جمهوری خلق آذربایجان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جمهوری خلق آذربایجان
آذربایجان خالق جمهوریتی

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
آذربایجان
۱۹۱۸–۱۹۲۰
پرچم آذربایجان
پرچم
نشان ملی آذربایجان
نشان ملی
نقشه جمهوری آذربایجان تهیه شده برای کنفرانس صلح پاریس(۱۹۱۹)، شامل مناطق تحت مناقشه با گرجستان و ارمنستان است.
نقشه جمهوری آذربایجان تهیه شده برای کنفرانس صلح پاریس(۱۹۱۹)، شامل مناطق تحت مناقشه با گرجستان و ارمنستان است.
پایتختگنجه تا سپتامبر ۱۹۱۹
باکو
زبان(های) رایجترکی آذربایجانی
حکومتنظام پارلمانی
صدر اعظم‌ها 
• ۱۹۱۸–۱۹۱۹
فتحعلی خان خویسکی
• ۱۹۱۹–۱۹۲۰
نصیب یوسف بیگلی
• ۱۹۲۰
ممد حسن حاجینسکی
رئیس مجلس ملی شورا 
• ۱۹۱۸
محمدامین رسول‌زاده
• ۱۹۱۸–۱۹۲۰
علیمردان توپچوباشوف
تاریخ 
• بنیان‌گذاری
۲۸ مه ۱۹۱۸
• فروپاشی
۲۸ آوریل ۱۹۲۰
پیشین
پسین
جمهوری فدرال دموکراتیک قفقاز جنوبی
جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی
محمدامین رسول‌زاده بنیان‌گذار جمهوری آذربایجان، از مبارزان جنبش مشروطه در ایران بود
متن بیان نامه استقلال جمهوری دمکراتیک آذربایجان

جمهوری خلق آذربایجان (به ترکی آذربایجانی: آذربایجان خالق جمهوریتی، Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC)) دولتی بود نسبتاً کم عمر (۲۳ ماه) که در ۲۸ مه سال ۱۹۱۸ در گنجهٔ آذربایجان توسط سیاست‌مداران ملی‌گرای شورای ملی آذربایجان بعد از انحلال روسیه تزاری و بعد از منحل شدن جمهوری فدرال دموکراتیک قفقاز جنوبی اعلام استقلال کرد. مرزهای این جمهوری از شمال به روسیه و جمهوری دمکراتیک گرجستان و از غرب به اولین جمهوری ارمنستان و از جنوب به ایران محدود می‌شد. جمعیت این جمهوری ۲٫۸۶ میلیون بود و نخست گنجه به پایتختی گزیده شد چون باکو در آن زمان تحت کنترل بلشویک‌ها بود. تلاش این جمهوری برای اتحاد با ایران[نیازمند منبع] با حملهٔ ارتش سرخ شکست خورد.[۱] این جمهوری نخستین جمهوری در جهان اسلام محسوب می‌شود که حق رای را برای زنان برابر با مردان مساوی اعلام کرد.[۲] جمهوری خالق آذربایجان اولین دانشگاه نوین آذربایجان را در باکو دایر کرد.

حزب مساوات اکثریت اعضای مجلس را تشکیل می‌داد و احزاب دیگر همچون احرار، اتحاد، سوسیال دمکراتهای مسلمان (هِمّت) در مجلس نماینده داشتند. نماینده‌هایی از اقلیت‌های ارمنی (۲۱ نماینده از مجلس ۱۲۰ نفری)،[۳] روسی، لهستانی، یهودی و آلمانی در مجلس بودند. بعضی از نماینده‌ها از اندیشه‌های پان اسلامی و پان ترکی حمایت می‌کردند.

با توجه به تحولات وسیعی که در زبان ترکی آذربایجانیِ کشور آذربایجان رخ داده و کلماتی مانند «جومهوریّت» در آن منسوخ شده و کلمهٔ «رسپوبلیکا» امروزه به جایش به کار می‌رود، در متون کنونی این جمهوری را «Azərbaycan Demokratik Respublikası» (آذربایجان دموکراتیک رسپوبلیکاسی) می‌نامند؛ ولی نام رسمی‌اش در زمان خود، «آذربایجان خالق جومهوریّتی» (جمهوری خلق آذربایجان) بود.

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "Azerbaijan Democratic Republic," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Azerbaijan_Democratic_Republic&oldid=189677698 (accessed March ۵، ۲۰۰۸). ویکی‌پدیای آذری

  1. http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query2/r?frd/cstdy:@field(DOCID+az0019)
  2. Tadeusz Swietochowski. Russian Azerbaijan, 1905-1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community. Cambridge University Press, 2004. ISBN 0-521-52245-5, 9780521522458, p.144
  3. Kazemzadeh, Firuz (1951). The Struggle for Transcaucasia: 1917-1921. The New York Philosophical Library. pp. 124, 222, 229, 269–270. ISBN 0-8305-0076-6.