خزر، ترکمنستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خزر
خزر بر ترکمنستان   واقع شده‌است
خزر
اطلاعات کلی
نام رسمی : خزر
کشور : ترکمنستان Turkmenistan flag 300.png
استان :

بلخان

مردم
جمعیت ۱۳٬۸۶۵ نفر (سرشماری ۱۹۸۹)[۱]

خَزَر (به ترکمنی: Hazar) (نام‌های پیشین: چـِله‌کِن [ترکمنی: Çeleken] و چهارکن) شهری است در کنار دریای خزر در کشور ترکمنستان. این شهر در شبه‌جزیره چله‌کن قرار دارد و جزئی از استان بلخان به‌شمار می‌آید.

جغرافیا[ویرایش]

کوه‌های کپه‌داغ در شرق و قفقاز در غرب دریای خزر در امتداد یک‌دیگر قرار دارند و ادامه این دو رشته‌کوه در زیر دریای خزر برجستگی‌هایی را در زیر آب سبب شده‌است. دو انتهای این برجستگی‌ها در شرق شبه‌جزیره چله‌کن و در غرب شبه‌جزیره آبشوران را پدید آورده است.[۲]

چله‌کن (چلکن) در اوایل سده بیستم به صورت جزیره بوده ولی بعدها به جهت کاهش سطح آب خزر به شبه جزیره بدل شده‌است.[۳]

پیشینه[ویرایش]

دزدی دریایی قبایل ترکمن در شرق دریای خزر که از سده چهارم قمری/دهم میلادی با تاراج کشتی‌ها در شبه‌جزیره سیاه‌کوه (منقشلاق) آغاز شده بود در سده دوازده قمری/ هیجده میلادی به اوج خود رسید. منطقه اصلی این دزدان دریایی در نزدیکی سواحل صخره‌ای دماغه چله‌کن و جزایر نزدیک به‌آن یعنی جزایر درگان و اُگورت‌جای، بود. هدف این دزدان، بیشتر کرانه‌های گرگان، مازندران و گیلان بود. نادرشاه، شاه ایران برای جلوگیری از این حملات دژی مشرف بر خلیج بلخان برپا کرد اما موفق نشد جلوی حملات این دزدان دریایی را به طور کامل بگیرد.[۴]

در این منطقه بعدها نفت پیدا شد. در سفرنامه گریگوری ملگنوف روسی آمده‌است که: «ترکمن‌ها ترجیح می‌دادند نفتی را که به‌دست می‌آوردند به‌ویژه از منطقه چله‌کن، به ایرانیان بفروشند تا این‌که به‌دست روس‌ها بیفتد.»[۵]

کرانه‌های چله‌کن زمانی از جاذبه‌های گردشگری منطقه بود، اما پس از استخراج نفت در منطقه، امروزه این سواحل از آلودگی و بی‌توجهی رنج می‌برد. با وجود این‌که در این سواحل لوله‌ها، تجهیزات صنعتی، و لکه‌های نفتی پراکنده‌اند هنوز مردم برای شنا به این ساحل می‌آیند.[۶]

منابع[ویرایش]

  1. Population census 1989, Demoscope Weekly, No. 359-360, 1–18 January 2009 (search for Туркменская ССР) (روسی)
  2. سیاری، حبیب‌الله: ژئوپولتیک حوزه دریای مازندران از دیدگاه امنیت ملی. در نشریه: «کنترولر». پاییز و زمستان ۱۳۸۳ - شماره ۱۷. ص۱۶.
  3. عزیزی، عباس: ترکمنستان.۱۳۸۸.]
  4. de Planhol, Xavier: (1990), CASPIAN SEA i. GEOGRAPHY, Encyclopædia Iranica. Vol.V, Fasc. 1, pp. 48-50
  5. سرای‌لو، اشرف: اوضاع استرآباد در جنبش مشروطیت، با تکیه بر وضعیت ترکمن‌ها. در نشریه: «گنجینه اسناد». تابستان ۱۳۸۶ - شماره ۶۶. ص۱۸.
  6. Turkmenistan's Least Luxurious Beach Resort. Radio Free Europe/Radio Liberty. بازدید: اوت ۲۰۱۳.