شهرستان کلبجر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
کلبجر
Քարվաճառի
شهرستان
صومعه دادیوانک
صومعه دادیوانک
نقشه جمهوری آذربایجان و شهرستان کلباجار
نقشه جمهوری آذربایجان و شهرستان کلباجار
نقشه جمهوری قره‌باغ
نقشه جمهوری قره‌باغ
کشور
کشور
Flag of Artsakh.svg جمهوری قره‌باغ (دفاکتو)
 جمهوری آذربایجان (دژور)
بخشی از استان
ناحیه اقتصادی
مارتاکرت
کلبجر-لاچین

شهرستان کَلبجر (ترکی آذربایجانی: Kəlbəcər, کردی: Kelbecer که‌لباژار، ارمنی: Քարվաճառի շրջան کاراواجار)، شهرستان کلبجر یکی از واحدهای ارضی جمهوری آذربایجان می‌باشد که در سال ۱۹۳۰ تأسیس شده‌است. در قسمت مرکزی قفقاز صغیر قرار دارد. از غرب با ارمنستان مرز مشترک دارد. این منطقه با مرکزیت شهر کلبجر در زمینی به مساحت ۳۰۵۴ کیلومتر مربع واقع گشته‌است. جمعیت کلبجر بنا بر آمار اول ژانویه سال ۲۰۰۶ بالغ بر ۷۳۶۰۰ نفر می‌باشد. این بخش از جمهوری آذربایجان به‌طور کامل تحتاشغال نیروهای ارمنیجمهوری قره‌باغ است که قسمت شرقی این بخش به نام مارتاکرت استانی از جمهوری خودخوانده قره‌باغ محسوب می‌شود و قسمت غربی آن را ارمنیان کارواجار می‌نامند.

توابع این منطقه عبارتند از شهر کلبجر و قصبه ایستی سو و روستاهای زیوئل، کشدک، نادرخانلی، تاختاباشی، حسنریز، گوزلو، گوزلو کورپو، نارنجلار، چرکتار، لئو، عبداله اوشاغی، قره چانلی، آغ یتاق، فتالیلار، مزکند، آغدابان، چای قووشان، آغجاکند، عروجلو، زاغلار، تازه کند، یئنی کند، علی بایراملی، وزیرخانه، آلمالیق، لاچین اسریک، چوبان، کرهمز، چورمان، آشاقی آیریم، یوخاری آیریم، بویاقلی، باغلی پئیه، ونگ، باقرلی، باشلی بل، خاللانلی، علیرضالار، شاه کرم، چودار، دالقلچلی، اتاقلی، دره قیشلاق، بارماق بینه، اتقیشلاق، دمیرچی دام، قانلی کند، زار، یللیجه، آلولار، کاها، حسنلر، آرمودلو، تکدام، زیلیک، هوپورلو، شئینلی، ذوالفقارلی، قره گونئی، کچیلی قایا، ایستی بولاغ، گوی دره، آغداش، قامیشلی، باقرساق، جومرد، قره گونئی، نجف آلیلار، پیریلر، کیلسلی، آلچالی، قوش یوواسی، قلیچلی، گوزئی چرکین، مرجمک، آغ قایا، چوپورلو، بیرینجی ملی، ایکینجی ملی، اوچونجو ملی، گونشلی، آللی کند، بویور، اورتا قاراشانلی، باش قاراشانلی، تاتلار، آشاقی قاراشانلی، امام بینه سی، خولازای، آلخاسی، ساری داش، گونئی پئیه، سیدلر، جمیللی، سوسوزلوق، قاسم بینه سی، سینیق کلیسا، باشکند، تیرکه شوند، زرقولا، قاضی خانلی، قلعه بویون، قره خانجاللی، چای کند، کند یئری، کلیسا، آشاقی خاچ، میشنی، چپلی، الیاسالی لار، شاپلار، محمد اوشاقی، آشاقی شورتان، اورتا شورتان، یوخاری شورتان، سویوق بولاغ، تکه قایا، باباشلار، بوزلو، چراغ، طویله دره، محمدصفی، یانشاق، زاللار، یانشاق بینه، دوشانلی، بازارکند، هایاد، قیزیل قایا، یوخاری اوراتاق، ونگلی، چورمانلی، شاه منصورلو، حیوالی، دوه داشی، یاییجی، عمارت قروند، چپار، زارداخاچ، کولاتاق، دامغالی، چلدیران و مهمانا.

کلبجر اساساً یک منطقه کوهستانی است که بخشهایی از رشته کوه‌های”موروداغ”، ”شاه داغ”، «شرقی گویچه»، «میخ تؤکن» و «قره باغ» سطح آنرا فرا گرفته‌است. بلندترین نقاط کلبجر نیز کوه «گامیش» با ارتفاع ۳۷۲۴ متر و «دولی داغ» با ارتفاع ۳۶۱۶ متر می‌باشد. در منطقه کلبجر سنگهای رسوبی و رسوبی-ولکانوژنیکی و ولکانوژنیکی مربوط به دوره‌های ژوراسیک، کرتاسیه، پالئوژن، آنتروپوژنیک و نئوژن رایج است. منابع معدنی همچون جیوه، طلا، شبه فلزات و همچنین آبهای معدنی، مصالح ساختمانی و غیره در منطقه بفور یافت می‌شود. اقلیم سرد کوهستانی تندرا با زمستان خشک در نقاط مرتفع و کوهستانی کلبجر حکمفرما است. دمای میانگین هوا در ماه ژانویه بین ۱۰ درجه سانتی گراد زیر صفر الی ۳ درجه زیر صفر و در ماه جولای ۵ الی ۲۰ درجه سانتی گراد بالای صفر می‌باشد. میانگین بارندگی سالانه بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ میلی‌متر است. بزرگترین رودخانه منطقه رود «ترتر» (آبرفت فوقانی) و شاخه‌های فرعی آن (لئوچای، توتگون چای و غیره) است. رود «بازارچای» از ناحیه کلبجر سرچشمه می‌گیرد. چند دریاچه نیز در منطقه کلبجر موجود است. زمینهای کوهی-چمنی و کوهی-جنگلی قهوه یی رنگ، پهنه منطقه کلبجر را پوشش می‌دهد. در گوشه‌های مرکزی و شرقی کلبجر جنگلهای پهن برگ کوهستانی (درخت بلوط، زان و ممرز) و گیاهان جنگلی و بیابانی و در نواحی مرتفع و با ارتفاع متوسط نیز مراتع سرسبز کوهستانی سطح این منطقه را فرا گرفته‌است. بزهای کوهی، خرس قهوه ای، خوک وحشی، سنجاب سنگلاخی، الاغ، عقاب و غیره رایج می‌باشد.

کلبجر بطور کلی یک منطقه کشاورزی است. دامداری، زنبورداری و کشت توتون در این منطقه توسعه یافته‌است. از میان تأسیسات صنعتی فعال در کلبجر می‌توان از کارخانه آب معدنی «ایستی سو» و کارخانه تولید جیوه شور بولاغ نام برد.

تعداد ۱۱۴ مدرسه متوسطه، هنرکده، ۱۷ باشگاه، مدرسه هنرهای زیبا، موزه، بیمارستان مرکزی، درمانگاه، بیمارستان کودک، ۷ بیمارستان روستایی، ۷۵ مؤسسه پیراپزشکی و زایمان، ۲۳ درمانگاه روستایی سرپایی در منطقه کلبجر فعال می‌باشد. برخی آثار معماری و تاریخی، از جمله معبدهای آلبانی (مربوط به قرنهای ۱۳ و ۱۸) در کلبجر محفوط مانده‌است.

این منطقه در تاریخ ۲ آوریل سال ۱۹۹۳ بدست واحدهای نظامی ارمنی اشغال شد.

منابع[ویرایش]


  • دایرة المعارف ملی آذربایجان، در ۲۵ جلد، جلد آذربایجان، باکو، سال ۲۰۰۷، ص ۸۶۱