فیفا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۴۷°۲۲′۵۳″ شمالی ۸°۳۴′۲۸″ شرقی / ۴۷.۳۸۱۳۹° شمالی ۸.۵۷۴۴۴° شرقی / 47.38139; 8.57444

فدراسیون بین‌المللی فوتبال
Flag of FIFA.svg
بنیادگذاری ۲۱ مه ۱۹۰۴ میلادی
گونه ورزشی
جایگاه زوریخ، سوئیس
گسترهٔ کاری بین‌المللی
شمار عضوها ۲۱۰
زبان(های) رسمی انگلیسی - فرانسوی - آلمانی - اسپانیایی
رییس سپ بلاتر
نایب‌رییس امیر علی بن حسین
جیم بویس
سازمان‌های وابسته کمیته بین‌المللی المپیک
شعار برای بازی، برای جهان
وب‌گاه www.fifa.com


فدراسیون بین‌المللی فوتبال (به فرانسوی: Fédération Internationale de Football Association) معروف به فیفا نهاد اداره‌کنندهٔ مسائل فوتبال در سطح جهان است. محل استقرار این فدراسیون در زوریخ، سوئیس است و رئیس آن در حال حاضر سپ بلاتر سوئیسی می‌باشد.

فیفا مسؤول سازماندهی و نظارت بر اکثر تورنمنت‌های بین‌المللی فوتبال، مخصوصأ جام جهانی فوتبال است که از سال ۱۹۳۰ برگزار می‌شود. فیفا داری ۲۰۹ عضواست[۱] که ۱۶ عضو بیشتر از سازمان ملل و ۴ عضو بیشتر از کمیته بین‌المللی المپیک دارد ولی با این حال تعداد اعضای آن در مقایسه با فدراسیون بین‌المللی ورزشکاران ۵ عضو کمتر است.

تاریخچه[ویرایش]

با افزایش محبوبیت مسابقات بین‌المللی در اوایل قرن بیستم، نیاز به یک سازمان واحد برای سرپرستی و نظارت بر بازی‌های جهانی احساس شد، بنابر این فیفا در ۲۱ می۱۹۰۴ از سوی انجمن ملی فوتبال کشورهای:بلژیک، دانمارک، فرانسه٬هلند٬اسپانیا سوئد و سوئیس در پاریس تأسیس شد. (اسم فرانسوی فیفا هم به همین دلیل است و حتی در کشورهای غیر فرانسوی زبان هم استفاده می‌شود) و اولین رئیس آن هم روبرت گیرین بود.

فیفا ریاست اولین مسابقات بین‌المللی فوتبال را در سال ۱۹۰۶ بر عهده داشت، اما موفقیت کمی به دست آورد. این مسائل به همراه مسائل مالی، منجر به جایگزینی سریع دنیل بورلی وولفال انگلیسی به جای روبرت گیرین شد. با وجود عدم حضور بازیکنان حرفه‌ای فوتبال در المپیک (طبق قوانین فیفا) مسابقات فوتبال در المپیک ۱۹۰۸ لندن موفقیت بیشتری نسبت به قبل به دست آورد.

با در خواست عضویت آفریقای جنوبی در سال ۱۹۰۹، آرژانتین و شیلی در سال ۱۹۱۲ و کانادا و آمریکا در سال ۱۹۱۳ اعضای فیفا از اروپا فراتر رفت.

همراهی تعداد زیادی از بازیکنان در جنگ ومحدود شدن امکان مسافرت برای بازی‌های بین‌المللی باعث شد فیفا در جریان جنگ جهانی اول با مشکلات زیادی روبرو باشد. بعد از جنگ، با مرگ دنیل بورلی وولفال سازمان به وسیله هیرشمن کارل آلمانی به کار خود ادامه داد. سازمان از انقراض نجات پیدا کرد اما انگلیس به عنوان خانه فیفا (به انگلیسی: Home Nations‍) در آن زمان با اظهار بی میلی از شرکت در مسابقات بین‌المللی با دشمنان اخیر خود در جنگ جهانی ازآن کناره گیری کرد. بعدها فیفا دوباره اعضای خود را به دست آورد. مجموعه فیفا توسط موزه بین‌المللی فوتبال در انگلیس نگهداری می‌شود.

رئیسان فیفا[ویرایش]

نوشتار اصلی: فهرست رئیسان فیفا

فیفا از بدو تأسیس تا کنون توسط ۸ رئیس اداره شده است.[۲]

رئیس کشور سال‌های ریاست
روبرت گیرین  فرانسه ۱۹۰۴–۱۹۰۶
دنیل بورلی وولفال  انگلستان ۱۹۰۶–۱۹۱۸
ژول ریمه  فرانسه ۱۹۲۱–۱۹۵۴
رادولف سیلدرایرس Flag of Belgium.svg بلژیک ۱۹۵۴–۱۹۵۵
آرتور دروری  انگلستان ۱۹۵۵–۱۹۶۱
استنلی راس  انگلستان ۱۹۶۱–۱۹۷۴
ژائو هاولانژ  برزیل ۱۹۷۴–۱۹۹۸
سپ بلاتر  سوئیس ۱۹۹۸–۲۰۱۵

استعفای سب پلاتر[ویرایش]

در ۲ ژوئن ۲۰۱۵ سب پلاتر پس از ۴ روز از انتخابش به عنوان رئیس فیفا، از این سمت استعفاء داد، البته وی تا زمان انتخابات بعدی هم‌چنان به عنوان رئیس فیفا باقی خواهد ماند و به کارش ادامه می‌دهد. بلاتر از سال ۱۹۹۸ ریاست فیفا را در دست داشت و در سال‌های آخر حضور در این مسند، چالش‌های زیادی را به خصوص پس از انتخاب روسیه و قطر به عنوان میزبان جام‌های جهانی ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ تجربه کرد.[۳]

ساختار[ویرایش]

نقشه جهان و شش کنفدراسیون فوتبال

آئین‌نامه[ویرایش]

فیفا سازمانی است که تحت قوانین کشور سوییس تأسیس شده‌است ومحل استقرار آن نیز در سوییس است. کنگره فیفا بالاترین نهاد فیفاست، و ترکیبی است از نمایندگان فدراسیون‌های کشورهای عضو فیفا. کنگره در شرایط معمول نشست سالانه دارد اما این نشست در شرایط فوق‌العاده نیز بنا به درخواست سالی یکبار تشکیل می‌شود. تنها کنگره می‌تواند با تصویب قوانین در فیفا تغییرات به وجود آورد. کنگره رئیس فیفا، دبیر کل و دیگر اعضای کمیته اجرایی فیفا را انتخاب کند. رئیس و دبیر کل جزء مقامات اصلی فیفا هستند که مسیؤلیت اداره امور جاری فیفا را به عهده دهرند که این کار را با دبیر خانه کل که حدود ۲۸۰ عضو دارد انجام می‌دهند.

کمیته اجرایی فیفا که تحت ریاست رئیس فیفاست مهمترین بخش تصمیم گیرنده سازمان درفاصله زمانی بین دو کنگره‌است. ساختار سازمانی جهانی فیفا شامل ۷ بخش دیگر هم می‌باشد که یا تحت اختیار کمیته اجرایی است یا به وسیله کنگره به عنوان کمیته دائمی تشکیل شده‌است. از جمله کمیته مالی، کمیته انضباطی، کمیته داوری و غیره.

۶ کنفدراسیون و ۲۰۹ فدراسیون ملی[ویرایش]

به غیر از سازمان جهانی فیفا، فیفا کنفدراسیون‌هایی در قاره‌ها و مناطق مختلف برای سرکشی بازی‌ها تشکیل داده‌است. لازم است ذکر شود که فدراسیون‌های کشورها عضو فیفا هستند نه کنفدراسیون‌ها، کنفدراسیون‌ها به وسیله فیفا تشکیل می‌شوند. فدراسیون‌های کشورها باید هم عضو فیفا و هم عضو کنفدراسیونی باشند که کشورشان از نظر جغرافیایی در حوزه آن قرار گرفته تا اجازه شرکت در مسابقات فیفا را به دست آورند. (لیست این کنفدراسیون‌ها با کمی استثنائات جغرافیایی در زیر آمده‌است)

     کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC؛ ۴۶ عضو) درامور آسیا و استرالیا
     کنفدراسیون فوتبال آفریقا (CAF؛ ۵۴ عضو)
     کنفدراسیون فوتبال آمریکای شمالی و مرکزی (CONCACAF؛ ۴۱ عضو)
     کنفدراسیون فوتبال آمریکای جنوبی (CONMEBOL؛ ۱۰ عضو)
     کنفدراسیون فوتبال آقیانوسیه (OFC؛ ۱۱ عضو)
     کنفدراسیون فوتبال اروپا (UEFA؛ ۵۳ عضو)

مرزهای بین بعضی از کشورها باعث شده بود تا همزمان عضو دو قاره باشند، در نتیجه شماری از کشورها مثل روسیه، ترکیه، قبرس، ارمنستان، آذربایجان و گرجستان خواستار عضویت در یوفا (UEFA)شدند اگرچه که قسمت زیادی از خاک آن‌ها در آسیا قرار داشت. با این که اسرائیل به طور کامل در قاره آسیا قرار داشت اما چون هیچ پیوندی با کشورهای آسیایی نداشت در سال ۱۹۹۴ به یوفا پیوست. قزاقستان نیز در سال ۲۰۰۲ از ای اف سی به یوفا پیوست؛ و استرالیا آخرین کشوری بود که در ژانویه ۲۰۰۶ ازاو اف سی به ای اف سی رفت. کشورهای گویان و سورینام با این که در آمریکای جنوبی قرار داشتند اما همچنان به عضویت خود در کونکاکاف(CONCACAF) ادامه دادند.

هیچ تیمی از OFC توانایی پیروزی در مسابقات انتخابی جام جهانی را نداشت. در دور اخیر انتخابی جام جهانی برنده OFC مجبور شد بازی پلی‌آف را در مقابل کشوری از کنمبل(CONMEBOL) انجام بده که این مانع همیشه باعث عدم حضور استرالیا در جام جهانی می‌شد. در تلاش برای بهبود تیم‌های ملی و داخلی کشورها، استرالیا در سال ۲۰۰۶ به کنفدراسین فوتبال آسیا پیوست. بر این اساس استرالیا می‌تواند در تورنمنت‌های آسیایی مثل جام فوتبال آسیا ولیگ قهرمانان آسیا بازی کند. تنها چند ماه پس از این جا به جایی استرالیا توانست با پیروزی در بازی پلی آف در مقابل ارروگوئه (در ضربات پنالتی) به جام جهانی ۲۰۰۶ راه یابد.

به طور کلی فیفا ۲۰۹ فدراسیون ملی به همراه تیم‌های ملی مردان این کشورها و همچنین ۱۲۹ تیم ملی زنان را به رسمیت می‌شناسد. جالب این جاست که تعداد اعضای فیفا از سازمان ملل بیشتر است چرا که فیفا چندین دولت مستقل را به عنوان کشور مستقل به رسمیت می‌شناسد که بارزترین آن‌ها چهار کشوردر بریتانیای کبیر (انگلیس، اسکاتلند، ولز و ایرلند شمالی) هستند. رنکینگ جهانی فیفا به طور ماهانه به روز می‌شود و رتبه هر تیم بر اساس عملکرد آن تیم در مسابقات بین‌المللی، مسابقات انتخابی و بازی‌های دوستانه تعیین می‌شود. همچنین رنکینگ جهانی برای فوتبال زنان نیز سالی یکبار به روز می‌شود.

نظارت و توسعه بازی‌ها[ویرایش]

قوانین فوتبال[ویرایش]

وضع قوانین فوتبال و تغییر آن‌ها تنها بر عهده فیفا نیست. این قوانین توسط هیئت بین‌المللی فوتبال وضع می‌شود. فیفا در این هیئت ۴ عضو دارد و ۴ عضو دیگر از اتحادیه‌های فوتبال انگلیس، اسکاتلند، ولز و ایرلند شمالی هستند (عضویت این اعضا به خاطر سهم منحصربه‌فرد این کشورها در خلق و پیشینه بازی‌های فوتبال است). تغییر در قوانین بازی‌ها با موافقت حداقل ۶ نماینده از ۸ نماینده صورت می‌گیرد. البته این قانون به تازگی لغو شده و فقط انگلیس حق رای دارد.

بیشتر اوقات فیفا نقش فعالی در کارکرد ورزش و توسعه و پیشرفت بازی‌ها در سراسر دنیا دارد.

نظم و انضباط فدراسیون‌های کشورها[ویرایش]

یکی از سیاست‌های منحصربه‌فرد فیفا تعلیق تیم‌ها و اعضای وابسته به آن‌ها از حضور در مسابقات بین‌المللی است وقتی که دولت هایشان در عملکرد فدراسیون فوتبالشان دخالت می‌کند یا هنگامی که فدراسیون مربوطه وظایف خود را به درستی انجام نمی‌دهد.

یکی از شاخص‌ترین موارد در همین اواخر تعلیق فدراسیون فوتبال یونان به خاطر دخالت‌های سیاسی کشورشان در امور فوتبال بود، دیگری مربوط به کنیا بود که به علت مناسب نبودن روند اجرایی بازی‌ها تعلیق شد، و همچنین عراق.

بخش آسیایی فیفا یعنی ای اف سی نیز به تازگی ۲۲فدراسیون‌های خود را مجبور کرده که شفافیت در امور، تعدادمسابقات، کیفیت در آموزش وکیفیت ساختار لیگ‌ها را افزایش دهند. هر فدراسیونی که با این اصلاحات کلی همکاری نکند تعلیق خواهد شد. یکی از فدراسیون‌هایی که در این باره تعلیق شد استرالیا بود کشوری که تنها تیم‌های خاصی می‌توانستند در لیگ حرفه‌ای آن بازی کنند و راه برای عضویت دیگران بسته بود، این سیستم بیشتر در آمریکای شمالی مشاهده شده بود.

تیم ملی فوتبال عراق هم در می۲۰۰۸ به خاطر دخالت‌های دولتش و منحل کردن فدراسیون فوتبال کشورشان توسط دولتش معلق شد اما این حکم نیزدر پی انصراف دولت عراق از انحلال فدراسیونش پس گرفته شد.

قانون ممنوعیت بازی در مناطق مرتفع از سطح دریا توسط فیفا[ویرایش]

در می۲۰۰۷ فیفا مبادرت به تهیه قانوتی کرد که طبق آن هیچ مسابقه بین‌المللی فوتبال در آینده نتواند در ارتفاع بیشتر از ۲۵۰۰ متر از سطح دریا (۸۲۰۰ فوت) برگزار شود. بر اساس این طرح در کشور بولیوی شهر La Paz(۳۶۰۰ متر)، در اکوادر شهر Quito (۲۸۰۰ متر) و در کلمبیا شهر Bogotá(۲۶۴۰ متر) نمی‌توانستند هیچ مسابقه بین‌المللی برگزار کنند. با این حال پس از اعتراض‌های بین‌المللی فیفا از این تصمیم منصرف شد و تحت فشارهای سیاسی از طرف کشورهای عضو کنمبل در ژوئن ۲۰۰۷ این ارتفاع را به ۲۸۰۰ متر یعنی ۹۱۹۰ فوت افزایش داد بنابر این دو شهر Quito و Bogota یکبار دیگر اجازه برگزاری بازی‌های بین‌المللی را یافتند و پس از آن نیز در ژوئیه ۲۰۰۷ به La Pazاین اجازه داده شد.

سرود فیفا[ویرایش]

ازجام جهانی فوتبال ۱۹۹۴ مانند لیگ قهرمانان اروپا فیفا سرودی را که توسط یک آهنگساز آلمانی (Franz Lambert)ساخته شده بود را به عنوان سرود رسمی خود معرفی کرد. سرود فیفا در آغاز مسابقات فوتبال و تورنمنت‌هایی مثل مسابقات دوستانه بین‌المللی، جام جهانی فوتبال، جام جهانی فوتبال زنان و جام جهانی فوتبال زیر ۲۰ سال نواخته می‌شود.

حامیان مالی[ویرایش]

فساد مالی در سال ۲۰۱۵ میلادی[ویرایش]

در ماه مه ۲۰۱۵، چهارده نفر از جمله تعدادی از مقامات عالی رتبه فیفا به اتهام فساد مالی در زوریخ سوئیس بازداشت شدند. حکم جلب این افراد به درخواست وزارت دادگستری ایالات متحده توسط دادگاهی در نیویورک صادر شده بود. اتهام آنها اخاذی، کلاهبرداری و پولشویی عنوان شد. جفری وب، اوگنیو فیگیردو اهل اوروگوئه نایب رئیس فیفا و عضو هیئت اجرایی، خوزه ماریا مارن، عضو کمیته باشگاهی فیفا اهل برزیل، ادواردو لی، رئیس فدراسیون فوتبال کاستاریکا و رافائل اسکیوِل، رئیس فدراسیون فوتبال ونزوئلا، خولیا روکا، رئیس فدراسیون فوتبال نیکاراگوئه و جک وارنر، رئیس سابق کنفدراسیون فوتبال کونکاکاف و نایب رئیس سابق فیفا هم در ارتباط با فساد مالی در فیفا دستگیر شدند.[۹]

دریافت رشوه از کشورها در قبال اعطای میزبانی مسابقات بزرگ و به ویژه جام جهانی، از مهم‌ترین اتهامات به مقام‌های فیفا بوده است. این اخبار باعث شدند تا شایعاتی در زمینه میزبانان جام‌های جهانی ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ یعنی کشورهای روسیه و قطر و احتمال تغییر میزبان‌ها مطرح شود. به تازگی رسانه‌ها در این زمینه مدعی شدند که هنگام رأی گیری برای انتخاب میزبان جام جهانی ۲۰۱۰، مراکش به جای آفریقای جنوبی برنده شده بود.

روزنامه تلگراف چاپ انگلیس در این زمینه عنوان داشت: جک وارنر عضو سابق کمیته اجرایی فیفا نقش اصلی را در تغییر نتیجه این رأی گیری داشت به طوریکه ابتدا یک میلیون دلار در ازای حمایت از پیشنهاد مراکش دریافت کرده بود اما اندکی بعد با پیشنهاد بالاتری از آفریقای جنوبی روبرو شد.[۱۰]

پیامدها[ویرایش]

نوشتار اصلی: سپ بلاتر

سپ بلاتر تحت فشار نخست وزیر وقت انگلیس دیوید کامرون و همین‌طور میشل پلاتینی رئیس اتحادیه فوتبال اروپا بعد از کمتر از یک هفته از منسوب شدن به رئیاست فیفا از سمت خود استعفاء داد.[۱۱]

تورنمنت‌های فیفا[ویرایش]

محل برگزاری تورنمنت‌های فیفا (مردان و زنان)

دارندگان عنوان‌های فعلی[ویرایش]

جام جهانی[ویرایش]

جام جهانی فوتبال جام جهانی فوتبال زیر ۲۰ سال جام جهانی فوتبال زیر ۱۷ سال
مردان  آلمان (۲۰۱۴)  فرانسه (۲۰۱۳)  نیجریه (۲۰۱۳)
زنان  ایالات متحده آمریکا (۲۰۱۵) آلمان (۲۰۱۴)  ایالات متحده آمریکا (۲۰۱۴)

المپیک[ویرایش]

المپیک تابستانی المپیک تابستانی جوانان
مردان  مکزیک (۲۰۱۲)  پرو (۲۰۱۴)
زنان  ایالات متحده آمریکا (۲۰۱۲)  چین (۲۰۱۴)

کنفدراسیون[ویرایش]

باشگاه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. . http://www.fifa.com/about-fifa/who-we-are/index.html. 
  2. «رئیسان فیفا». وبگاه رسمی فیفا. 
  3. «سپ بلاتر استعفاء داد». ایسنا، ۱۲ خرداد ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۱۳ خرداد ۱۳۹۴. 
  4. «آدیداس». وبگاه رسمی فیفا. بازبینی‌شده در ۱۳ خرداد ۱۳۹۴. 
  5. «کوکا کولا». وبگاه رسمی فیفا. بازبینی‌شده در ۱۳ خرداد ۱۳۹۴. 
  6. «گازپروم». وبگاه رسمی فیفا. بازبینی‌شده در ۱۳ خرداد ۱۳۹۴. 
  7. «گروه هیوندای موتور». بازبینی‌شده در ۱۳ خرداد ۱۳۹۴. 
  8. «ویزا کارت». وبگاه رسمی فیفا. بازبینی‌شده در ۱۳ خرداد ۱۳۹۴. 
  9. «بازتاب اتهام‌های فساد مالی علیه فیفا». یورونیوز فارسی. 
  10. فساد در فیفا: مراکش برنده میزبانی جام جهانی 2010 شده بود . [خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://irna.ir]
  11. . http://www.bbc.co.uk/persian/sport/2015/06/150531_fifa_blatter_victime_conspiracy.