده قرار دارد که نماد این شهر محسوب می‌شود. ارتفاع این شهر بیست‌ و هشت متر زیر سطح دریا است. شهر لنکران و چند شهر مهم دیگر جمهوری آذربایجان از شهرستان‌های خود جدا هستند. این شهر و شهرستان لنکران از شمال با شهر ماساللی ، از جنوب با شهر آستارا ، از شرق با دریای کاسپین و از غرب با شهر لریک و شهر یاردیملی همسایه است.[۱]

مردم[ویرایش]

جمعیت آن در سال ۲۰۱۸ برابر با ۲۲۶,۷۹۹ نفر بوده‌است که حدود ۶۰۰۰۰ نفر آن در شهر لنکران و بقیه در قصبه‌ها و روستاهای اطراف ساکن هستند. بیشتر مردم لنکران از قوم ایرانی تالش هستند و به زبان‌ تالشی (با لهجه لنکرانی) سخن می‌گویند؛ همچنین این شهر به‌عنوان بزرگ‌ترین شهر تالش‌نشین جهان هم به‌شمار می‌آید. لنکران دارای بزرگترین جامعه تالشی در کشور آذربایجان است. بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۴ تالش‌ها ۸۰٫۵۴٪ (۱۸۱۴۵۰) آذربایجانی‌ها ۱۹٫۵۴٪ (۴۴۳۲۰) روس‌ها ۰٫۱۹٪ (۲۸۱) اوکراین‌ها ۰٫۰۲٪ (۲۲) مردمان ترک‌ها ۰٫۰۱٪ (۱۷) کرد‌ها ۰٫۰۱٪ (۱۴) تاتار‌ها ۰٫۰۱٪ (۱۳) زبان لزگی‌ها ۰٫۰۱٪ (۱۰) و دیگران ۰٫۰۲٪ (۲۷) جمعیت رایون(شهرستان) لنکران را تشکیل می‌دهند. [۲]

دین[ویرایش]

اسلام دین غالب این شهر است. اکثریت مسلمانان از مسلمان شیعه هستند و جمهوری آذربایجان پس از ایران، دومین درصد قابل توجه جمعیت شیعه در جهان را دارا است. جمعیتی از اهل تسنن نیز در شمال جمهوری آذربایجان و منطقه تالش سکونت دارند.[۳] بزرگترین مساجد این شهر شامل مسجد کیچیک بازار (بازار کوچک) و مسجد بویوک بازار (بازار بزرگ) است.[۴][۵]

ریشه واژه[ویرایش]

نام لنکران از دو واژه تالشی لَن (به معنی نی) و کران (به معنی خانه‌ها، آبادی) تشکیل شده و به معنای «نی‌آباد» است.[۶] پسوند کران (خانه‌ها، آبادی) در نام شماری از آبادی‌های دیگر منطقه تالش نیز به‌کار رفته‌است ازجمله سیهه‌کران (به معنی آبادی سنگ‌ها)، اوجاکران، ترک‌کران (آبادی ترک‌ها)، شیخ‌کران (آبادی شیخ‌ها)، صیدکران (آبادی سیّدها)، سیله‌کران، آسخانه‌کران (آبادی آهنگران) و غیره.[۷]

واژه لنکران را اما برخی دگرگون‌شده واژه فارسی لنگرکَنان (محل برکشیدن لنگر از آب) دانسته‌اند و در متون قدیمی‌تر نیز نام این شهر را به صورت لنگرکنان یا لنگ‌گوران هم می‌نوشتند.[۸]

گروهی نیز کران را برگرفته از واژه‌ فارسی کران به معنی مرز و انتها می‌دانند و لن را به عنوان اشاره‌ای به اقوام و تبار کادوسی یا کاسپی برمی‌شمارند.[۹][۱۰][۱۱]

تاریخچه[ویرایش]

این شهر بر روی یک باتلاق در امتداد رودخانه‌ای با نام لنکران‌چای ساخته شده‌است. باقی مانده‌ای از شهرک‌های انسانی مربوط به دوران نوسنگی و همچنین خرابه‌هایی از قرون وسطی برنز و آهن هم در این شهر وجود دارد.[۱۲]

بنای شهر امروزی لنکران به سده ۱۶ میلادی برمی‌گردد. این شهر مدت‌ها پایتخت و مرکز حکومت خانات تالش بود.

حکومت خانات تالش با مرگ نادر شاه افشار (۱۷۳۶–۱۷۴۷)، از دهه ۱۷۲۰ در دوران آشفتگی تاریخ ایران تا سال ۱۸۲۸ میلادی، تحت سلطه سلسله‌های زندیه و قاجاریه ایران قرار داشت. در نیمه اول قرن هجدهم، روس‌ها چندین سال طی جنگ‌های ایران و روسیه بر آن حکومت کردند. در سال ۱۷۳۲ توسط پیمان رشت به خاک ایران بازگشت. در طول جنگ‌های ایران و روس در سال ۱۸۰۴، ژنرال کوتلیاروفسکی که در جریان جنگ، نیروی جنوبی روسیه را رهبری می‌کرد، قلعه‌ها و مقر فرماندهان لنکران را اشغال کرد و خان و نیروهای او را دستگیر کرد. به دنبال عهدنامه گلستان از سال ۱۸۱۳، منطقه تالش شمالی به روسیه تزاری واگذار شد و باعث اعتراضات فراوان مردم تالش آن منطقه شد. با این حال، با عهدنامه ترکمانچای در سال ۱۸۲۸ میلادی که پس از جنگ‌های بعدی و نهایی بین دو کشور ایران و روسیه اتفاق افتاد (۱۸۲۶–۱۸۲۸)، حکومت قاجار مجبور شد که بدون هرگونه درگیری شهر را به روسیه تحویل دهد. با امضای پیمان ترکمانچای در ۱۸۲۸ میان ایران و روسیه، لنکران نیز به روسیه واگذار شد و پایانی بود بر تسلط ایران بر منطقه شمالی سرزمین تالش‌‌.[۱۳] در سده بیستم لنکران دو بار پایتخت کشور خود مستقل خوانده تالش بوده‌است.

پس از فروپاشی امپراتوری روسیه، پس از انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۷، در مدت زمانی کوتاه به عنوان بخشی از جمهوری دموکراتیک آذربایجان و بخشی از جمهوری سوسیالیستی شوروی جمهوری آذربایجان شد. در سال ۱۹۹۱، پس از انحلال اتحاد جماهیر شوروی، بخشی از خاک جمهوری آذربایجان شد.

آب و هوا[ویرایش]

لنکران دارای آب و هوای نیمه گرمسیری و مرطوب (CFA) است که آب و هوای مدیترانه‌ای را نیز داراست. لنکران زمستان سرد و مرطوب دارد و تابستان بسیار گرم، خشک و بسیار مرطوب است. حداکثر بارش سالانه ۱۶۰۰ تا ۱۸۰۰ میلی‌متر و بالاترین بارش در کشور آذربایجان است. وضعیت کلی آب و هوای لنکران به شرح زیر است:

  • بهار:معتدل و بسیار پربارش
  • تابستان:گرم و شرجی همراه با باران‌های سیل‌آسا
  • پاییز:در روزها گرم و مرطوب و شب‌هنگام سرد
  • زمستان:سرد به همراه برف و کولاک‌های سنگین که متأثر از اقلیم متطقه آذربایجان است.
داده‌های اقلیم لنکران
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
میانگین بیش‌ترین °C (°F) ۷٫۲
(۴۵)
۷٫۲
(۴۵)
۱۱٫۰
(۵۲)
۱۷٫۵
(۶۴)
۲۲٫۵
(۷۳)
۲۷٫۲
(۸۱)
۳۰٫۴
(۸۷)
۲۹٫۵
(۸۵)
۲۵٫۹
(۷۹)
۱۹٫۹
(۶۸)
۱۴٫۱
(۵۷)
۱۰٫۱
(۵۰)
۱۸٫۵۴
(۶۵٫۵)
میانگین کم‌ترین °C (°F) ۰٫۰
(۳۲)
۱٫۰
(۳۴)
۳٫۹
(۳۹)
۸٫۶
(۴۷)
۱۳٫۱
(۵۶)
۱۷٫۵
(۶۴)
۲۰٫۱
(۶۸)
۱۹٫۷
(۶۷)
۱۶٫۹
(۶۲)
۱۱٫۸
(۵۳)
۶٫۷
(۴۴)
۲٫۵
(۳۷)
۱۰٫۱۵
(۵۰٫۳)
بارندگی میلی‌متر (اینچ) ۹۱
(۳٫۵۸)
۱۱۴
(۴٫۴۹)
۹۰
(۳٫۵۴)
۵۰
(۱٫۹۷)
۵۴
(۲٫۱۳)
۲۲
(۰٫۸۷)
۱۷
(۰٫۶۷)
۵۰
(۱٫۹۷)
۱۴۳
(۵٫۶۳)
۲۵۹
(۱۰٫۲)
۱۶۸
(۶٫۶۱)
۸۸
(۳٫۴۶)
۱٬۱۴۶
(۴۵٫۱۲)
میانگین روزهای بارندگی ۱۰ ۱۰ ۱۱ ۸ ۸ ۳ ۲ ۴ ۷ ۱۳ ۱۲ ۹ ۹۷
میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب ۱۰۵٫۴ ۹۸٫۹ ۱۲۴٫۰ ۱۷۱٫۰ ۲۲۶٫۳ ۲۸۲٫۰ ۳۰۶٫۹ ۲۵۴٫۲ ۱۸۹٫۰ ۱۲۷٫۱ ۹۹٫۰ ۱۰۸٫۵ ۲٬۰۹۲٫۳
منبع شماره ۱: World Meteorological Organization (UN) [۱۴]
منبع شماره ۲: Hong Kong Observatory(sun only)[۱۵]

طبیعت[ویرایش]

در اطراف شهر لنکران یک منطقه وسیع از پارک‌های ملی به نام پارک ملی هیرکان قرار دارد که در آن انواع مختلف جانوران و گیاهان حفظ می‌شوند. خلیج قزل آغاج دارای بیش از ۲۵۰ نوع گیاه، ۳۰ گونه ماهی و بیش از ۲۲۰ نوع پرنده است. لنکران همچنین برای درخت چوب آهن (Parrotia persica یا Ironwood) که با نام انجیلی نیز شناخته می‌شود مشهور است. این درخت به‌طور طبیعی در منطقه رشد می‌کند و در پارک ملی هیرکان نیز دیده می‌شود. بر اساس داستان‌های محلی چوب آهن تنها چوبی است که در آب فرو می‌رود، از این رو نام (چوب آهن) است. از لحاظ تاریخی برای گرم کردن مورد استفاده قرار گرفته‌است، زیرا مدت زمان سوختن و گرمادهی آن زیاد است. گونه‌هایی از پلنگ ایرانی (Panthera pardus saxicolor) نیز در پارک ملی هیرکان زندگی می‌کنند.[۱۶] پارک ملی هیرکان جمهوری آذربایجان و جنگل‌های هیرکانی ایرانی در سال ۲۰۱۹ به میراث جهانی یونسکو افزوده شدند.[۱۷]

اقتصاد[ویرایش]

اکثر اهالی به فعالیت‌های صنعتی و کشاورزی مشغول هستند. حوزه‌های غالب در اقتصاد لنکران عبارتند از کشت سبزیجات، کشت چای، کشت زراعی، پرورش دام، باغداری درختان مرکبات، زنبورداری، ماهیگیری و کشاورزی. آب و هوای نیمه گرمسیری مرطوب، دسترسی به زمین‌های مناسب کشت و زراعت، آب و منابع کافی نیروی کار در شهر، پایه خوبی برای فعالیت‌های کشاورزی و همچنین توسعه شرکت‌های کشتیرانی است.[۱۸] آسیاب‌های برنج در روستای دارقوبا از توابع لنکران به صورت گسترده فعالیت می‌کنند. در این شهرستان چند کارخانه بزرگ تولید و بسته‌بندی چای وجود دارند.همچنین در این شهر اولین کارخانه گیاه چای آذربایجان در سال ۱۹۳۷ ساخته شده‌است. در دوران شوروی مزارع چای لنکران به عنوان تنها نقطه تولید چای این کشور از اهمیت خاصی برخوردار بوده و هم اکنون به بسیاری از نقاط دنیا صادر می‌شود.[۱۹]

غذا[ویرایش]

غذاهای لنکران تا حد زیادی تحت تأثیر فرهنگ‌های مختلف اقوام ساکن در آن قرار گرفته‌است و بیشترین غذاها متعلق به تالشی‌ها است که به دلیل حاکمیت خانات تالش در این منطقه بوده است، از این رو تنوع زیادی در مواد غذایی لنکران وجود دارد. غذاهای معروف آن شامل لونگی، کلوچه لنکران، مورجی پلو (عدس پلو)، پلو سفید، کدو تنبل پلو و تورشو کباب (کباب ترش) می‌باشد.[۲۰][۲۱][۲۲]

فرهنگ[ویرایش]

لنکران از سال ۲۰۱۲ همراه با شهرهای باکو و گنجه مراسم ساعت زمین را برگزار می‌کنند. [۲۳][۲۴]

رسانه[ویرایش]

گروه باجیلر

چندین هنرمند و خواننده مشهور جمهوری آذربایجان متولد شهر لنکران هستند. یکی از گروه‌های آواز سنتی و فولکلوریک باجیلر یا خواهران است که چندین جشنواره موسیقی در لنکران و باکو برگزار کرده‌اند و با ترانه‌های تالشی خود مشهور هستند.[۲۵]

این شهر دارای کانال منطقه‌ای جنوب و تلویزیون و روزنامه لنکران است.[۲۶]

ورزش[ویرایش]

ورزشگاه خزر لنکران

این شهر دارای یک تیم فوتبال حرفه‌ای به نام باشگاه فوتبال خزر لنکران است که در لیگ برتر فوتبال جمهوری آذربایجان رقابت می‌کند. خزر لنکران تاکنون دو بار قهرمان لیگ کشوری و چندین بار نایب قهرمان لیگ شده‌است.

مهم‌ترین سالن‌های ورزشی شهر عبارتند از ورزشگاه اختصاصی خزر لنکران و مجتمع ورزشی المپیک لنکران. [۲۷]

این ورزشگاه یکی از مراکز مرحله گروهی جام جهانی فوتبال دختران زیر هفده سال در سال ۲۰۱۲ بود.[۲۸]

در سال ۲۰۱۲، این شهر میزبانی مسابقات قهرمانی وزنه‌برداری اروپا را بر عهده گرفت.[۲۹]

حمل و نقل[ویرایش]

یک قطار شبانه از باکو به آستارا (پس از گذر از لنکران) فعالیت دارد.[۳۰][۳۱] فرودگاهی نیز در سمت باختری شهر قرار گرفته‌است که در دوره شوروی احداث شده‌است و دارای دو ترمینال پروازهای داخلی و خارجی است. ترمینال پروازهای خارجی آن از سپتامبر ۲۰۰۸ آغاز به کار کرد و هر هفته پروازهایی به مقصد مسکو و سنت پترزبورگ دارد.[۳۲]

شهرهای خواهرخوانده[ویرایش]


شهر لنکران (دایره قرمز) بر روی نقشه جمهوری آذربایجان

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

ویکی‌پدیای انگلیسی

  1. http://www.ulduztourism.com/fa/aze-cities/lankaran-city.html
  2. "Culture in Lankaran" (به Azerbaijani). Retrieved 13 November 2014.
  3. Juan Eduardo Campo,Encyclopedia of Islam, p.625
  4. http://lenkeran-ih.gov.az/page/16.html
  5. "Culture in Lankaran" (به Azerbaijani). Retrieved 13 November 2014.
  6. Akademik Budaq Budaqovun Şəxsi Veb Portalı-Azərbaycanın Lənkəran regionu Toponimlərinin İzahlı Lüğəti Kitabı (واژه‌نامه تشریحی جاینام‌های بخش لنکران آذربایجان)
  7. همان.
  8. تاریخ جامع آستارا و حکام نمین – بهروز نعمت‌الهی – ص – ۲۸ – ۲۹
  9. А. Периханян (1982), Этимологические заметки // Историко-филологический журнал. Ереван. № 1, pp. 55-62
  10. lənkəran on ozaramizdi.org[پیوند مرده] (ترکی آذربایجانی)
  11. Lənkəran haqqında tarixi coqrafi məlumat بایگانی‌شده در ۲۰۱۱-۰۱-۳۰ توسط Wayback Machine (ترکی آذربایجانی)
  12. History of Lankaran بایگانی‌شده در ۲۰۱۱-۰۷-۰۶ توسط Wayback Machine
  13. Timothy C. Dowling Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond pp 728-730 ABC-CLIO, 2 dec. 2014 شابک ‎۹۷۸-۱۵۹۸۸۴۹۴۸۶
  14. "World Weather Information Service – Lenkaran". United Nations. Retrieved 19 January 2011.
  15. "Climatological Information for Lankaran, Azerbaijan". Hong Kong Observatory. Retrieved November 17, 2012.
  16. Nataly Y. Snegovaya (2007). "Two New Harvestman Species from Lenkoran, Azerbaijan (Arachnida: Opiliones: Phalangiidae)" (PDF). Bulletin of the British Arachnological Society. 14 (2): 88–92.
  17. http://www.iribnews.ir/fa/news/2467496/ثبت-جنگل‌های-هیرکانی-ایران-در-یونسکو
  18. Business opportunities of the region بایگانی‌شده در ۲۰۱۱-۰۷-۱۳ توسط Wayback Machine
  19. Tea culture in Azerbaijan
  20. Azerbaijani Cuisine: Şirniyyat (ترکی آذربایجانی)
  21. Cuisine of Lankaran بایگانی‌شده در ۲۰۱۱-۰۷-۰۶ توسط Wayback Machine
  22. Azərbaycanın subtropik zonası بایگانی‌شده در ۲۰۰۹-۰۹-۱۴ توسط Wayback Machine (ترکی آذربایجانی)
  23. "Azerbaijan to join Earth Hour". www.news.az. Archived from the original on 29 November 2014. Retrieved 17 November 2014.
  24. "IDEA campaign to hold Earth Hour action". en.trend.az. Retrieved 17 November 2014.
  25. "Bacılar" talış folklor mahnı və rəqs kollektivi (ترکی آذربایجانی)
  26. "Radio-TV yayımı" (به Azerbaijani). Retrieved 13 November 2014.
  27. "Lankaran Olympic Sport Complex". www.noc-aze.org. Archived from the original on 29 November 2014. Retrieved 18 November 2014.
  28. "France end Asian domination". fifa.com. FIFA. Retrieved 6 July 2013.
  29. "Weightlifting Masters". Official Website of European Masters Weightlifting 2012. Archived from the original on 20 April 2011. Retrieved 19 March 2011.
  30. History of Lankaran:Economy[پیوند مرده]
  31. Turizm müəssisələri بایگانی‌شده در ۲۰۰۹-۰۴-۰۵ توسط Wayback Machine (ترکی آذربایجانی)
  32. Lənkəranda çay plantasiyalarının sahəsi genişləndirilir[پیوند مرده] (ترکی آذربایجانی)
  33. Ajans-İskenderun'da kurtuluş coşkusu adlı haber, 02.11.2008 tarihinde erişilmiştir.
  34. Города США и Азербайджана стали побратимами - ФОТО: Политика, 27 июня 2011
  35. Lənkəran İtaliyanın Çerveteri şəhəri ilə qardaşlaşmış şəhər elan edilib

جستارهای وابسته[ویرایش]