ماسال

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ماسال
Masal's nature 2.jpg
کشور ایران
استانگیلان
شهرستانماسال
بخشمرکزی
نام(های) پیشینمسال، مازال، رودکنار، سر بازار
مردم
جمعیت۶۴۹ ۵۲٬نفر
تراکم جمعیت۱۱۳ نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی
مساحت۶۳۳ کیلومتر مربع
ارتفاع۸۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه۵ درجه سانتی گراد
میانگین بارش سالانه۱۵۰۰ میلی‌متر
اطلاعات شهری
شهردارمحمد کاتوزی
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۱۳۴۴۶۶
شناسهٔ ملی خودرو۵۶ه
پانویسنمایش روی نقشه ایران http://www.irangpsmap.com/ShowCity.asp?id=1990&lang=2

ماسال شهری در استان گیلان ایران که در کنار کوه‌های تالش واقع شده‌است. مردم این شهر به زبان تالشی سخن می‌گویند. معنی کلمه ماسال کوه وار یا کنار کوه یا دارای کوه است، که از کلماتی مانند مسال، مازال و… گرفته شده‌است.[۱]

رودخانه خالکایی

شهر ماسال در کنار رودخانه خالکایی واقع است، که این رودخانه از قله مرتفع شاه‌معلم ماسال سرچشمه می‌گیرد پس از طی ۴۰ کیلومتر از درون شهر ماسال گذر می‌نماید.

جاذبه‌های دیدنی[ویرایش]

ماسال جدا از اینکه منطقهٔ مرتفع و بکری باشد با کلبه‌ای چوبی به شهر آبشار نیز معروف است، آبشارهایی از قبیل آبشار ویوز در مجاورت منطقه ییلاقی اولسبلنگاه در ماسال، آبشار خون با ارتفاع بیش از ۱۵ متر، آبشار تولی نساء و آبشار رامینه با ارتفاع ۱۰ متر و همین‌طور غارهایی همچون غار باستانی خندیله پشت، غار چسلی، غار کلچال را می‌توان در این شهرستان نام برد. جاده نیمه آسفالت ماسال به خلخال با عبور از دل جنگل و کوه مسیر فوق‌العاده‌ای برای کوهنوردان می‌شود.

طبیعت زیبای ییلاقات ماسال
مراتع ماسال

ماسال در قدیم رودکنار نامیده می‌شد و محل تشکیل شنبه‌بازار کنونی بوده‌است. وجود همین شنبه‌بازار باعث رشد آبادی کوچک رودکنار شد. در شهرستان ماسال بیش از ۱۷ غار بزرگ و کوچک وجود دارد که بزرگ‌ترین آن‌ها غار آویشو است که بین مناطقی همچون تالی بنه، انده چو و خماسون در بستر دره‌ای کم‌آب قرار دارد. این غار شگفت‌انگیز که در حوزه جغرافیایی بخش شاندرمن شهرستان ماسال واقع شده و همچنین از بزرگترین غارهای گیلان و در نوع خود یکی از کم نظیرترین غارها در سطح کشور است. تا کنون تا ۲۰۰۰ متری این غار پیمایش شده‌است از مناطق دیدنی ماسال می‌توان به ییلاقات اولسبلنگاه و شاندرمن اشاره کرد.

جغرافیای شهر[ویرایش]

شهرستان ماسال با مساحت ۶۳۳ کیلومتر مربع و ارتفاع ۸۰ متر بالاتر از سطح دریا، دومین شهرستان مرتفع استان گیلان پس از رودبار محسوب می‌گردد. ماسال از شمال به رضوانشهر، از غرب و جنوب غربی به خلخال، از شرق به فومن و صومعه سرا محدود می‌گردد. این شهر با مرکز استان ۴۵ کیلومتر، با شهرستان تالش ۶۰ کیلومتر و با شهرستان صومعه سرا ۲۴ کیلومتر فاصله دارد.. شایان ذکر است شهر بازار جمعه نیز در کنار رودخانه مرغک شاندرمن واقع شده‌است، این رودخانه نیز از داخل شهر بازارجمعه یعنی مرکز شهر شاندرمن عبور می‌نماید. این شهرستان دارای محدوده‌های کوهپایه ای، جنگلی و مرتعی می‌باشد. آب و هوای آن در ناحیه جلگه ای، مرطوب و در ناحیه کوهستانی، نیمه مرطوب کوهستانی است.

جمعیت[ویرایش]

  • براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت ماسال برابر با ۶۴۹ ۵۲٬نفر بوده‌است.[۲]

مردم[ویرایش]

مردم این شهر به زبان تالشی[۳] سخن می‌گویند.

اغلب قومیت‌هایی که در این شهرستان زندگی می‌کنند تالش زبان‌ها هستند که دهقانان معروف شاندرمن نیز از این قبایل محسوب می‌شوند. در طول سال‌های اخیر مهاجران زیادی برای زندگی نه کار از استان‌های اطراف به این شهرستان سرازیر شده‌اند. جمعیت این شهرستان و استان گیلان با نرخ بالای کهنسالی درگیرند که از دلایل آن مهاجرت جوانان این شهرستان به دیگر استان‌ها و ایدئال بودن این شهرستان برای بازنشستگان و افراد بیمار می‌توان برشمرد. از روستاهای شهرستان ماسال می‌توان به آهکلان طاسکوه، و شمه‌سرا، خانقابر، شالما، لوحه سرا، چسلی، کوچکام و… را نام برد که هر کدام از این روستاها زیبایی خودش را دارد. اغلب روستاییان کشاورز برنج هستند و در کنار کشاورزی دام‌پروری نیز انجام می‌دهند. گویش تالشی را باید از جمله گویش‌های اصیل ایرانی دانست که به گروه شمال غربی زبان‌های ایرانی تعلق دارد و بزعم بعضی صاحب نظران زبان‌شناس، زبان تالشی جزو زبان پهلوی اشکانی است. زبان تالشی نیاز به تحقیق بیشتری دارد پس از گذشت هزاران سال هنوز هم در لابه لای جملات و عبارات آن، واژه‌هایی را می‌توان یافت که هر یک یادگار و نشانه ای از زبان‌های کهن ایران باستان است. زبان تالشی، این یادگار ارزشمند ایران باستان، فزون تر از هزار سال است که از یورش و هجوم زبان‌های بیگانه تازی، ترک و مغول دور مانده و خود را به صورت گویشی اصیل محفوظ داشته‌است. بی شک این زبان در گذشته‌های دور، تنها در این سرزمین متداول نبوده، بلکه در بیشتر مناطق بویژه در شمال ایران گسترش داشته با این تفاوت که در هر منطقه گویش آن، با آوایی مخصوص تلفظ می‌شده‌است.

شهرستان ماسال با دارا بودن ۷۲۵۰ هکتار اراضی شالیزاری و ۴۵۹ هکتار اراضی باغی از نظر کشاورزی و تنوع محصول از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا مستعد بودن خاک سبب شده‌است که انواع محصولات باغی و زراعی در شهرستان کشت گردد؛ که مهمترین محصول این شهرستان برنج - باقلا - مرکبات - آلوچه (گوجه سبز کلمه درستی برای جایگزینی نیست) - سبزیجات و غیره می‌باشد. در ضمن مردم این منطقه پس از برداشت برنج به کشت دوم تمایل زیادی داشته و محصولاتی چون شبدر و … جهت تمکن اقتصادی کشت می‌نمایند. ضمناً در شهر ماسال بازار هفتگی در روز شنبه و در بخش شاندرمن روز پنج شنبه برگزار می‌گردد که دارای رونق فراوان است. علاوه بر کشاورزی، دامداری شهرستان با دارا بودن بیش از ۲۵۰ هزار واحد دامی سنگین و سبک یکی از مهمترین تولیدکنندگان فرآورده‌های دامی از جمله گوشت قرمز - گوشت مرغ- پنیر - کره - شیر - لر (ماده غذای بسیار خوشمزه و پر کالری که ترکیبی از شیر و آب پنیر می‌باشد)، ماست و پشم و پوست و … که در سطح استان از شهرت خوبی برخورداراست، می‌باشد. همچنین پرورش زنبور عسل در شهرستان ماسال رایج و عسل طبیعی این شهرستان نیز معروف است. آب وهوای شهرستان ماسال این منطقه به دلیل کوهستانی بودن دارای زمستانهای گرم وبا درصد رطوبت بیشتر از ۷۵درصد می‌باشد. بیشترین رطوبت در شهریور ماه مشاهده می‌شود. شهرستان ماسال که سابقاً جزئی از منطقه وسیع تالش بود درسال ۷۶ مستقل وبه شهرستان تبدیل شد که شامل دو بخش: مرکزی و شاندرمن، چهار دهستان: شاندرمن، شیخ نشین، حومه و ماسال ونیز ۹۸ آبادیست که از این تعداد ۱۲ آبادی خالی از سکنه است. براساس سر شماری ۱۳۷۵جمعیت این شهرستان بالغ بر ۴۷۹۶۱ نفر است که از این تعداد ۱۶۰۰۰نفر در شهر و بقیه ساکن روستاها هستند. نام ماسال از «مازال» یا «مزال» به معنی کوه یا کوه وار گرفته شده، مردم ماسال تالشند وبه زبان تالشی تکلم می‌کنند. اقتصاد شهرستان ماسال این شهرستان بر پایه کشاورزی و دامداری استوار است، فعالیتهایی از قبیل برنج کاری، پرورش طیور، پرورش پیله ابریشم و گاو و گوسفند رایج است. تولید شال وصنایع چوبی از صنایع دستی منطقه محسوب می‌شود دراین شهرستان مانند سایر نقاط گیلان بازار هفتگی در روز شنبه هر هفته تشکیل می‌شود ونقش مهمی در اقتصاد منطقه دارد. مناطق جنگلی منطقه باستانی اسبه ریسه با غارها و صخره‌های بلند گردشگاه جنگلی ریزه مندان ییلاق شالماء – چسلی – بیلگاه دون – اپسی دشت – دشت النزه – ویرگاه – خندیله پشت – مارجونه – رشت پشت – وشنه راه – واشیار – اولسته بلنگاه – صی فی مانم – نمه پشت – خشکه دریا – تلارگاه ملومه بند ـ سوچاله غار خنده پشت فهرست جاذبه‌های تاریخی وشمه سرا مناطق باستانی، تاریخی درخانه – گیله سرا – وردم قلعه کول منطقه یادمانی مشهد میرزا (محل شهادت میرزا کوچک) مناطق ییلاقی، تاریخی، سنگ بست، خون، خندیله پشت و تفنگ ساز رامینه - ماسال رامینه از توابع ماسال می‌باشد که در غرب گیلان واقع شده‌است. کل مسیر با اتومبیل قابل طی شدن است. . منطقه گبرستان (قبرستان) خندیله پشت عکس از قبرستان تاریخی منطقه خندیله پشت که به دلیل نبودن قبر به سمت قبله به این قبرها گبر گفته می‌شود کهنشان دهنده تاریخ و تمدن شهرستان ماسال می‌باشد و همان گونه که در تصویر پاین می‌بینید در نوک این قله بقعه نیز می‌باشد که یکی از امازادگان یلاقی شهرستان ماسال به‌شمار می‌آید قابل ذکر است که در این مناطق حفرهای غیرمجاز زیادی نیز صورت گرفته‌است و اشیا و لوازم تاریخی و فرهنگی که نمایان گر تاریخ این شهرستان می‌باشد به تاراج رفته و هیج برخوردی نیز با ین اعمال صورت نگرفته‌است و این اعمال همچنان ادامه دارد. ماسال فرزند غرب گیلان سرزمینی است که در دل کوهستان‌های قامت برافراشته است. مردمش تالشند و در گذران حیات پرتلاش (تالش) از تالوش تعقیر شکل یافته «کادوس» کادوسی‌ها تالشان باستان قبل از کاسی‌ها، آریایی‌ها، کیمیری‌ها، اسکیت‌ها، بقول پروفسور ساموئل گریمر (دوران قهرمانی و دوران گوچ‌های باستانی ملت‌ها از آن سوی کوهای قفقاز به مناطق جنوب سرازیر و در اولین برخورد تالش را برگزیدند و در آنجا مستقر شدند. کادوسی‌ها به علت خیشاوندی نزادی با «کاسی‌ها» آریائیان –سکاها با آنها برخورد دوستانه داشتند. مرگان می‌گوید: این قوم پنج هزار سال پیش قبل از میلاد در این سرزمین می‌زیستند و از تمدن نسباً پیشرفته ای برخوردار و مردمی جنگجو و سوارکار بودند. جهانگیر سرتیپ بوردر «تاریخ ماد» از قول «گزنفنون» می‌نویسد کورش وقتی به پارس بازگشت و برای هر یک از ایالات والی انتخاب تا مالیات بگیرند. نامی از این جهت از کادوسی‌ها (ماسالی‌ها)ها در تالش برده نشد و این نشانگر عدم پرداخت مالیات به دولت مقتدر کوروش بود. در زمان داریوش و جانشینان او تالشان در داخل اتحادیه نظامی قبایل کوهستانی قرار داشتند و از هزاره دوم پیش از میلاد استفاده از فلزات در تالش آغاز شد. رضا لیپایی ماسالی رضا لیپایی ماسالی معروف به) رضا اف) فرزند شیرعلی ساکن لیپا ماسال یکی از مردان برجسته ماسال-تالش و گیلان است. وی برای اولین بار حدود ۸۵ سال پیش کارخانه ابریشم کشی را در ماسال تأسیس کرد و پس از به عمل آوردن به صورت تجارت و دادستد با شوروی سابق معامله می‌کرد و کالای خود را پس از حمل به انزلی سپس با (پیراخود-لوتکا-کشتی) به (بادکوبه –باکو) می‌رساند همچنین وی اولین چاپخانه را در آن زمان از روسیه به ماسال آورد و همچنین اولین تاجری بود که قاشق و چنگال را از خارج وارد ایران کرد از دوستان وی می‌توان کربلائی یعقوب ماسالی نام برد تاریخ تولد وی ۱۲۶۵و تاریخ وفات وی ۱۳۲۰

در این شهر زیبا ورزشکاران نام‌آوری همچون "فردین معصومی" کشتی‌گیر تیم ملی ایران که قهرمان جهان و آسیا شده و "هادی شکوری" بازیکن اسبق تیم استقلال تهران پرورش یافته‌اند. همچنین خوانندگان تالش زبان زیادی در این شهر مشغول به خوانندگی هستند که از جمله آنان می‌توان به استاد "سید هادی حمیدی " اشاره کرد.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ عبدلی، علی، تالشی‌ها کیستند، تهران: انتشارات ققنوس، چاپ دوم، تابستان ۱۳۶۹.
  2. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران). ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ اکتبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲.
  3. «مرگ تدریجی یک زبان». خبرگزاری ایسنا. ۸ مهر ۱۳۹۳.